Powiat radziejowski


Na mapach: 52°38′N 18°31′E/52,633333 18,516667

Powiat radziejowski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Powiat radziejowski – powiat w Polsce (w południowej części województwa kujawsko-pomorskiego), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Radziejów.

Spis treści

Podział administracyjny | edytuj kod

W skład powiatu wchodzą:

Historia | edytuj kod

Na obszarze obecnego powiatu radziejowskiego już od XIII wieku istniał ośrodek władzy jakim była kasztelania. Powiat radziejowski jako jednostka administracyjna istniał od drugiej połowy XIV wieku (w XVII wieku starostą radziejowskim był Stefan Czarniecki) aż do 1870 roku, kiedy to na skutek represji carskich po powstaniu styczniowym został zlikwidowany[2].

Powiat radziejowski został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie bydgoskim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat radziejowski złożyły się 1 miasto i 31 gromad, które wyłączono z powiatu aleksandrowskiego w tymże województwie[3]:

1 stycznia 1958 roku do powiatu radziejowskiego przyłączono gromadę Zagajewice z powiatu aleksandrowskiego[4].

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla, a w ich miejsce reaktywowano gminy[5]. Powiat radziejowski podzielono na 1 miasto i 7 gmin[6]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku główna część terytorium zniesionego powiatu radziejowskiego weszła w skład nowo utworzonego województwa włocławskiego; jedynie gminę Wierzbinek przyłączono do nowego województwa konińskiego[7].

15 stycznia 1976 roku zniesiono gminę Nowy Dwór, a jej tereny przyłączono do gmin Osięciny, Piotrków Kujawski, Radziejów i Topólka; równocześnie do gminy Dobre przyłączono większą część sołectw ze znoszonej gminy Zakrzewo[8]. 1 stycznia 1977 roku z gminy Wierzbinek wyłączono sołectwo Goplana i włączono je do gminy Skulsk[9].

1 października 1982 roku utworzono w województwie włocławskim gminę Bytoń (gmina istniała także do 1954 roku w powiecie aleksandrowskim w województwie bydgoskim) z terenów wydzielonych z gmin Osięciny, Piotrków Kujawski, Radziejów i Topólka[10]; gmina Bytoń była w praktyce obszarowym odpowiednikiem zniesionej w 1976 roku gminy Nowy Dwór. Tego samego dnia reaktywowano też gminę Zakrzewo, co spowodowało że gmina Dobre (a także gmina Koneck) została mocno okrojona o tereny, z których utworzono nową gminę[11]). 1 stycznia 1988 roku do miasta Radziejowa przyłączono część obszaru wsi Czołów (o powierzchni 25,54 ha) z gminy Radziejów[12].

1 stycznia 1992 roku dokonano podziału wspólnych organów działających w mieście i gminie Radziejów[13], a 27 listopada 1996 roku miasto Radziejów określono jako gmina miejska[14]. 1 stycznia 1998 roku prawa miejskie (utracone w 1870 roku) odzyskał Piotrków Kujawski, co sprawiło że gminę wiejską Piotrków Kujawski przekształcono w gminę miejsko-wiejską[15].

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie kujawsko-pomorskim przywrócono powiat radziejowski[16]. W porównaniu z obszarem z 1975 roku powiat został zmniejszony o gminę Wierzbinek, która znalazła się w powiecie konińskim w województwie wielkopolskim. Administracyjnie dawną gminę Nowy Dwór zastąpiła gmina Bytoń.

W porównaniu z obszarem z 1956 roku część dawnych gromad leży obecnie w powiecie konińskim w województwie wielkopolskim (Boguszyce, Mąkoszyn, Morzyczyn, Sadlno, Tomisławice i Zakrzewek w gminie Wierzbinek oraz Ośno Górne w gminie Sompolno) – pozostałe są ponownie w powiecie radziejowskim.

Demografia | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):


Według danych z 31 grudnia 2019 roku[17] powiat zamieszkiwało 40 321 osób.

Transport | edytuj kod

Transport drogowy | edytuj kod

Drogi krajowe | edytuj kod

Drogi wojewódzkie | edytuj kod

Transport kolejowy | edytuj kod

Przez teren powiatu przebiega magistrala węglowa. Po linii obecnie nie jest prowadzony ruch pasażerski.

Sąsiednie powiaty | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20] .
  2. wg Internetowego Portalu Informacyjnego Powiatu Radziejowskiego
  3. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 289
  4. Dz.U. z 1957 r. nr 59, poz. 308
  5. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
  6. Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974
  7. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92
  8. Dz.U. z 1976 r. nr 1, poz. 10
  9. Dz.U. z 1976 r. nr 41, poz. 244
  10. Dz.U. z 1982 r. nr 23, poz. 166
  11. Dz.U. z 1981 r. nr 26, poz. 139 oraz Dz.U. z 1982 r. nr 23, poz. 165
  12. M.P. z 1987 r. nr 38, poz. 345
  13. Dz.U. z 1991 r. nr 87, poz. 397
  14. Dz.U. z 1996 r. nr 130, poz. 612
  15. Dz.U. z 1997 r. nr 130, poz. 847
  16. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652
  17. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019 .
Na podstawie artykułu: "Powiat radziejowski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy