Powiat kijowski


Powiat kijowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powiat kijowski – dawny powiat województwa kijowskiego, następnie starostwo białocerkwiańskie, w prowincji małopolskiej, później gubernia kijowska.

W latach 1471 do 1569, w składzie województwa kijowskiego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od roku 1569 do 1659 miasto i powiat, w województwie kijowskim, w składzie prowincji małopolskiej. Powiat był podstawową jednostką administracyjną, sądową (dla sądów pierwszej instancji), wojskową, fiskalną i polityczną. Sejmiki, gdzie obierano posłów na Sejm w mieście stołecznym odbywały się do roku 1659. Po tym okresie – w Żytomierzu, Owruczu i Białej Cerkwi. Powiat liczył 15 urzędników. Siedzibą było miasto Kijów, a od roku 1659 Biała Cerkiew.

Spis treści

Geografia | edytuj kod

Położony był na rozległej części Wyżyny Naddnieprzańskiej znajdującej się w środkowej części Ukrainy, między środkowym biegiem Dniepru i Bohu. Główna rzeką przepływającą przez region była Roś.

Historia | edytuj kod

We wczesnym średniowieczu był to obszar w większości zamieszkany przez wschodniosłowiańskie plemiona Polan, którzy zajmowali oba brzegi środkowego Dniepru oraz Uliczów – między Dniestrem a Prutem.

Jerzy August Mniszech starosta białocerkiewski Eustachy Daszkiewicz hetman kozaków zaporoskich, starosta kaniowski i czerkaski, obraz Jana Matejki

W średniowieczu większość Naddnieprza należało do Rusi Kijowskiej, a następnie (po rozbiciu dzielnicowym Rusi) do sukcesyjnych księstw ruskich. Najazdy mongolskie w XIII wieku i ekspansja Wielkiego Księstwa Litewskiego na ziemie ruskie położyły kres suwerenności tych dzielnic. Głównymi ośrodkami administracyjnymi Naddnieprza w wiekach XV-XVII były m.in. Kijów, Czehryń, Biała Cerkiew. Kijów został zdobyty przez wojska księcia Gedymina w roku 1320.

Na początku XVII wieku zaczęła szybko rosnąć liczba Kozaków[1]. W Białej Cerkwi było ich 300, w Czerkasach 800, w Borowicy, 100, w Daniłowie 100, w Czehryniu 500, w Arkliju 300, w Hołtwie 150, w Perejasławiu 700; w mniejszych miasteczkach nie byli liczeni.

Miasta | edytuj kod

W roku 1667 głównymi miastami były Biała Cerkiew nad Rosią, Trylisy (Trylesy) nad Kamionką, Chwastów (Fastów) nad Unawą, Hostomla nad Irpeniem, Trechtymirów nad Dnieprem, Kaniów przy ujściu Kaniówki do Dniepru, Kumejki, Czerkasy, Żabotyn, Humań, Targowica, Smiła nad Taśminem (własność książąt Lubomirskich), Borowica nad Dnieprem, Kryłów nad Dnieprem, Czehryń nad Taśminem, Zwinogródka (Zwinogród) nad Zgniłym Tykiczem, Łysianka przy ujściu Łysianki do Tykicza, Ochmatów nad Bachwą, Stawiszcze nad Tykiczem, Rzijszczów, Korsuń, Niechoroszcza nad Pustachą między Korsuniem a Bohusławiem, Bohusław przy ujściu Bohusławki do Rosi, Taraszcza, Skwira nad Skwirą, Romanów (Romanówka) nad Unawą, Szawuliskie (Szuwalskie) nad Tykiczem, Kahorlickie (Kahorlik) nad Hniłuszą, Sinica (Sinickie) nad Rosią i Sinicą, Tabor (Taborowskie) nad Rastawicą, Stawiszcze nad Kamionką, Rożów nad Zdwirzem, Dymirskie, Wyszogród, Perejasław, Żółte Wody, Hermanowskie, Tetyjów nad Rosią, Biłołówka, Białopol, Chodorków nad Irpeniem, Brusiłów nad Zdwirzą, Jasnogródka nad Zdwirzem, Moszna nad Moszną, Aleksandrówka.

Gminy | edytuj kod

W okresie rozbiorów siedzibami gmin były:

  1. Byszów
  2. Biłhorod(ukr.)
  3. Borodzianka
  4. Czerniachów(ukr.)
  5. Hwozdów(ukr.)
  6. Hermanówka(ukr.)
  7. Hlewacha
  8. Hostoml
  9. Demiówka(ukr.)
  10. Dymir
  11. Kahorlik
  12. Kopaczów
  13. Litwinówka(ukr.)
  14. Makarów
  15. Mirówka(ukr.)
  16. Motyżyn(ukr.)
  17. Mikolska Borszczahówka
  18. Obuchów
  19. Petropawłowska Borszczahówka
  20. Rzyszczów
  21. Stawy(ukr.)
  22. Stajki(ukr.)
  23. Stare Petrowce(ukr.)
  24. Trypol
  25. Chalcza(ukr.)
  26. Jurów(ukr.)
  27. Wielka Buhajówka(ukr.)
  28. Wielkie Dmitrowice(ukr.)

Przypisy | edytuj kod

  1. Franciszek Rawita-Gawroński. Kozaczyzna Ukrainna w Rzeczypospolitej Polskiej. 1922

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Powiat kijowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy