Powiat wałbrzyski


Na mapach: 50°47′00″N 16°17′00″E/50,783333 16,283333

Powiat wałbrzyski w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania powiat wałbrzyski ziemski – ukształtowanie powierzchni, wraz z warstwicami

Powiat wałbrzyskipowiat w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Wałbrzych.

W skład powiatu wchodzą:

Przed 1 stycznia 1999 r. wszystkie gminy powiatu należały do województwa wałbrzyskiego. Ponadto miasto Wałbrzych wchodziło w skład powiatu wałbrzyskiego od 1 stycznia 2003 do 1 stycznia 2013.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Graniczy z powiatami:

Rada Powiatu | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Powiat utworzono w 1999 roku. W 2002 r. do powiatu wałbrzyskiego włączono Wałbrzych, będący do tej pory miastem na prawach powiatu[8]. Wałbrzych ponownie został wyłączony z powiatu wałbrzyskiego i stał się miastem na prawach powiatu z dniem 1 stycznia 2013 roku[9].

Podział administracyjny | edytuj kod

Demografia | edytuj kod

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2005):

  • Piramida wieku mieszkańców powiatu wałbrzyskiego w 2014 roku[10].


Według danych z 31 grudnia 2019 roku[11] powiat zamieszkiwało 55 611 osób. Natomiast według danych z 30 czerwca 2020 roku powiat zamieszkiwało 55 414 osób[12].

Zabytki i atrakcje turystyczne | edytuj kod

Boguszów-Gorce | edytuj kod

Zabytki wpisane do Rejestru Zabytków:

  • kościół paraf. pw. Świętej Trójcy
  • kościół polskokatolicki pw. św. Pawła Apostoła (parafialny), ul. Adama Mickiewicza 2
  • kościół ewangelicki ul. Kasprzaka 13
  • dom kantora kościół ewangelicki, ul. K. Marksa 2
  • dom Diakonistek, ul. Kasprzaka 7
  • ratusz, Pl. Odrodzenia 1
  • dom cechu gwarków, ul. Fornalskiej 31
  • dom mieszkalny, ul. Fornalskiej 9
  • dom mieszkalny, ul. Fornalskiej 37
  • zabudowa powierzchni szybu Witold (3 obiekty – nadszybie, maszynownia, hala kompresorów (Gorce)
  • wieża nadszybowa szybu Józef, Kuźnice
  • kaplica na cmentarzu komunalnym, ul. 1 Maja
  • klasztor Sióstr Elżbietanek, ul. Wł. Jagiełły 4
  • stajnie z częścią mieszkalną, ul. Kolejowa 33
  • Siedziba Bractwa Strzeleckiego, ob. bud. produkcyjny ZPO Rafio, ul. 1 Maja 55
  • hotel z salą koncertową, ob. bud. biurowo-prod. ZPO Rafio, ul. Kolejowa 13
  • dworzec PKP, ul. Dworcowa 6
  • kościół poewangelicki, ob. polskokatolicki (filialny), ul. Kościuszki (Gorce)
  • dworzec PKP (Gorce)
  • budynek łaźni szybu Witold (Gorce)
  • hala kompresorów szybu Witold (Gorce)
  • hala maszyny wyciągowej szybu Witold (Gorce)
  • kościół paraf. pw. Niepokalanego Pocz. NMP (Kuźnice)
  • plebania, ul. Żeromskiego 23 (Kuźnice)
  • kaplica mszalna pw. NSPJ i dom mieszkalny, ul. Górnicza 31 (Kuźnice)
  • willa Treutla, ob. Nadleśnictwo Wałbrzych, ul. Miła 2 (Kuźnice)
  • kościół pomocniczy pw. Św. Barbary (Stary Lesieniec),

Gmina Czarny Bór | edytuj kod

Zabytki wpisane do Rejestru Zabytków:

  • zamek-ruina
  • pałac, ob.szpital
  • oficyna 1 w zespole pałacowym
  • oficyna 2 w zespole pałacowym
  • spichlerz ul. Parkowa 6
  • park
  • kościół fil. pw. św. Jadwigi
  • zamek Wojaczów – ruina
  • kościół fil. pw. M.B. Częstochowskiej
  • dwór, nr 67
  • park dworski
  • kościół paraf. pw. Zwiastowania NMP

Głuszyca | edytuj kod

Zabytki wpisane do Rejestru Zabytków:

  • kościół paraf. pw. Królowej Korony Pol
  • kościół pomoc. pw. Wniebowzięcia NMP
  • pałac, ul. Grunwaldzka 41
  • gospoda" Pod Jeleniem " ul. Grunwaldzka 44
  • willa, ul. Grunwaldzka 21
  • kościół fil. pw. Narodzenia NMP
  • zamek Rogowiec-ruina
  • dom mieszkalny, ul. Spółdzielców 2 (d. nr 66)
  • dom mieszkalny (ryglowy), ul. Turystyczna 13
  • kościół fil. pw. MB Śnieżnej
  • dom mieszkalny, ul. Świerkowa 10

Inne zabytki:

  • plebania, ul. Kłodzka 56
  • willa, ul. Grunwaldzka 15
  • willa, ul. Grunwaldzka 36
  • willa, ul. Parkowa 7
  • willa fabrykanta, ul. Parkowa 9
  • willa fabrykancka, ul. Włókniarzy
  • dworzec PKP
  • wiata peronowa w zespole dworca
  • wiadukt kolejowy, przed dworcem kolejowym
  • most kolejowy, ul. Kłodzka
  • bud. Browaru, ul. Kłodzka 17
  • bud. warowni w zespole browaru, ul. Kłodzka 17
  • dwór, ul. Wiejska 29
  • remiza strażacka, ul. Świerkowa 41

Jedlina-Zdrój | edytuj kod

Zabytki wpisane do Rejestru:

  • pałac, 2 oficyny, park, ul. Zamkowa
  • pałac ul. Noworudzka 15
  • poczta, ul. Warszawska 6
  • Dom Zdrojowy, pl. Zdrojowy 1
  • zespół zieleni uzdrowiskowej
  • dom mieszkalny, ul. Chojnowska 12
  • willa ul. Cmentarna 1
  • dom mieszkalny, ul. Jasna 4
  • dom mieszkalny, ul. Jasna 8
  • willa ul. Piastowska 7
  • dom mieszkalny, ul. Piękna 7
  • dom mieszkalny, ul. Wałbrzyska 1
  • dom mieszkalny, ul. Warszawska 2
  • dom mieszkalny, pl. Zdrojowy 8
  • dworzec kolejowy ul. Dworcowa (Jedlinka Dolna)
  • dworzec kolejowy (Kamieńsk)

Gmina Mieroszów | edytuj kod

  • kościół paraf. pw. św. Michała Archanioła
  • plebania, ul. Kościelna 10
  • d.szkoła katolicka, ob. dom katechetyczny, ul. Kościelna 9
  • d.szkoła ewangelicka, ob. dom mieszkalny, ul. Kościelna 6
  • Dom Pastora, ob. dom mieszkalny, ul. Kościelna 8
  • dwór Bractwa Strzeleckiego, ob. dom mieszkalny, ul. Strzelców 1
  • dom handlowy Firmy Schmidts Wittwe & Sochne, ob. ratusz, pl. Niepodległości 1
  • d. sąd. ob. szkoła, ul. Żeromskiego 30
  • poczta, ul. Kopernika 9
  • dom mieszkalny, pl. Niepodległości 3/4
  • dom mieszkalny, pl. Niepodległości 5
  • fasada domu, pl. Niepodległości 6
  • dom mieszkalny, pl. Niepodległości 7
  • dom mieszkalny, pl. Niepodległości 17
  • dom mieszkalny, pl. Niepodległości 27
  • d. tkalnia Helda, bud. adm., ob. żłobek, ul. Wolności 27
  • kuźnia z wyposażeniem nr 28
  • kościół fil. pw. św. Jadwigi
  • cerkiew prawosławna pw. św. Michała Archanioła (parafialna), Sokołowsko
  • Sanatorium "Grunwald", ul. Słoneczna 4
  • założenie parkowe
  • kościół fil. pw. Wniebowzięcia NMP
  • kościół poewangelicki
  • karczma ob. dom mieszkalny nr 110
  • stodoła nr 16

Gmina Stare Bogaczowice | edytuj kod

  • zamek Cisy – ruina
  • kościół par. pw. św. Rodziny
  • wiatrak holenderski
  • kościół fil. pw. M.B. Częstochowskiej
  • kościół fil. pw. M.B
  • kaplica św. Anny
  • kościół powangelicki
  • klasztor pocysterski
  • kościół par. pw. Józefa Obl.
  • cmentarz p.kościele par.
  • dzwonnica cmentarna
  • pałac
  • kościół fil. pw. MB Bolesnej
  • park

Szczawno-Zdrój | edytuj kod

  • zespół zabudowań zdrojowych:
  1. Pawilon handlowy,
  2. Teatr
  3. Klub Kuracjusza,
  4. Pijalnia.
  5. Hala spacerowa,
  6. Muszla koncertowa,
  7. Altana nad źródłem
  • zespół szybu Tytus
  • wieża widokowa wzgórza Giedymina
  • Park Zdrojowy im. H. Wieniawskiego
  • Park Szwedzki
  • pawilon usługowo-handlowy – ul. Kościuszki 50
  • willa – ul. Kolejowa 8

Gmina Walim | edytuj kod

  • kościół par. pw. Jakuba Apostoła
  • kościół fil. pw. MB Bolesnej
  • dzwonnica cmentarna
  • kościół fil. pw. św. Anny
  • kościół fil. pw. św. Rodziny
  • kościół fil. pw. św. Joachima i Anny
  • kościół poewangelicki obecnie filia Maksymiliana Kolbe (Rzeczka)
  • kościół par. pw. Serca Jezusa
  • kościół pw. św. Barbary
  • kaplica Seylerów (przy kościele)
  • kaplica Klingerba ul. 3 Maja
  • kościół fil. pw. Maksymiliana Kolbe
  • zamek Grodno
  • kościół fil. pw. św. Krzyża
  • dwór ul. Główna 13
  • dworzec kolejowy
  • zapora wodna na jez. Bystrzyckim
  • park przy sanatorium "Poranek"

Wydarzenia kulturalne i sportowe | edytuj kod

  • Majówka

Transport publiczny | edytuj kod

Autobus publicznej komunikacji miejskiej z Wałbrzycha do Boguszowa-Gorc.

Przez obszar powiatu wałbrzyskiego przebiegają czynne w ruchu towarowym i pasażerskim państwowe linie kolejowe, zarządzane przez PKP Polskie Linie Kolejowe[13]:

Według stanu na rok 2017, przez Wałbrzych kursują wszystkie rodzaje pociągów kwalifikowanych spółki PKP Intercity: TLK, IC, EIC oraz EIP. Pociągi osobowe uruchamiają Koleje Dolnośląskie (wszystkie na linii nr 286 i większość na linii nr 274) oraz Przewozy Regionalne.

Liniami nr 274, 286 i 291 kursują pociągi towarowe z kruszywem wydobywanym w Górach Sowich i Górach Kamiennych[14].

Do gmin położonych wokół Wałbrzycha dociera komunikacja miejska, organizowana w imieniu gmin przez Zarząd Dróg, Komunikacji i Utrzymania Miasta w Wałbrzychu[15].

Przypisy | edytuj kod

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2012 r. (stan w dniu 1 stycznia 2012
  2. Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20] .
  3. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-12].
  4. Geografia wyborcza – Wybory samorządowe – Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-12].
  5. Wybory Samorządowe 2010 – Geografia wyborcza – Województwo dolnośląskie – Powiat wałbrzyski. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-12].
  6. Rada Powiatu Wałbrzyskiego – oficjalne wyniki wyborów. [dostęp 2018-10-25].
  7. Wybory samorządowe 2018, wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2018-10-25] .
  8. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 czerwca 2002 r. ws. połączenia miasta na prawach powiatu Wałbrzych z powiatem wałbrzyskim (Dz.U. z 2002 r. nr 93, poz. 821)
  9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lipca 2012 roku w sprawie przywrócenia miastu Wałbrzych statusu miasta na prawach powiatu oraz ustalenia granic powiatu wałbrzyskiego (Dz.U. z 2012 r. poz. 853)
  10. Powiat wałbrzyski w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-01-21]  (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  11. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019 .
  12. GUS, TABL. II. LUDNOŚĆ, RUCH NATURALNY ORAZ MIGRACJE LUDNOŚCI WEDŁUG POWIATÓW W PIERWSZYM PÓŁROCZU 2020 R., 30 czerwca 2020 .
  13. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.: Mapa linii kolejowych w Polsce zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. oraz innych zarządców (pol.). plk-sa.pl, 2015-12-09. [dostęp 2016-01-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-01-02)].
  14. Uchwała nr XXX/494/08 Sejmiku Województwa Dolnośląskiego z dnia 30 września 2008 r. w sprawie apelu do Rady Ministrów oraz Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej o zabezpieczenie środków w budżecie państwa na rok 2009 na dodatkowe zadania z dziedziny infrastruktury kolejowej. Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego – Uchwały Sejmiku. [dostęp 2013-12-30].
  15. ZDKiUM Wałbrzych: Schemat komunikacji miejskiej Wałbrzych – sierpień 2018, dostęp: 17.11.2018


Na podstawie artykułu: "Powiat wałbrzyski" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy