Powiat białobrzeski


Na mapach: 51°39′N 20°57′E/51,650000 20,950000

Powiat białobrzeski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mapa powiatu

Powiat białobrzeskipowiat w Polsce (południowo-zachodniej części województwa mazowieckiego), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Białobrzegi. Jest powiatem o najmniejszym budżecie w województwie (dochody i wydatki w 2013 r.)[2].

Według danych z 31 grudnia 2019 roku[3] powiat zamieszkiwało 33 410 osób.


Spis treści

Podział administracyjny | edytuj kod

W skład powiatu wchodzą:


Gospodarka | edytuj kod

W 2013 r. wydatki budżetu samorządu powiatu białobrzeskiego wynosiły 28,22 mln zł, a dochody budżetu 28,57 mln zł (najmniej w woj. mazowieckim). Zadłużenie (dług publiczny) samorządu według danych na koniec 2013 r. wynosiło 3,29 mln zł, co stanowiło 11,5% wysokości wykonywanych dochodów[2].

Historia | edytuj kod

Powiat białobrzeski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie kieleckim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat białobrzeski złożyło się 1 miasto i 21 gromad, które wyłączono z dwóch ościennych powiatów[4]:

Utworzenie powiatu białobrzeskiego spowodowało znaczną zmianę granicy województw kieleckiego i warszawskiego, ponieważ aż 5 gromad zmieniło przynależność wojewódzką. Na uwagę zasługuje też fakt, iż w momencie utworzenia powiatu białobrzeskiego jego stolica była wsią; prawa miejskie, które Białobrzegi utraciły w 1870 roku, zostały im ponownie przyznane dopiero 1 stycznia 1958 roku[6]; tego dnia do powiatu białobrzeskiego przyłączono również gromadę Dobieszyn z powiatu kozienickiego[7].

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla a w ich miejsce reaktywowano gminy[8]. Powiat białobrzeski podzielono na 2 miasta i 6 gmin[9]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu białobrzeskiego weszło w skład nowo utworzonego województwa radomskiego[10].

1 kwietnia 1983 roku z gminy Promna wyłączono sołectwo Jastrzębia i włączono je do gminy Mogielnica[11]. 1 lipca 1986 roku z gminy Radzanów wyłączono wieś Maksymilianów i włączono ją do gminy Przytyk[12]. 1 lutego 1991 roku miasto Wyśmierzyce (najmniejsze w Polsce) i gminę wiejską Wyśmierzyce połączono we wspólną gminę miejsko-wiejską[13], natomiast podobnej fuzji uległy 1 stycznia 1992 roku miasto i gmina Białobrzegi[14].

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie mazowieckim przywrócono powiat białobrzeski[15] o identycznych granicach co w 1975 roku.

W porównaniu z obszarem z 1956 roku jedynie obszar dawnej gromady Długie leży obecnie na terenie powiatu przysuskiego – pozostałe są ponownie w powiecie białobrzeskim.

Demografia | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

Największe miejscowości powiatu

  • W tabeli znalazły się miejscowości, które mają więcej niż 150 mieszkańców (według Narodowego Spisu Powszechnego w 2011)
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu białobrzeskiego w 2014 roku[16].


Starostowie | edytuj kod

Sąsiednie powiaty | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20] .
  2. a b Wykonanie budżetów JST woj Mazowieckiego za 2013 r. w podziale na kwartały (raport z dnia 22.06.2014) → Tab.1 poz. 12 i poz. 23; Tab.4a poz. 10 i poz. 29. Regionalna Izba Obrachunkowa w Warszawie. [dostęp 2014-10-18].
  3. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019 .
  4. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 288
  5. obecna nazwa brzmi Kostrzyn
  6. Dz.U. z 1957 r. nr 57, poz. 282
  7. Dz.U. z 1957 r. nr 57, poz. 280
  8. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  9. Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
  10. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  11. Dz.U. z 1983 r. nr 15, poz. 74
  12. M.P. z 1986 r. nr 18, poz. 131
  13. Dz.U. z 1991 r. nr 3, poz. 12
  14. Dz.U. z 1991 r. nr 87, poz. 397
  15. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652
  16. http://www.polskawliczbach.pl/powiat_bialobrzeski, w oparciu o dane GUS.
Na podstawie artykułu: "Powiat białobrzeski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy