Powiat chojnicki


Na mapach: 53°42′N 17°33′E/53,700000 17,550000

Powiat chojnicki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mapa powiatu

Powiat chojnicki (kaszub. Chònicczi kréz) – powiat w Polsce (województwo pomorskie), utworzony w 1999 w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Chojnice.

W skład powiatu wchodzą:

Powiat chojnicki znajduje się na terenie trzech mezoregionów: Borów Tucholskich, Pojezierza Krajeńskiego oraz Równiny Charzykowskiej. Powoduje to zróżnicowanie warunków naturalnych na terenie powiatu.

Powiat powstał w 1772, jednakże wcześniej Chojnice były ważnym ośrodkiem administracyjno-gospodarczym na terenie powiatów człuchowskiego i tucholskiego. Do 1975 powiat należał do województwa bydgoskiego, a od 1999 do województwa pomorskiego ze stolicą w Gdańsku.

Rolnictwo ma małe znaczenie w gospodarce powiatu. W Chojnicach oraz Czersku rozwinięty jest przemysł. Głównymi gałęziami przemysłu są: drzewny, rolno-spożywczy, metalowy oraz maszynowy. Coraz większe znaczenie mają usługi, głównie handel i turystyka.

Według danych z 31 grudnia 2019 roku[2] powiat zamieszkiwało 97 645 osób.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Położenie powiatu na tle województwa pomorskiego

Powiat chojnicki znajduje się w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego. Graniczy z powiatami: bytowskim, człuchowskim, kościerskim i starogardzkim leżącymi w województwie pomorskim oraz sępoleńskim i tucholskim w województwie kujawsko-pomorskim.

W podziale fizycznogeograficznym Kondrackiego obszar powiatu znajduje się na terenie trzech mezoregionów: Bory Tucholskie, Pojezierze Krajeńskie oraz Równina Charzykowska[3].

Stolica powiatu, miasto Chojnice, znajduje się w pobliżu zachodniej granicy powiatu.

Środowisko naturalne | edytuj kod

Ukształtowanie powierzchni w okolicach Gotelpia (Bory Tucholskie) Ukształtowanie powierzchni w okolicy Charzykowych (Równina Charzykowska) Jezioro Parszczenica Logo Parku Narodowego „Bory Tucholskie”

Geologia | edytuj kod

Geologia powiatu chojnickiego jest zróżnicowana. W osadach czwartorzędowych na tym terenie znajdują się pokłady piasków, piaskowców, wapieni, dolomitów, margli i iłów. Warstwa trzeciorzędowa jest bardziej jednorodna. Dominują w niej piaski kwarcowe z węglem brunatnym[4].

W holocenie powstały namuły rzeczne oraz kreda jeziorna[5].

Geomorfologia | edytuj kod

Rzeźba terenu jest urozmaicona, typowa dla Pojezierza Południowopomorskiego[6]. Obszar powiatu znajduje się na terenie trzech mezoregionów: Bory Tucholskie, Pojezierze Krajeńskie oraz Równina Charzykowska[3], co ma duże znaczenie przy zmianach w ukształtowaniu terenu.

Dominantą jest rzeźba glacjalna i postglacjalna, ukształtowana przez lądolód w zlodowaceniu północnopolskim oraz jego ablacje. Dominującą formą geomorfologiczną jest równina sandrowa, poprzecinana rynnami i dolinami. W południowej części powiatu znajdują się wysoczyzny morenowe faliste z lokalnie występującymi pagórkami i wzgórzami morenowymi[6]. W bezpośrednim sąsiedztwie Chojnic znajduje się rzeźba wykazująca czoło lądolodu[7].

Klimat | edytuj kod

Na terenie powiatu działa jedna stacja meteorologiczna pierwszego rzędu. Stacja ta znajduje się przy ulicy Meteorologicznej[8] w północno-zachodniej części Chojnic[9].

Hydrologia | edytuj kod

Sieć hydrologiczna jest bogata. Największą rzeką jest Brda. Drugą co do wielkości jest Wda, która jednak płynie na niewielkim fragmencie powiatu[10]. Wszystkie cieki należą do zlewni Wisły. Dominującym kierunkiem spływu jest z północnego zachodu na południowy wschód. Głównym źródłem zasilania cieków są wody roztopowe[11]. Większość rzek ma stosunkowy duży spadek jak na rzeki pomorskie[10].

Wśród jezior dominują jeziora rynnowe, często przepływowe[10]. Jeziora te przypominają doliny rzeczne[12].

Sieć hydrologiczną uzupełniają kanały i rowy melioracyjne[12].

Gleby | edytuj kod

Na terenie powiatu występują: gleby bielicowe, czarne ziemie oraz gleby bagienne[13]. Gleby bielicowe są dominującym typem występującym szczególnie w północnej i środkowej części powiatu[14]. Czarne ziemie występują wyspowo w okolicy Czerska oraz Chojnic. Spora część gleb bielicowych jest za słaba na potrzeby rolnictwa, stąd są zalesione[13].

Fauna i flora | edytuj kod

Ochrona przyrody | edytuj kod

 Osobne artykuły: Park Narodowy „Bory Tucholskie”, Tucholski Park KrajobrazowyZaborski Park Krajobrazowy.

Na terenie powiatu znajdują się Zaborski Park Krajobrazowy oraz część Tucholskiego Parku Krajobrazowego oraz liczne rezerwaty przyrody, zwłaszcza w gminach Brusy i Chojnice[15].

Historia | edytuj kod

Chojnice mimo że już na przełomie XIII i XIV wieku były miastem, to nie odgrywały roli lokalnego ośrodka administracyjnego[16]. W 1323 były stolicą gminy miejskiej[17] w ramach komturstwa człuchowskiego[18]. Wschodnia część obecnego powiatu znajdowała się w granicach komturstwa tucholskiego[19]. W 1454 tereny powiatu chojnickiego znalazły się w powiatach człuchowskim i tucholskim, granice tych powiatów pokrywały się z granicami komturstw[20]. W XVI wieku Chojnice nie były oficjalnie stolicą powiatu, lecz jednak był to największy ośrodek miejski na terenie powiatów człuchowskiego i tucholskiego oraz centrum życia gospodarczego regionu[21]. Z czasem starostowie człuchowscy coraz częściej rezydowali w Chojnicach. W 1617 oficjalnie została przeniesiona z Człuchowa do Chojnic siedziba dekanatu. W XVIII wieku sąd odbywał się na terenie Chojnic, a nie Człuchowa[22].

21 września 1772 w wyniku I rozbioru teren powiatu wszedł w skład państwa pruskiego. Prusacy utworzyli tego samego dnia powiat chojnicki. Powiat ten należał do rejencji kwidzyńskiej[23]. Do powiatu należało między innymi byłe miasto powiatowe - Tuchola. Nastąpił wówczas znaczny rozwój Chojnic. W mieście lokowano instytucje powiatowe oraz ponadpowiatowe, obejmujące swoim zasięgiem okoliczne powiaty. Nawet po wydzieleniu powiatu tucholskiego w Chojnicach znajdował się między innymi sąd obejmujący swoim działaniem powiat tucholski[24]. Szczytowy okres dynamiki rozwoju Chojnic i powiatu nastąpił wkrótce po budowie stacji kolejowej w mieście[25].

1 sierpnia 1919 utworzono województwo pomorskie, ze stolicą w Toruniu. W powiecie chojnickim utworzono 1 miasto oraz 88 gmin wiejskich. Liczba gmin oraz ich granice ulegały częstym zmianom. 23 marca 1933 liczba oraz granice gmin uległy stabilizacji[23].

W 1945 powiat chojnicki stał się częścią województwa pomorskiego ze stolicą w Bydgoszczy. W 1950 województwo zmieniło nazwę na bydgoskie[26]. W latach 50. miejscy radni próbowali przeforsować projekt wydzielenia Chojnic z powiatu i ustanowienia ich miastem na prawach powiatu (powiatem grodzkim). Ze względu na brak wymaganych 50 tysięcy mieszkańców projekt upadł. W 1975 teren powiat został zlikwidowany, a jego gminy zostały podzielone pomiędzy województwa: bydgoskie (większość powiatu łącznie ze stolicą), gdańskie (gmina Karsin) oraz słupskie (gminy Konarzyny i Lipnica). Początkowo jednak zabiegano o to, żeby Chojnice stały się miastem wojewódzkim[27].

W 1999 w wyniku reformy administracyjnej przywrócono powiaty. W powiecie znalazły się gminy z podziału sprzed 1975, z wyjątkiem gmin Karsin i Lipnica[28]. W wyniku lobbowania miejscowych radnych oraz Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego powiat chojnicki stał się częścią województwa pomorskiego ze stolicą w Gdańsku[29].

Gospodarka | edytuj kod

W końcu września 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 2,9 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 7,8% do aktywnych zawodowo[30].

Pola uprawne w Nowych Prusach Zakłady stolarskie w Łubnej Pasaż handlowy na ulicy Rynkowej w Czersku Występ podczas 11. Międzynarodowego Festiwalu Folkloru „Dni Kultury Kaszubskiej” Klasztor w Orliku

Rolnictwo, rybactwo i leśnictwo | edytuj kod

Najlepsze warunki dla rolnictwa są w południowej części powiatu. Dominuje tam produkcja roślinna. Na północy ze względu na gorsze gleby ważniejsza jest produkcja zwierzęca. Na obszarze powiatu występują znaczne różnice w strukturze rolnictwa. W gminie Chojnice dominują gospodarstwa duże, z kolei w pozostałych gminach – rozdrobnione[31].

Ze względu na dużą liczbę cieków oraz jezior na terenie powiatu rozwinięte jest rybactwo, zarówno w stawach hodowlanych, jak i w warunkach naturalnych. Dobre warunki do łowienia ryb powodują rozwój turystyki[31].

Niska jakość gleb w północnej części powiatu powoduje, że znaczna ich część jest zalesiona. Obszar powiatu ma lesistość na poziomie około 50%, jednakże znaczna część jest pod ochroną, co uniemożliwia uzyskiwanie drewna z tej części obszaru[31].

Przemysł i budownictwo | edytuj kod

 Osobny artykuł: Przemysł w powiecie chojnickim.

Największym ośrodkiem przemysłowym w powiecie jest miasto Chojnice. Poza tym przemysł rozwinął się również w pozostałych miastach powiatu, a także na wsiach[31]. W latach 60. XX wieku na terenie gmin wiejskich zaczął rozwijać się przemysł. Planowano urbanizację wsi gminych i odejście od rolnictwa jako głównego źródła utrzymania ludności[32].

Główne gałęzie przemysłu na terenie powiatu to przemysł drzewny, rolno-spożywczy oraz metalowy i maszynowy[31].

Usługi | edytuj kod

Usługi dominują w liczbie zarejestrowanych podmiotów gospodarczych na terenie powiatu. Jednakże są to głównie małe przedsiębiorstwa, zajmujące się handlem lub obsługujące ruch turystyczny. Większość z nich zarejestrowana jest w Chojnicach[31].

Turystyka | edytuj kod

Powiat chojnicki znajduje się w regionie chojnickim pomorskiego PTTK. Większość szlaków została utworzona w czasach, kiedy obszar ten znajdował się w województwie bydgoskim, stąd są one bardziej związane z obszarami znajdującymi się na południe od powiatu. Długość szlaków regionu wynosi około 300 km. 5 z nich to szlaki długie, mające 40–60 km. Jednakże znaczna część to szlaki krótkie i łącznikowe[33].

Najbardziej atrakcyjną pod względem turystycznym miejscowością w powiecie są Chojnice, w których znajduje się najwięcej obiektów będących potencjalnym celem turystyki kulturowej. W pozostałych miejscowościach, mimo że w mniejszej liczbie, występują również cenne obiekty zarówno sakralne (kościoły w Brusach, Czersku, Konarzynach i Leśnie oraz klasztor w Orliku), jak i techniczne (akwedukt w Fojutowie, Kamienne Kręgi w Odrach, Brda i Kanał Brdy oraz inne budowle hydrotechniczne). W powiecie chojnickim znajdują się miejsca upamiętniające bitwy stoczone na tym terenie (Chojnice 1454, 1657, 1939 oraz Krojanty 1939, a także Dolina Śmierci, miejsce egzekucji nazistowskich w latach 1939-1945). Na terenie powiatu organizowane są festiwale o charakterze regionalnym, związane głównie z etnologią i historią ziemi chojnickiej[34].

Oprócz turystyki kulturowej duże znaczenie ma turystyka przyrodnicza, związana głównie z terenami leśnymi mezoregionu Bory Tucholskie[34].

Na terenie powiatu działa jeden hotel o standardzie trzygwiazdkowym, dwa o standardzie dwugwiazdkowym oraz trzy o standardzie jednogwiazdkowym. Oprócz tego mieszczą się tu schroniska przyszkolne, a także kwatery agroturystyczne. Większość miejsc noclegowych znajduje się w Chojnicach[34].

Demografia | edytuj kod

Kamienica w centrum Brus

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2013[35]):

  • Piramida wieku mieszkańców powiatu chojnickiego w 2014 roku[36].

Ludność w latach | edytuj kod

Urbanizacja | edytuj kod

W miastach mieszka 57,5% mieszkańców powiatu. Jest to mniej niż w województwie pomorskim oraz w Polsce. W Chojnicach widoczna jest suburbanizacja, która w pozostałych miastach praktycznie nie występuje[38].

Transport | edytuj kod

Stacja kolejowa w Chojnicach Stacja kolejowa w Czersku Skrzyżowanie drogi krajowej nr 22 z drogą wojewódzką nr 237 Autobusy MZK Chojnice na zajezdni

Transport kolejowy | edytuj kod

Na terenie powiatu znajdują się 2 węzły kolejowe: Chojnice oraz Czersk. W Chojnicach łączą się ze sobą linie: 203, 208, 210, 211 oraz Linia kolejowa nr 281. W Czersku krzyżują się linie 203 i 215. Przez powiat przechodzi również linia kolejowa nr 201, która krzyżuje się bez węzła w okolicach Łęga[39].

Kolej dotarła do Chojnic w 1871 w ramach Królewskich Kolei Wschodnich, została wtedy zbudowana linia nr 203. Chojnice miały wówczas tylko 3000 mieszkańców. Kolej ta łączyła Berlin z Gdańskiem i Królewcem[40]. W 1877 po zbudowaniu linii z Chojnic do Człuchowa powstał pierwszy węzeł kolejowy na terenie powiatu. W 1883 powstała linia z Chojnic do Tucholi[41]. W 1894 otwarto linię z Nakła nad Notecią do Chojnic[42]. W 1902 Chojnice uzyskały bezpośrednie połączenie z Kościerzyną. W 1906 powstał drugi węzeł kolejowy na terenie powiatu po tym, jak Czersk uzyskał połączenie z Laskowicami Pomorskimi[43]. W okresie międzywojennym powstała magistrala węglowa, której jeden z odcinków znalazł się na terenie powiatu. Dodatkowo w 1928 otwarto ostatni na terenie powiatu odcinek Czersk – Bąk[44].

Transport drogowy | edytuj kod

Przez powiat przechodzi jedna droga krajowa – 22, która biegnie przez powiat od granicy z powiatem człuchowskim w pobliżu Chojnic do granicy z powiatem starogardzkim w okolicy Czarnej Wody[45].

Przez powiat przechodzą drogi wojewódzkie nr: 212, 235, 236, 237[45].

Komunikacja miejska | edytuj kod

 Osobny artykuł: Miejski Zakład Komunikacji w Chojnicach.

Jedynym miastem posiadającym komunikację miejską w powiecie chojnickim są Chojnice. Chojnicka komunikacja miejska powstała 1 lipca 1959, kiedy w ramach Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej powstał Miejski Zakład Komunikacji Miejskiej w Chojnicach. Sieć rozwijała się stopniowo o kolejne linie i autobusy. W 1976 chojnicki przewoźnik przeszedł pod Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Bydgoszczy. W 1989 WPK się rozpadł i Naczelnik Miasta Chojnice założył Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Chojnicach. W latach 90. w wyniku przekształceń MPK zostaje najpierw przekształcone w jednostkę budżetową Miejski Zakład Komunikacji, a następnie Miejski Zakład Komunikacji Spółka z o.o., który oprócz przewozów miejskich i podmiejskich zajął się przewozami turystycznymi. W 2002 został zakupiony pierwszy niskopodłogowy autobus marki DAB. W 2004 przewoźnik uruchomił stację kontroli pojazdów[47].

Kultura | edytuj kod

Oświata | edytuj kod

Filia Politechniki Koszalińskiej w Chojnicach Zespół Szkół Kształcenia Ponadgimnazjalnego w Chojnicach Szkoła Podstawowa w Odrach

Uczelnie | edytuj kod

Pierwszą uczelnią wyższą działającą na terenie powiatu chojnickiego było założone w 1992 kolegium językowe, przygotowujące do nauczania w szkołach języków niemieckiego i angielskiego. Patronat naukowy nad placówką sprawowały Uniwersytet Gdański oraz Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Bydgoszczy. Po zakończeniu kursu nie przeprowadzono jednak dalszych naborów. W 1997 powstał zamiejscowy wydział Politechniki Koszalińskiej, kształcący w systemie zaocznym i wieczorowym na kierunkach ekonomia, marketing i zarządzanie, mechanika i budowa maszyn, technika rolnicza i leśna oraz informatyka. Do 2002 zajęcia odbywały się w budynkach szkół zawodowych i podstawowych[48]

Na terenie powiatu znajduje się Powszechna Wyższa Szkoła Humanistyczna Pomerania w Chojnicach[49].

Szkoły średnie | edytuj kod

Na terenie powiatu znajduje się 10 szkół ponadpodstawowych. Oprócz 7 tego typu podmiotów w Chojnicach, szkoły znajdują się w Brusach, Czersku i Malachinie[50].

Szkoły podstawowe i gimnazja | edytuj kod

Na terenie powiatu chojnickiego znajduje się 41 szkół podstawowych i 20 gimnazjów[51].

Sport | edytuj kod

Stadion Miejski w Chojnicach

Obiekty sportowe | edytuj kod

Większość obiektów sportowych na terenie powiatu znajduje się w Chojnicach. W stolicy powiatu znajduje się stadion piłkarski, hala sportowo-widowiskowa, park wodny. W Charzykowach znajduje się marina oraz plaża[34].

Największym obiektem sportowym w powiecie jest Stadion Miejski w Chojnicach, pojemność trybun wynosi 3500 miejsc. Na stadionie odbył się sparing reprezentacji NRD z Chojniczanką Chojnice[52]. Oprócz boiska piłkarskiego stadion jest wyposażony w kompletną infrastrukturę do uprawiania lekkoatletyki[53],

W Chojnicach znajduje się także hala widowiskowo-sportowa Centrum Park Chojnice, w której w 2006 roku odbył się finał Pucharu Polski w futsalu, a w 2007 roku mecz towarzyski Polska - Białoruś.

Futsal | edytuj kod

Na terenie powiatu działa występujący w Ekstraklasie klub Red Devils Chojnice[54], który w 2013 roku zdobył Wicemistrzostwo Polski. Wcześniej w Chojnicach działał także klub Holiday Chojnice, który zdobył Wicemistrzostwo Polski oraz Puchar Polski[55].

W Chojnicach funkcjonują także drużyny Red Devils Ladies Chojnice, która przez dwa sezony występowała w I lidze oraz Red Devils II Chojnice, która występowała w rozgrywkach II ligi.

Corocznie rozgrywana jest Chojnicka Liga Halowa, która ma na celu wyłonienie mistrza Chojnic w futsalu.

Piłka nożna | edytuj kod

Na terenie powiatu działa siedemnaście klubów piłkarskich, grających w rozgrywkach ligowych organizowanych przez PZPN i Pomorski ZPN. Najbardziej utytułowanym z nich jest Chojniczanka Chojnice, która jest jedynym klubem, który grał w rozgrywkach centralnych. Największym sukcesem piłkarzy z Chojnic jest trzecie miejsce w I lidze (drugi poziom rozgrywek) w sezonie 2017/2018[56].

W klasie okręgowej Gdańsk grają: Borowiak Czersk, Chojniczanka II Chojnice, Tęcza Brusy[57]. W Klasie A grają: Brda Rytel, Kolejarz Chojnice, Sparta Konarzyny, Jantar Pawłowo[58]. W klasie B grają: Agra Ostrowite, Nowi Nowa Cerkiew, Unia Presto Stal Klawkowo, Grom Leśno, Temis Brda Wielkie Chełmy, Olimpia Czersk, Meteor Silno, Perła Czyczkowy, Orkan Huta, Zieloni Łąg

Rugby | edytuj kod

22 maja 2003 powstał klub Tur Chojnice, występujący w rozgrywkach rugby 7. Od 2006 klub występuje w Ekstralidze Rugby 7[59]

Zabytki | edytuj kod

Pałac w Zbeninach  Osobny artykuł: Zabytki Chojnic.

Na liście Narodowego Instytutu Dziedzictwa znajdują się 54 obiekty z terenu powiatu.

W Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków znajduje się ponad 808 obiektów[60] położonych na terenie powiatu. Najwięcej obiektów zabytkowych znajduje się w gminie Chojnice – 294 pozycji, najmniej w gminie Konarzyny – 41[61].

Religia | edytuj kod

Kościół Wszystkich Świętych w Brusach Kościół św. Marii Magdaleny w Czersku Bazylika Mniejsza pod wezwaniem Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela - chojnicka fara

Chrześcijaństwo | edytuj kod

Katolicyzm | edytuj kod

Parafia chojnicka należy do najstarszych na Pomorzu. Według podań została założona w 1205 przez Sambora I. Najstarsza wzmianka historyczna pochodzi z 1360 w dokumencie lokacji miasta. Z tego okresu pochodzi również najstarsza część chojnickiej fary[62]. W 1555 świątynia ta została przejęta przez luteranów. Okoliczne wsie pozostały jednak katolickie[63]. W 1616 katolicy odzyskali tę świątynię[64]. W celu umocnienia wiary katolickiej po odzyskaniu fary ówczesny proboszcz sprowadził do Chojnic zakonników. W 1620 u proboszcza zamieszkało dwóch jezuitów z Nowych Szkotów (obecnie część Gdańska). W 1630 arcybiskup zatwierdził powstanie klasztoru jezuickiego w Chojnicach. Zakonnicy zajmowali się między innymi prowadzeniem szkoły katolickiej[65].

Po 1920 odsetek katolików w mieście i powiecie zaczął szybko wzrastać. W 1921 już ponad 92% mieszkańców powiatu była wyznania rzymskokatolickiego. W 1937 ten udział wyniósł 96,7%[66].

W latach 70. i 80. XX wieku na skutek rozwoju Chojnic zaczęły powstawać w mieście nowe parafie[67].

Na terenie powiatu znajdują siedziby dekanatów[68]:

Oprócz tego na terenie powiatu znajdują się parafie należące do Dekanatu Borzyszkowy.

Protestantyzm | edytuj kod

Protestantyzm w Chojnicach rozwinął się krótko po rozpoczęciu reformacji i rozłamie Kościoła zachodniego[69]. Pod koniec lat 40. XIV wieku na skutek wyjazdów młodzieży na studia do Lipska, a także działalności kaznodziejów, Kościół ten zyskał wielu wyznawców w mieście, w tym burmistrza. Początkowo miejscowi katolicy z proboszczem fary na czele utrudniali życie protestantom, lecz już w 1555 chojnicka fara została przejęta przez protestantów. Wkrótce po tym luteranie mimo protestów katolików przejmowali kolejne świątynie[70]. Problem współżycia katolików i protestantów w mieście stał się jedną z najważniejszych spraw polityki wewnętrznej miasta. Często dochodziło do agresji[71], głównie ze strony luteranów[72]. W 1821 ewangelicy stanowili 70% mieszkańców Chojnic. Odsetek ten jednak malał. Główną przyczyną tego stanu było szybsze przybywanie ludności katolickiej oraz żydów. W 1900 protestanci stanowili połowę mieszkańców miasta. W 1905 było ich mniej niż katolików, którzy w 1910 stanowili większość mieszkańców miasta[73].

W maju 1945 w oficjalnych statystykach w powiecie nie było protestantów. Majątek parafii został przejęty przez parafie katolickie oraz gminy[74]. Chojnicki cmentarz położony w centrum miasta został przekształcony w park miejski[75].

W Chojnicach znajdują się po jednym zborze wyznawców:

Restoracjonizm | edytuj kod

Działalność Świadków Jehowy w powiecie chojnickim rozpoczęła się przed 1939. W latach 20. XX w. działała tam m.in. rodzina Borysów, która została wyznawcami w 1923, oraz niejaki Bruski. Wówczas jednak wyznawcy zostali przyjęci bardzo niechętnie przez miejscową ludność. Ich publikacje były publicznie palone, natomiast prasa lokalna nazywała ich przechrztami lub szkodliwą sektą. W tym samym czasie także chojnicka prokuratura oskarżyła mieszkającego tam pioniera o nazwisku Śmieszko o dopuszczenie się „bluźnierstwa” za pomocą druków. Rozprawa sądowa w tej sprawie odbyła się w 1933. Jej przebieg obserwowało mnóstwo ludzi. W charakterze biegłego ze strony Kościoła katolickiego powołany był ksiądz Janke, posiadający doktorat z filozofii wykładowca religii w gimnazjum w Chojnicach. Ze strony Towarzystwa Strażnica wystąpił Wilhelm Scheider. W wyniku dyskusji na temat szeregu podstawowych zagadnień doktrynalnych ksiądz „Janke uznał się za całkowicie pokonanego[79]. W 1989 Świadkowie Jehowy w Polsce odzyskali osobowość prawną. Na terenie powiatu chojnickiego posiadają oni 3 zbory (Chojnice-Wschód, Chojnice-Zachód (w tym grupa rosyjskojęzyczna), Czersk (w tym grupa j. migowego)[80][81].

Judaizm | edytuj kod

Żydzi zamieszkiwali Chojnice i Czersk od XVIII wieku. Wówczas stworzyli gminę, która w XIX wieku znacznie się rozwinęła. W 1809 powstała pierwsza synagoga w Chojnicach. W 1869 powstała nowa synagoga. W 1885 żydzi stanowili około 9% mieszkańców stolicy powiatu chojnickiego, w tym samym roku w Czersku mieszkało 229 wyznawców judaizmu. W 1900 na skutek zamieszek antyżydowskich chojnicka synagoga spłonęła. Na początku XX wieku Czersk zamieszkiwało kilku żydów. W 1920 po ustaleniu granic na Pomorzu, żydzi ponownie byli prześladowani przez miejscową ludność, gdyż byli mocno związani z kulturą niemiecką. W tym samym roku w Czersku mieszkał tylko jeden żyd. W 1927 powstała zbiorcza gmina żydowska, która zasięgiem obejmowała dawne gminy chojnicką, czerską oraz tucholską. W 1931 w gminie żydowskiej Chojnice było 65 żydów, z czego 58 mieszkało w Chojnicach. Na terenie powiatu chojnickiego nie działało żadne stowarzyszenie żydowskie, gdyż żydzi zaliczając siebie do kultury niemieckiej działali w stowarzyszeniach niemieckich. W przededniu II wojny światowej chojniccy żydzi uciekli w głąb Polski. Po wkroczeniu armii niemieckiej zburzono synagogi oraz inne obiekty związane z żydami zamieszkującymi powiat[82][83].

Administracja i polityka | edytuj kod

Władze lokalne | edytuj kod

Starostowie | edytuj kod

Lista za[84]:

  1. Stanisław Sikorski – 1 lutego 1920 – 31 marca 1923
  2. Wawrzyniec Jankowski (tymczasowy kierownik starostwa) – 1 kwietnia 1923 do 27 czerwca 1923
  3. Jan Popiel – 28 czerwca 1923 – 27 października 1927
  4. Seweryn Weiss – 28 października 1927 – 5 lutego 1929
  5. Dr Józef Rzóska – 6 czerwca 1929 – 25 marca 1930
  6. Dr Józef Zalewski – 26 marca 1930 – 8 sierpnia 1932
  7. Jan Mieszkowski – 9 sierpnia 1932 – 13 listopada 1934
  8. Tadeusz Lipski – 14 listopada 1934 – sierpień 1939
  9. Janusz Palmowski – 1 stycznia 1999 – 2002
  10. Marek Buza – 2002 – 2006
  11. Stanisław Skaja – od 2006 - 2018
  12. Marek Szczepański - od 2018

Rada Powiatu

Okręgi wyborcze | edytuj kod

Mieszkańcy powiatu chojnickiego wybierają przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w okręgu nr 1, przedstawicieli do Sejmu w okręgu nr 26[89] natomiast do Senatu w Okręgu nr 63[90]. Siedzibą komisji wyborczych do sejmu i senatu jest Gdynia, natomiast do Parlamentu Europejskiego – Gdańsk[91].

Przypisy | edytuj kod

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20] .
  2. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019 .
  3. a b Jerzy Kondracki: Geografia Regionalna Polski. Warszawa: PWN, 2002, s. 74. ISBN 83-01-13897-1.
  4. Gierszewski 1971 ↓, s. 11.
  5. Gierszewski 1971 ↓, s. 12.
  6. a b Gierszewski 1971 ↓, s. 13.
  7. Gierszewski 1971 ↓, s. 14.
  8. Stacje i posterunki (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  9. Chojnice,Meteorologiczna (pol.). [dostęp 2013-08-23].>.
  10. a b c Gierszewski 1971 ↓, s. 20.
  11. Gierszewski 1971 ↓, s. 19.
  12. a b Gierszewski 1971 ↓, s. 22.
  13. a b Gierszewski 1971 ↓, s. 23.
  14. Gierszewski 1971 ↓, s. 24.
  15. Dzierżanowski i Zbieranek 2012 ↓, s. 10.
  16. Gierszewski 1971 ↓, s. 53.
  17. Gierszewski 1971 ↓, s. 55.
  18. Gierszewski 1971 ↓, s. 59.
  19. Gierszewski 1971 ↓, s. 60.
  20. Gierszewski 1971 ↓, s. 79.
  21. Gierszewski 1971 ↓, s. 83.
  22. Gierszewski 1971 ↓, s. 86.
  23. a b Gierszewski 1971 ↓, s. 127.
  24. Ostrowski 2003 ↓, s. 236.
  25. Ostrowski 2003 ↓, s. 242.
  26. Ostrowski 2003 ↓, s. 637.
  27. Ostrowski 2003 ↓, s. 638.
  28. Ostrowski 2003 ↓, s. 675.
  29. Ostrowski 2003 ↓, s. 639.
  30. GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r., stat.gov.pl [dostęp 2019-11-22]  (pol.).
  31. a b c d e f Starostwo Powiatowe Chojnice (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  32. Gierszewski 1971 ↓, s. 267.
  33. PTTK – Znakowane Szlaki Turystyczne Województwa Pomorskiego - Region Chojnicki - Prezentacja (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  34. a b c d Tomasz Jankowski. Raport z analizy potencjału turystyczno-kulturowego powiatu chojnickiego. „Turystyka kulturowa”. 6/2013. 
  35. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2013 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-06-30. ISSN 1734-6118.
  36. Powiat chojnicki w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-21]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  37. GUS: Bank Danych Lokalnych – Ludność. [dostęp 2013-12-08].
  38. Dzierżanowski i Zbieranek 2012 ↓, s. 15.
  39. Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Mały atlas linii kolejowych Polski 2011. Rybnik: Eurosprinter, 2011, s. B5. ISBN 978-83-931006-3-7.
  40. Michał Jerczyński. Królewska Kolej Wschodnia. „Świat Kolei”. 7/2001, s. 18-25. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1234-5962
  41. Keller 2012 ↓, s. 262.
  42. Keller 2012 ↓, s. 283.
  43. Keller 2012 ↓, s. 263.
  44. Keller 2012 ↓, s. 264.
  45. a b powiat chojnicki-Mapy google (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  46. Dzierżanowski i Zbieranek 2012 ↓, s. 39.
  47. Miejski Zakład Komunikacji Sp. z o.o. w Chojnicach (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  48. Ostrowski 2003 ↓, s. 715.
  49. POLON (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  50. Starostwo Powiatowe Chojnice (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  51. Kuratorium Gdańskie: Wykaz szkół i placówek (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  52. Stadion Miejski w Chojnicach (Stadion Chojniczanki) – Stadiony.net (pol.). [dostęp 2013-09-09].
  53. Chojnice (pol.). [dostęp 2013-09-09].
  54. Skarb - Red Devils Chojnice (f) (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  55. Skarb - Holiday Chojnice (f) (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  56. Skarb - Chojniczanka Chojnice (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  57. Klasa okręgowa 2013/2014, grupa: Gdańsk II. [dostęp 2013-08-23].
  58. Klasa A 2013/2014, grupa: Gdańsk III (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  59. Historia klubu | Rugby Tur Chojnice (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  60. Na wykazie nie ma danych z gminy Czersk.
  61. Wojewódzka Ewidencja Zabytków (pol.). ochronazabytkow.gda.pl. [dostęp 2012-11-24].
  62. Ostrowski 2003 ↓, s. 199.
  63. Ostrowski 2003 ↓, s. 200.
  64. Ostrowski 2003 ↓, s. 204.
  65. Ostrowski 2003 ↓, s. 208.
  66. Ostrowski 2003 ↓, s. 423.
  67. Ostrowski 2003 ↓, s. 698.
  68. Dekanaty i Parafie (pol.). Diecezja Pelplińska. [dostęp 2013-08-23].
  69. Ostrowski 2003 ↓, s. 193.
  70. Ostrowski 2003 ↓, s. 194.
  71. Ostrowski 2003 ↓, s. 197.
  72. Ostrowski 2003 ↓, s. 198.
  73. Ostrowski 2003 ↓, s. 252.
  74. Ostrowski 2003 ↓, s. 616.
  75. Ostrowski 2003 ↓, s. 617.
  76. Zbór adwentystów w Chojnicach (pol.). Adwentysci.org – informacje o zborach w diecezji zachodniej Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w RP. [dostęp 2013-09-13].
  77. Baptyści w Chojnicach (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  78. Zbory - Kościół Zielonoświątkowy w Polsce: (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  79. Rocznik Świadków Jehowy 1994, s. 193
  80. Działalność świadków Jehowy w Chojnicach – PRL - Materiały - Historia Chojnic. historiachojnic.pl. [dostęp 2013-09-13].
  81. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2017-01-18] .
  82. Historia – Społeczność żydowska przed 1989 - Chojnice - Wirtualny Sztetl (pol.). [dostęp 2013-09-09].
  83. Historia – Społeczność żydowska przed 1989 - Czersk - Wirtualny Sztetl (pol.). [dostęp 2013-09-09].
  84. Starostwo Powiatowe Chojnice (pol.). [dostęp 2013-08-23].
  85. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe, wybory2002.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-16] .
  86. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza, wybory2006.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-16] .
  87. DituelD. Sp. DituelD., Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo pomorskie - Powiat chojnicki, wybory2010.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-16] .
  88. PKW | Samorząd 2014, samorzad2014.pkw.gov.pl [dostęp 2017-06-16] .
  89. Wybory 2011 - Geografia (Sejm) (pol.). [dostęp 2013-08-05].
  90. Wybory 2011 - Geografia (Senat) (pol.). [dostęp 2013-08-05].
  91. Wybory 2011 - Okręgowe Komisje Wyborcze (pol.). [dostęp 2013-08-05].

Bibliografia | edytuj kod

  • Maciej Dzierżanowski, Piotr Zbieranek: Analiza potencjału gospodarczego powiatu chojnickiego. Gdańsk: 2012.
  • Stanisław Gierszewski (red.): Chojnice dzieje miasta i powiatu. Wrocław – Warszawa - Kraków - Gdańsk: Ossolineum, 1971.
  • Dawid Keller (red.): Dzieje kolei w Polsce. Rybnik: Eurosprinter, 2012. ISBN 978-83-931006-8-2.
  • Kazimierz Ostrowski (red.): Dzieje Chojnic. Chojnice: urząd Miejski w Chojnicach, 2003.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Powiat chojnicki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy