Pracowniczy plan kapitałowy


Pracowniczy plan kapitałowy w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pracownicze plany kapitałowe, PPK – dobrowolny, prywatny system długoterminowego oszczędzania wchodzący w skład tzw. III filaru polskiego systemu emerytalnego. Jest on tworzony wspólnie przez pracownika, pracodawcę oraz państwo[1]. PPK powstały w celu systematycznego gromadzenia oszczędności przez uczestnika PPK z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu przez niego co najmniej 60. roku życia[2]. System został powołany ustawą z 4 października 2018 roku o pracowniczych planach kapitałowych, która weszła w życie 1 stycznia 2019 roku. Za wdrożenie oraz ewidencjonowanie całego programu odpowiedzialny jest Polski Fundusz Rozwoju[3] oraz powołana w drodze art. 77 ustawy o PPK spółka zależna PFR Portal PPK. Nadzór nad systemem sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego.

Spis treści

Wdrożenie pracowniczych planów kapitałowych | edytuj kod

Wdrożenie PPK zostało podzielone na kilka etapów, by zachować jak największą płynność wprowadzanych zmian. W wyznaczaniu poszczególnych faz najważniejszym kryterium była wielkości przedsiębiorstwa mierzona liczbą zatrudnianych pracowników.

Wskazać tu należy 4 etapy wdrażania PPK:

  • Etap I – od 1 lipca 2019 r. – przedsiębiorstwa zatrudniające co najmniej 250 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r.;
  • Etap II – od 1 stycznia 2020 r. – przedsiębiorstwa zatrudniające co najmniej 50 osób według stanu na dzień 30 czerwca 2019 r.;
  • Etap III – od 1 lipca 2020 r. – przedsiębiorstwa zatrudniające co najmniej 20 osób według stanu na dzień 31 grudnia 2019 r.;
  • Etap IV – od 1 stycznia 2021 r. – przedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 20 osób oraz jednostki należące do sektora finansów publicznych niezależnie od tego, ile osób zatrudniają[4].

W wyniku zmian ustawowych w obliczu pandemii Covid-19 w Polsce datę wejścia do PPK dla uczestników II fazy przesunięto do 10 listopada 2020 r. (ostateczny termin podpisania umów na prowadzenie PPK)[5].

Powszechność i dobrowolność pracowniczych planów kapitałowych | edytuj kod

PPK wprowadzają pewną nowość do tzw. III filaru polskiego systemu emerytalnego, który cechuje się dobrowolnością[6]. PPK jest systemem wzbogaconym o ustawowy nakaz powszechności, co oznacza, że każdy pracownik w wieku 18-55 lat musi zostać automatycznie zapisany do PPK przez swojego pracodawcę. Osoba zatrudniona może jednak w każdej chwili wypisać się z uczestnictwa w programie poprzez złożenie pisemnej deklaracji o rezygnacji[7]. Pracodawca po otrzymaniu takiego pisma musi niezwłocznie (najpóźniej w terminie 7 dni) poinformować o tym fakcie instytucję finansową, z którą zawarta została umowa o prowadzenie PPK[8]. Możliwość rezygnacji potwierdza dobrowolność tego programu.

Wpłaty do pracowniczych planów kapitałowych | edytuj kod

System oparty jest na trójstronnej współpracy: pracownika, pracodawcy i państwa. Wyróżnić tu należy 4 rodzaje wpłat, które będą zapisywane na indywidualnym rachunku prowadzonym w PPK:

  • wpłaty podstawowe;
  • wpłaty dodatkowe;
  • wpłata powitalna;
  • dopłaty roczne[9].

Wpłaty podstawowe | edytuj kod

Wpłaty podstawowe dokonywane są co miesiąc, zarówno przez podmiot zatrudniający (pracodawcę), jak i przez podmiot zatrudniony (uczestnika PPK)[10]. Wysokość tych wpłat określa się procentowo i jest uzależnione od wysokości wynagrodzenia osoby zatrudnionej.

  • Wpłata podstawowa finansowana przez podmiot zatrudniający wynosi 1,5% wynagrodzenia[11].
  • Wpłata podstawowa finansowana przez uczestnika PPK wynosi 2% wynagrodzenia[12] (wysokość ta może zostać obniżona – nie niżej jednak niż do 0,5% – jeżeli wynagrodzenie uczestnika PPK osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty odpowiadającej 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia[13]).

Suma wpłat podstawowych wynosi 3,5% wynagrodzenia osoby zatrudnionej (uczestnika PPK).

Wpłaty dodatkowe | edytuj kod

Podmioty wnoszące wpłaty podstawowe mogą zdecydować się na dokonywanie dobrowolnych wpłat dodatkowych. Kolejno:

  • podmiot zatrudniający może zadeklarować w umowie o zarządzanie PPK dokonywanie wpłat dodatkowych w wysokości nie większej niż 2,5% wynagrodzenia[14];
  • uczestnik PPK może zdecydować się na wpłaty dodatkowe w maksymalnej wysokości 2% wynagrodzenia[15].

W sumie wysokość wpłat dodatkowych może wynieść 4,5% wynagrodzenia osoby zatrudnionej (uczestnika PPK).

Wpłata powitalna | edytuj kod

Jednorazowa wpłata powitalna (wpłacona przez państwo), w wysokości 250 zł, należy się każdemu uczestnikowi PPK, który spełni łącznie 2 warunki:

  • na jego rzecz oraz w jego imieniu została zawarta umowa o prowadzenie PPK;
  • jest uczestnikiem PPK przez co najmniej 3 pełne miesiące kalendarzowe[16].

Wpłata powitalna jest przekazywana przez ministra właściwego do spraw pracy, za pośrednictwem Polskiego Funduszu Rozwoju[17].

Dopłaty roczne | edytuj kod

Dopłaty roczne to wpłaty dokonywane przez państwo w związku z uczestnictwem w PPK w danym roku kalendarzowym. Wpłata w wysokości 240 zł rocznie przysługuje każdemu, kto zgromadzi na swoim rachunku w PPK środki równe co najmniej kwocie wpłat podstawowych należnych od 6-krotności minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku[18].

Strategia inwestycyjna w pracowniczych planach kapitałowych | edytuj kod

W PPK głównym kryterium inwestowania jest cykl ludzkiego życia. Początkowo w portfelu inwestycyjnym znajduje się duża ilość aktywów charakteryzujących się stosunkowo wysokim ryzykiem (np. akcje). Wraz z upływem lat i zbliżaniem się uczestnika do 60. roku życia ich liczba stopniowa spada, a w portfelu przeważają bezpieczne papiery dłużne (np. obligacje). Ten rodzaj funduszu określany jest mianem funduszu zdefiniowanej daty[19].

Wypłaty z pracowniczych planów kapitałowych | edytuj kod

Wypłata po ukończeniu 60. roku życia | edytuj kod

Z założenia zebrane na rachunku PPK środki mogą zacząć być wypłacane, na wniosek uczestnika programu, po ukończeniu przez niego 60. roku życia. Wypłaty w tym przypadku kształtują się następująco:

  • 25% zgromadzonych środków wypłacanych jest jednorazowo, od razu po złożeniu wniosku (chyba, że beneficjent zdecyduje inaczej);
  • pozostałe 75% oszczędności wypłacanych jest w miesięcznych ratach w równej wysokości (przez okres minimum 10 lat)[20].

W tym przypadku nie jest pobierany podatek od zysków kapitałowych.

Wypłata z ważnego powodu przed ukończeniem 60. roku życia | edytuj kod

Wcześniejsze wypłacenie środków zgromadzonych na rachunku PPK, na wniosek uczestnika, jest możliwe tylko w ściśle określonych przypadkach:

  • uczestnik PPK może jednorazowo wypłacić do 100% zgromadzonych środków w celu pokrycia wkładu własnego w związku z budową lub przebudową budynku mieszkalnego (z obowiązkiem zwrotu w wartości nominalnej)[21];
  • uczestnik może wnioskować o wypłatę do 25% zgromadzonych środków w przypadku poważnej choroby uczestnika PPK, jego małżonka lub dziecka (bez obowiązku zwrotu)[22].

W tym przypadku nie jest pobierany podatek od zysków kapitałowych.

Wypłata bez ważnego powodu przed ukończeniem 60. roku życia | edytuj kod

W przypadku rezygnacji z oszczędzania przed osiągnięciem 60. roku życia uczestnik PPK otrzyma zgromadzone środki, jednak zostaną one umniejszone o następujące potrącenia:

  • 30% wpłat dokonanych przez podmiot zatrudniający (pracodawcę) wróci na subkonto oszczędzającego do ZUS;

Poziom partycypacji w pracowniczych planach kapitałowych | edytuj kod

Pierwsze przeprowadzone badanie poziomu partycypacji w ramach PPK, oparte na rzeczywistych danych przedstawionych przez pracodawców, wskazuje, że średni poziom partycypacji w PPK w podmiotach I transzy wyniósł na dzień 12 listopada 2019 roku około 40 proc. Jest on większy tam, gdzie działają związki zawodowe, a mniejszy tam, gdzie jest znacząca grupa zleceniobiorców wśród osób zatrudnionych. Bez znaczenia dla poziomu partycypacji w PPK pozostają natomiast takie czynniki jak wielkość pracodawcy czy podmiot zarządzający PPK[24].

Zgodnie z badaniami Instytutu Emerytalnego na koniec 2020 roku poziom partycypacji w PPK w przypadku wszystkich podmiotów objętych przepisami ustawy wyniósł 22,9%, a wskaźniki dla poszczególnych grup podmiotów wyniosły:

  • dla podmiotów zatrudniających pow. 250 osób –  30,5% (1,2 mln uczestników);
  • dla podmiotów zatrudniających 50-249 osób  – 16,4% (359 tys. uczestników);
  • dla podmiotów zatrudniających 20-49 osób – 9,7% (119 tys. uczestników)[25].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Założenia programu Pracowniczych Planów Kapitałowych, www.mojeppk.pl [dostęp 2020-04-30] .
  2. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 3 ust. 1 [dostęp 2020-04-30] .
  3. Wady i zalety Pracowniczych Planów Kapitałowych, www.rp.pl [dostęp 2020-04-30] .
  4. Założenia programu Pracowniczych Planów Kapitałowych, www.mojeppk.pl [dostęp 2020-04-30] .
  5. Koronawirus. W Sejmie uchwalono m.in. zmianę terminu wdrożenia II etapu PPK – PFR Portal PPK [dostęp 2020-05-04]  (pol.).
  6. SebastianS. Jakubowski SebastianS., AdrianA. Prusik AdrianA., Pracownicze plany kapitałowe. Komentarz., WKP, 2019 [dostęp 2020-04-30] .p?,
  7. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 26 ust. 1 [dostęp 2020-04-30] .
  8. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 23 ust. 3 [dostęp 2020-04-30] .
  9. Rezygnacja z PPK – kiedy należy ją złożyć i jak wypełnić oświadczenie?, Poradnik Przedsiębiorcy [dostęp 2020-04-30] .
  10. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 25 ust. 1 [dostęp 2020-04-30] .
  11. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 26 ust. 1 [dostęp 2020-04-30] .
  12. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 27 ust. 1 [dostęp 2020-04-30] .
  13. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 27 ust. 2 [dostęp 2020-04-30] .
  14. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 26 ust. 2 [dostęp 2020-04-30] .
  15. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 27 ust. 3 [dostęp 2020-04-30] .
  16. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 31 ust. 1 [dostęp 2020-04-30] .
  17. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 31 ust. 1 [dostęp 2020-04-30] .
  18. EdytaE. Wara-Wąsowska EdytaE., Państwo nie zawsze dopłaci do PPK. Dopłata roczna jest uzależniona od wysokości zgromadzonych środków, Bezprawnik, 21 października 2019 [dostęp 2020-04-30] .
  19. Fundusze zdefiniowanej daty w PPK – jak to działa?, www.nn.pl, 9 grudnia 2019 [dostęp 2020-04-30] .
  20. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 99 ust. 1 [dostęp 2020-04-30] .
  21. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 98 ust. 1 i 3 [dostęp 2020-04-30] .
  22. Ustawa z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych, isap.sejm.gov.pl, art. 101 ust. 1 [dostęp 2020-04-30] .
  23. Pracownicze Plany Kapitałowe to 2x szybsze oszczędzanie, www.mojeppk.pl [dostęp 2020-04-30] .
  24. AntoniA. Kolek AntoniA., MarcinM. Wojewódka MarcinM., Poziom partycypacji w Pracowniczych Planach Kapitałowych, 18 listopada 2019 [dostęp 2021-01-30] .
  25. A.A. Kolek A.A., M.M. Wojewódka M.M., O.O. Sobolewski O.O., Poziom partycypacji w Pracowniczych Planach Kapitałowych w IV kwartale 2020 roku, 14 grudnia 2020 .

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Pracowniczy plan kapitałowy" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy