Powiat olkuski


Na mapach: 50°17′N 19°34′E/50,283333 19,566667

Powiat olkuski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 14 gru 2019. Od tego czasu wykonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powiat olkuski – powiat w Polsce w województwie małopolskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Olkusz. Powiat położony w północno-zachodniej jego części, w obrębie trzech makroregionów geograficznych: Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Wyżyny Śląskiej i Wyżyny Miechowskiej.

W skład powiatu wchodzą:

Spis treści

Demografia | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  • Piramida wieku mieszkańców powiatu olkuskiego w 2014 roku[2].


Największe miejscowości | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Początki powiatu (obwodu) olkuskiego związane są nierozerwalnie z górnictwem rud galmanu, które rozwinęło się tutaj po 1816 r. w ramach rządowego Dozorstwa Olkusko-Siewierskiego.

Powiat olkuski gub. kieleckiej (1867-1914)
  • Po raz pierwszy powiat olkuski utworzony został w 1810 r. jako jednostka administracyjna departamentu krakowskiego w rozszerzonym Księstwie Warszawskim. Istniał do 1815 r.
  • W latach 1815–1841 jako obwód olkuski w województwie krakowskim (do 1837 r.), potem w guberni krakowskiej, przemianowanej następnie na kielecką. Od 1842 r. jako powiat olkuski, tożsamy terytorialnie z wcześniejszym obwodem.
  • W latach 1845–1866 powiat w guberni radomskiej.
  • W 1866 r. poważnie okrojony, m.in. poprzez wydzielenie powiatu będzińskiego. W latach 1867–1914 funkcjonował jako w przeważającej mierze rolniczy powiat guberni kieleckiej.
  • W 1939 przed wybuchem wojny należał do województwa kieleckiego i zajmował 1364,6 km², zamieszkiwało go ok. 175 tys. ludności. Posiadał 2 gminy miejskie (Olkusz, Wolbrom), 1 osadę (Skała) i 13 gmin wiejskich, w sumie 198 miejscowości.
  • W okresie okupacji hitlerowskiej zachodnia część powiatu wraz z Olkuszem, stanowiąca ok. 1/4 terytorium z ok. 30% ludności, została przyłączona do Rzeszy jako Landkreis Olkusz, Landkreis Olkusch i Landkreis Ilkenau. Pozostała, wschodnia część, o powierzchni 1015,2 km² i liczbie ludności 123 tys., weszła w skład Generalnego Gubernatorstwa i została przyłączona do starostwa miechowskiego, tworząc Landkommissariat, czyli komisariat ziemski w Wolbromiu. Planowano przywrócenie niemieckiej nazwy
  • Rabsztyn: Rabenstein O.S.,

oraz zniemczenie polskich nazw miejscowości, np.

  • Bolesław: Zinkberg,
  • Ogrodzieniec: Bonerburg,
  • Sławków: Schlockau,
  • Żelazko: Eisenhübel,
  • Zimnodół: Kaltengrund,

którego jednak nie przeprowadzono.

  • Od 20 sierpnia 1945 do czasu reformy administracyjnej w 1975 leżał w północno-zachodniej części województwa krakowskiego i zajmował 1112 km², co stanowiło 7,3% powierzchni województwa. Graniczył od południa z powiatami Chrzanów i Kraków oraz z miastem Jaworzno, od wschodu z powiatem Miechów (województwo krakowskie), od północnego wschodu z powiatami Jędrzejów i Włoszczowa (województwo kieleckie), od północnego zachodu i zachodu z powiatami Zawiercie i Będzin (województwo katowickie).

Zmiany administracyjne powiatu olkuskiego | edytuj kod

Powiat olkuski powstał 10 kwietnia 1810 r., jako część składowa departamentu krakowskiego w Księstwie Warszawskim.

W odrodzonej Polsce został powołany w 1918 w województwie kieleckim. Składał się z dwóch miast Olkusz, Wolbrom od 1931 roku i 14 gmin Bolesław, Sławków, Rabsztyn, Dłużec, Ogrodzieniec, Kidów, Kroczyce, Pilica, Żarnowiec, Jangrot, Skała, Minoga, Cianowice i Sułoszowa

Geografia | edytuj kod

Park Krajobrazowy Orlich Gniazd w granicach województwa małopolskiego obejmuje wyłącznie obszar Powiatu Olkuskiego (gminy Klucze, Olkusz, Trzyciąż i Wolbrom) o powierzchni 12 688 ha. Przebiega tędy Szlak Orlich Gniazd. Powiat leży w zachodniej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Do ciekawych miejsc należy również Pustynia Błędowska.

Religia | edytuj kod

Oprócz katolików skupionych w 30 parafiach, istnieje na zachodzie powiatu liczna grupa wyznawców religii polskokatolickiej w parafiach w Bukownie, Bolesławiu i Małobądzu. Inna dość liczna grupa (ok. 1000) to Świadkowie Jehowy w 9 zborach (w tym grupie uraińskojęzycznej), z własnymi Salami Królestwa w Olkuszu, Krążku k. Bukowna, Wolbromiu i Kluczach[18]. Poza tym mieszkają również m.in. zielonoświątkowcy, Adwentyści Dnia Siódmego czy epifaniści.

Sąsiednie powiaty | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. PatrycjaP. Dziadosz PatrycjaP., Olkusz. Bogumił Sobczyk został nowym Starostą Olkuskim. Paweł Piasny został odwołany ze swojej funkcji, Gazeta Krakowska, 12 czerwca 2019 [dostęp 2019-06-13]  (pol.).
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/powiat_olkuski, w oparciu o dane GUS.
  3. Dz.U. z 1939 r. nr 24, poz. 157.
  4. Dz.U. z 1945 r. nr 27, poz. 167.
  5. Dz.U. z 1950 r. nr 48, poz. 437.
  6. Dz.U. z 1954 r. nr 49, poz. 252.
  7. Dz.U. z 1955 r. nr 45, poz. 297.
  8. Dz.U. z 1957 r. nr 59, poz. 312.
  9. Dz.U. z 1961 r. nr 50, poz. 267.
  10. Dz.U. z 1968 r. nr 18, poz. 114.
  11. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327.
  12. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92.
  13. Dz.U. z 1991 r. nr 2, poz. 9.
  14. Dz.U. z 1991 r. nr 87, poz. 397.
  15. Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603.
  16. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652.
  17. Dz.U. z 2001 r. nr 62, poz. 630.
  18. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2019-12-13] .


Kontrola autorytatywna (powiat):
Na podstawie artykułu: "Powiat olkuski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy