Powiat słupecki


Na mapach: 52°18′N 17°52′E/52,300000 17,866667

Powiat słupecki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Mapa powiatu Budynek starostwa

Powiat słupeckipowiat w Polsce, we wschodniej części województwa wielkopolskiego, z siedzibą w Słupcy; przywrócony w wyniku reformy administracyjnej przeprowadzonej w 1999.

Powiat słupecki powstał w 1867 w wyniku wydzielenia z zachodniej części powiatu konińskiego w guberni kaliskiej Królestwa Polskiego[2].

Przez powiat słupecki przebiega autostrada A2 i droga krajowa nr 92 oraz linia kolejowa nr 3.

Według danych z 31 grudnia 2019 roku[3] powiat zamieszkiwało 59 077 osób.

Spis treści

Podział administracyjny | edytuj kod

W skład powiatu wchodzą:

Położenie | edytuj kod

Powiat słupecki znajduje się w środkowo-wschodniej części województwa wielkopolskiego; cechuje go wydłużony południkowy kształt. Sąsiaduje z 4 powiatami województwa wielkopolskiego: od północnego zachodu z powiatem gnieźnieńskim, od zachodniej strony z powiatem wrzesińskim, od południa z pleszewskim, od wschodu z konińskim. Od północy z powiatem mogileńskim, należącym do województwa kujawsko-pomorskiego. Gminy powiatu słupeckiego przed reformą administracyjną należały do województwa konińskiego. W granicach powiatu leży jezioro Powidzkie - największe jezioro w województwie wielkopolskim.

Historia | edytuj kod

Dzisiejszy powiat słupecki jest czwartym w historii powiatem z siedzibą w Słupcy.

1867-1918
Pierwszy powiat słupecki istniał w latach 1867-1918 w ramach guberni kaliskiej, utworzonej przez władze carskie w Królestwie Polskim na mocy ukazu z 31 grudnia 1866 roku. Gubernia kaliska (utworzona 23 lutego 1837 na miejscu województwa kaliskiego) i dzieliła się na 8 powiatów (ujazdów): kaliski, kolski, koniński, łęczycki, sieradzki, słupecki, turecki, wieluński; oraz na 142 gminy.

1919-1932
Drugi powiat słupecki istniał w latach 1919-1932. Na podstawie tymczasowej ustawy o organizacji władz administracyjnych II Rzeczypospolitej utworzono m.in. województwo łódzkie, w skład którego wszedł powiat słupecki. W 1930 roku województwo łódzkie było podzielone na 13 powiatów ziemskich oraz 1 miejski. W skład województwa wchodziło 46 miast (1930) i 232 gminy.

1956-1972

Mapa powiatu, druk – 10 lipca 1956 (zbiory Archiwum Państwowego w Poznaniu)

Powiat słupecki został powołany po raz trzeci dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie poznańskim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat słupecki złożyły się 2 miasta i 18 gromad, które wyłączono z dwóch ościennych powiatów w tymże województwie[4]:

1 stycznia 1957 roku do powiatu słupeckiego przyłączono gromady Ostrowite i Siernicze Wielkie z powiatu konińskiego[5].

1 stycznia 1960 roku zniesiono gromadę Graboszewo (włączono do gromady Strzałkowo), a w 1961 roku gromadę Kąty (włączono do gromady Słupca). W 1971 roku zlikwidowano gromady Brudzewo i Ostrowo Kościelne a ich terytorium włączono do gromady Strzałkowo[6].

1973-1975
1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla, a w ich miejsce reaktywowano gminy. Powiat słupecki podzielono na 1 miasto i 5 gmin[7]:

Powiat nie obejmował wówczas gminy Powidz, która należała do powiatu gnieźnieńskiego (woj. poznańskie) ani gminy Orchowo, którą powołano w powiecie mogileńskim w województwie bydgoskim[7].

1975–1998
Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu słupeckiego włączono do nowo utworzonego województwa konińskiego[8].

15 stycznia 1976 roku w województwie konińskim zniesiono gminę Powidz i włączono ją do gminy Witkowo[9]. 1 kwietnia 1983 roku z gminy Słupca wyłączono sołectwo Lubiecz i przyłączono je do gminy Golina[10]. 1 lutego 1991 roku miasto i gminę Zagórów połączono we wspólną gminę miejsko-wiejską Zagórów[11]. 30 grudnia 1994 roku przywrócono gminę Powidz[12]. 27 listopada 1996 roku miasto Słupca określono jako gmina miejska[13].

1999 do dziś
Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku przywrócono w województwie wielkopolskim powiat słupecki (po raz czwarty)[14]. W porównaniu z obszarem z 1975 roku powiat został zwiększony o gminy Powidz i Orchowo.

Powiat słupecki zajmuje powierzchnię 837,9 km², co stanowi 2,8% województwa wielkopolskiego i jest 14. pod względem powierzchni powiatem w województwie.

Poczet starostów | edytuj kod

Edukacja | edytuj kod

Starosta jest organem prowadzącym następujących szkół:

  • Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka J. Piłsudskiego w Słupcy
  • Zespół Szkół Ekonomicznych im. Maksymiliana Jackowskiego w Słupcy
  • Zespół Szkół Zawodowych im. Władysława Sikorskiego w Słupcy
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Braci Kostaneckich w Zagórowie
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. W. Witosa w Strzałkowie
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy im. M. Grzegorzewskiej w Słupcy

Dodatkowo funkcjonuje w strukturach powiatu Międzyszkolny Ośrodek Sportowy i Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna.

Komunikacja | edytuj kod

1. W powiecie słupeckim można wyróżnić trzy obszary o różnym stopniu rozwoju sieci drogowej.

  • centralna część powiatu (obejmująca gminy: Słupca, Lądek, Strzałkowo), w której sieć drogowa jest najlepiej rozwinięta, charakteryzuje się dogodnymi połączeniami drogowymi leżących tu miejscowości z miastem Słupca. Przez Gminę Lądek przebiega ponadto autostrada A2, co dodatkowo ułatwia szybkie przemieszczanie się na linii wschód – zachód;

ważniejsze drogi: krajowa nr 92, wojewódzkie nr 260, nr 262, nr 263, nr 466 i nr 467, autostrada A2.

  • druga, południowa część sieci drogowej powiatu (obejmująca Gminę Zagórów), jest izolowana przez rzekę Wartę. Miejscowości tam położone mają dobre połączenie z Zagórowem. Z pozostałą częścią powiatu jest tylko jedno połączenie przez most nad Wartą w Lądzie. Brak jest w tej części dróg wojewódzkich.
  • trzecia, północna część sieci drogowej (obejmująca gminy Orchowo, Powidz i Ostrowite) charakteryzuje się chaotycznym przebiegiem dróg, uwarunkowanym występowaniem jezior.

ważniejsza droga: droga wojewódzka nr 262.

2. Przez powiat słupecki przebiega także równoleżnikowo linia kolejowa BerlinMoskwa. Na terenie powiatu usytuowanych jest pięć stacji kolejowych: w Wólce, Strzałkowie, Słupcy, Cienienie Zabornym i Cieninie Kościelnym.

Ze stacji znajdujących się w powiecie obsługiwanych przez pociągi PKP są bezpośrednie połączenia do: Poznania, Warszawy, Konina, Wrześni i innych mniejszych miast.

Demografia | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2012):

Pod względem liczby ludności powiat słupecki plasuje się na 22 miejscu pośród powiatów Wielkopolski. Współczynnik urbanizacji dla powiatu słupeckiego wynosi zaledwie 28,7% (17 117 mieszkańców miast), co oznacza, że zdecydowana większość ludności powiatu zamieszkuje wsie – ponad 71%. Fakt ten wynika z istnienia w powiecie słupeckim tylko dwóch niewielkich ośrodków miejskich – Słupcy i Zagórowa oraz z braku praw miejskich Strzałkowa, które jest drugą pod względem liczny mieszkańców miejscowością powiatu.

  • Piramida wieku mieszkańców powiatu słupeckiego w 2014 roku[15]:

Gospodarka | edytuj kod

W końcu września 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie słupeckim obejmowała ok. 1,5 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 6,6% do aktywnych zawodowo[16].

Miejsca i obiekty godne obejrzenia | edytuj kod

Miasto Słupca

Gmina Lądek

Gmina Orchowo

Gmina Ostrowite

Gmina Powidz

Gmina Słupca

Gmina Strzałkowo

Gmina Zagórów

Przypisy | edytuj kod

  1. Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20] .
  2. Leonard de Verdmon-Jacques, Stanisław Graeve: Przewodnik po Guberni Kaliskiej z kolorowaną szczegółową mapą miast, osad, wsi. Cz. 1: Dział informacyjno-statystyczny. Warszawa: Stanisław Graeve, 1912, s. 7.
  3. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019 .
  4. Dz.U. z 1955 r. nr 44, poz. 284.
  5. Dz.U. z 1957 r. nr 8, poz. 32.
  6. Wstęp zbiorowy do inwentarzy zespołów: Prezydia Gromadzkich Rad Narodowych powiatu wrzesińskiego.
  7. a b Polska – Zarys encyklopedyczny. PWN, 1974.
  8. Dz.U. z 1975 r. nr 17, poz. 92.
  9. Dz.U. z 1976 r. nr 1, poz. 12.
  10. Dz.U. z 1983 r. nr 15, poz. 74.
  11. Dz.U. z 1991 r. nr 3, poz. 12.
  12. Dz.U. z 1994 r. nr 132, poz. 671.
  13. Dz.U. z 1996 r. nr 130, poz. 612.
  14. Dz.U. z 1998 r. nr 103, poz. 652.
  15. http://www.polskawliczbach.pl/powiat_slupecki, w oparciu o dane GUS.
  16. GUS, Bezrobotni zarejestrowani i stopa bezrobocia. Stan w końcu września 2019 r., stat.gov.pl [dostęp 2019-12-16]  (pol.).

Fotogaleria | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Powiat słupecki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy