Powiat grudziądzki


Na mapach: 53°29′33″N 18°46′34″E/53,492500 18,776111

Powiat grudziądzki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mapa powiatu

Powiat grudziądzki – powiat w Polsce (w północno-wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Grudziądz. Największym miastem w powiecie jest Łasin.

W skład powiatu wchodzą:

Spis treści

Historia | edytuj kod

W 1764 w związku z próbą ograniczenia liczby posłów z Prus Królewskich przeprowadzono reorganizację administracyjną Prus Królewskich wprowadzając podział województwa na 7 powiatów (chełmiński, toruński, grudziądzki, radzyński, kowalewski, brodnicki i nowomiejski), a następnie w 1767 dodano jeszcze dwa kolejne, golubski i łasiński. Były one w praktyce jedynie okręgami sejmikowymi (z każdego powiatu miało być wysyłanych 2 posłów), a dalej zachowano dawny podział na dwa okręgi sądowe. W praktyce, z racji na konfederację barską, a następnie I rozbiór decyzje te nigdy nie weszły w życie i nawet nie wytyczono granic poszczególnych powiatów.

1818–1945 | edytuj kod

Powiat grudziądzki („Powiat Graudenz”) utworzono 1 kwietnia 1818 roku. Powiat wchodził w skład rejencji kwidzyńskiej znajdującej się w prowincji Prusy Zachodnie. W 1887 m.in. z części obszaru powiatu grudziądzkiego utworzono powiat wąbrzeski ("Powiat Briesen").

1 stycznia 1900 roku wyłączono z powiatu miasto Grudziądz. W 1900 r. w powiecie grudziądzkim (bez miasta Grudziądz) zamieszkiwało 58% Niemców i 40% Polaków. Ewangelicy stanowili 50% mieszkańców, a katolicy 48%.

23 stycznia 1920 r. powiat grudziądzki został przejęty przez administrację polską. Wchodził w skład województwa pomorskiego z siedzibą w Toruniu. W 1921 r. w powiecie grudziądzkim zamieszkiwało 33% Niemców i 67% Polaków, a w 1931 r. już tylko 18% Niemców.

W latach okupacji powiat podlegał rejencji kwidzyńskiej Okręgu Gdańsk-Prusy Zachodnie.

1945–1975 | edytuj kod

W latach 1945–1950 powiat wchodził w skład województwa pomorskiego z siedzibą w Bydgoszczy.

W latach 1950–1975 powiat wchodził w skład województwa bydgoskiego z siedzibą w Bydgoszczy. Powiat liczył wtedy: 2 miasta, 7 gmin i 96 gromad.

Miasta: Łasin i Radzyń Chełmiński

Gminy: Gmina Grudziądz, Gmina Gruta, Gmina Łasin, Gmina Mokre, Gmina Radzyń Chełmiński, Gmina Rogóźno i Gmina Świecie nad Osą.

W 1973 r. powiat liczył 1 miasto i 5 gmin (bez Radzynia Chełmińskiego i Gminy Radzyń Chełmiński, które to należały wtedy do powiatu wąbrzeskiego).

Demografia | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  • Piramida wieku mieszkańców powiatu grudziądzkiego w 2014 roku[3].

Według danych z 31 grudnia 2019 roku[4] powiat zamieszkiwało 40 238 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwały 40 202 osoby[5].

Gospodarka | edytuj kod

W końcu września 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 1,5 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 10,9% do aktywnych zawodowo[6].

Jednostki organizacyjne powiatu, inspekcje, służby | edytuj kod

Zespół Szkół Ponadpodstawowych im. Kazimierza Jagiellończyka w Łasinie
  • Zespół Szkół Ponadpodstawowych im. Kazimierza Jagiellończyka w Łasinie
  • Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza w Wydrznie
  • Placówka Opiekuńczo – Wychowawcza w Białochowie
  • Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie
  • Powiatowy Zarząd Dróg w Grudziądzu
  • Powiatowy Rzecznik Konsumentów
  • Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego

Walory turystyczno-przyrodnicze | edytuj kod

Kościół w Grucie

W Grudziądzu rozpoczyna swój bieg pięć znakowanych szlaków turystycznych, które przebiegają przez najciekawsze fragmenty powiatu. Szlak czerwony wiedzie przez Nową Wieś, Wielki Wełcz, rezerwat "Jamy" do Gardei. Jego druga odnoga prowadzi z Grudziądza przez Radzyń Chełmiński do Ryńska. Szlak żółty prowadzi przez Rogóźno-Zamek, do jeziora Kudznia, kolejny zielony łączy Świecie nad Osą, Mełno i Radzyń Chełmiński. Ostatnia trasa oznaczona kolorem niebieskim prowadzi skrajem Wysoczyzny Chełmińskiej przez Mnirelk, Goplin i Klamry. Jedną z największych atrakcji turystycznych powiatu są pozostałości średniowiecznych zamków krzyżackich w Radzyniu Chełmińskim, Rogóźnie i Pokrzywnie. Najsławniejsza z warowni w Radzyniu Chełmińskim posiada klasę międzynarodową w skali oszacowania wartości zabytków. Do naszych czasów zachowało się południowe skrzydło zamku z kaplicą i dwoma narożnymi kwadratowymi wieżami, część przyziemia, a także przedzamcze w formie trapezu. Z udostępnionych do zwiedzania wież zamkowych turyści mogą podziwiać panoramę rozciągająca się na miasteczko i okolice. Z położonego na wyniosłym wzgórzu zamku w Rogóźnie pozostało czworoboczna wieża z bramą wjazdową, resztki murów, fragmenty przedzamcza oraz budynki gospodarcze z przełomu XVIII i XIX wieku. W Pokrzywnie obejrzeć można część zamkowych murów oraz trójkondygnacyjny spichlerz na przedzamczu.

Jezioro Zamkowe w Łasinie

Teren powiatu grudziądzkiego oferuje wiele atrakcji turystom również dzięki bogactwu form morfologicznych i osobliwościom przyrody. Spragnieni wypoczynku nad wodą, mogą zażywać kąpieli w licznych jeziorach, spośród których najlepiej zagospodarowane są: j. Łasińskie, j. Kuchnia, j. Nogat. Pasjonaci żeglarstwa i sportów wodnych znajdą dogodne warunki nad j. Łasińskim. Jeziora i rzeki powiatu są ponadto znakomitymi miejscami do wędkowania. Amatorzy wycieczek pieszych i rowerowych mogą podziwiać nieskażoną przyrodę na terenach rezerwatów przyrody: "Jamy", "Dolina Osy" i "Rogóźno Zamek". Największym jest rezerwat "Dolina Osy" zajmujący 665,11 ha. Utworzony został w 1994 r. dla ochrony unikatowego krajobrazu wijącej się między stromymi zboczami rzeki. Rezerwat leśny "Jamy" o powierzchni 106,11 ha (utworzony w 1967 r.) chroni fragmenty buczyny pomorskiej oraz zbiorowiska grądowe.

Zamek w Radzyniu Chełmińskim

Transport drogowy | edytuj kod

Drogi przebiegające przez teren powiatu:

Transport kolejowy | edytuj kod

Turystyka | edytuj kod

Ośrodek Wypoczynkowo-Szkoleniowy „Casus” nad jeziorem Łasińskim.

Sąsiednie powiaty | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20] .
  2. http://www.wptr.pl/index.php?dz=praktyka&pdz=numery&sekcja=zg&ps=43
  3. Powiat rypiński w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-02-27]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  4. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019 .
  5. GUS, TABL. II. LUDNOŚĆ, RUCH NATURALNY ORAZ MIGRACJE LUDNOŚCI WEDŁUG POWIATÓW W PIERWSZYM PÓŁROCZU 2020 R., 30 czerwca 2020 .
  6. GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r., stat.gov.pl [dostęp 2019-12-04]  (pol.).
  7. "GDDKIA", www.gddkia.gov.pl [dostęp 2020-08-08] .

Bibliografia | edytuj kod

  • Diecezja Toruńska Historia i Teraźniejszość T. 12 Dekanat Łasiński Toruń 1997
  • Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 289Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 listopada 1955 r. w sprawie utworzenia powiatów golubsko-dobrzańskiego i radziejowskiego oraz zmiany granic niektórych powiatów w województwie bydgoskim

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Województwo kujawsko-pomorskie

Powiat grudziądzki

Powiat grudziądzki (1919–1975)
Na podstawie artykułu: "Powiat grudziądzki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy