Prawybory prezydenckie Partii Republikańskiej w 2016 roku


Prawybory prezydenckie Partii Republikańskiej w 2016 roku w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Prawybory prezydenckie Partii Republikańskiej w 2016 roku – seria prawyborów, która wyłoniła kandydata Partii Republikańskiej w wyborach prezydenckich. Nominację uzyskał kandydat, który zdobył większość (1237) delegatów na konwencję, która odbyła się w dniach 18–21 lipca w Cleveland w stanie Ohio[1]. Delegaci byli przyznawani na zasadach określonych przez każdy stan z osobna na podstawie wyników głosowania.

Pierwsze głosowanie miało miejsce w stanie Iowa 1 lutego 2016 roku. Potem przez kolejne miesiące głosowali wyborcy w kolejnych stanach i terytoriach zależnych.

Od lipca 2015 roku głównym faworytem sondaży wyborczych był biznesmen miliarder z Nowego Jorku Donald Trump, który 19 lipca 2016 podczas konwencji w Cleveland oficjalnie został kandydatem Partii Republikańskiej na prezydenta USA[2]. Choć początkowo wielu komentatorów nie dawało mu szans na zwycięstwo[3][4][5], Trump utrzymał prowadzenie w sondażach[6], odniósł zwycięstwo w większości stanów głosujących w prawyborach i był uznawany za głównego faworyta do nominacji[7].

Zwycięzca w poszczególnych stanach (głosy powszechne)

Spis treści

Tło | edytuj kod

Partia Republikańska ma większość w Izbie Reprezentantów od 2010 roku, a od 2014 także w Senacie. Liczba członków Partii Republikańskiej w niższej izbie jest największa od 1928 roku[8]. Republikanie mają też 31 gubernatorów i władają ponad 3/4 stanowych legislatur, nawet w stanach zdominowanych tradycyjnie przez Demokratów[9]. Jednak przegrali w dwóch poprzednich wyborach prezydenckich, a według niektórych mediów i organizacji pozarządowych (takich jak Pew Research Center i NBC News) zmiany demograficzne zachodzące w elektoracie oraz wynikający z niego wzrost znaczenia mniejszości działają na korzyść Partii Demokratycznej[10][11].

Wybory prezydenckie przebiegają również w atmosferze wyjątkowo niskiego zaufania społeczeństwa do instytucji publicznych[12][13]. W latach 2004–2014 znacząco pogłębiły się różnice między Republikanami, a Demokratami zarówno wśród polityków, jak i w amerykańskim społeczeństwie[14]. Do kontrowersyjnych decyzji prezydenta Baracka Obamy, którym sprzeciwiali się konserwatywni politycy, można zaliczyć między innymi mianowanie nowego członka Sądu Najwyższego w 2016 roku (Republikanie uważają, że powinien zrobić to następny prezydent)[15] oraz wydanie dekretu chroniącego nielegalnych imigrantów przed deportacją (Republikanie uważają, że decyzja powinna zostać poddana głosowaniu w kongresie)[16]. Wielu dziennikarzy i politologów uważa, że to właśnie atmosfera ciągłego napięcia powoduje niższe poparcie dla polityków piastujących wyższe stanowiska oraz wyższe poparcie dla polityków niższego szczebla i głoszących kontrowersyjne lub radykalne poglądy (na przykład Donald Trump i Bernie Sanders)[17][18][19].

Według badań opinii publicznej Associated Press, wielu konserwatywnych wyborców uważa, że najważniejsi politycy Partii Republikańskiej są zbyt ugodowi wobec prezydenta Baracka Obamy i Partii Demokratycznej[20].

Kandydaci | edytuj kod

Zwycięski kandydat prawyborów | edytuj kod

Kandydaci, którzy wycofali się z walki o nominację | edytuj kod

Oś czasu | edytuj kod

Sylwetki kandydatów | edytuj kod

  • Jeb Bush – syn i brat byłych prezydentów. Był gubernatorem Florydy w latach 1999–2007. Jako przedstawiciel rodziny Bushów miał zagwarantowaną znakomitą organizację kampanii i lojalnych bogatych sponsorów ojca i brata[62]. Dlatego przez część 2015 roku widziano w nim faworyta wyścigu o nominację. Musiał się jednak zmagać z oporem części elektoratu, który nie chciał „kolejnego Busha”. Ponadto jest uznawany przez konserwatystów za polityka zbyt centrowego. Pod koniec 2015 roku jego pozycja znacznie osłabła[63][64][65]. Wycofał się 20 lutego.
  • Ben Carson – emerytowany neurochirurg, jedyny czarnoskóry ubiegający się o republikańską nominację. Do polityki wkroczył w 2013 roku. Początkowo był jednym z nadzwyczaj dobrze radzących sobie outsiderów – kandydatów niemających doświadczenia w polityce. Sympatią cieszył się zwłaszcza wśród religijnych wyborców Partii Republikańskiej. Pozwoliło mu to prowadzić w sondażach np. w Iowa. Jego pozycja znacznie osłabła po serii gaf dotyczących głównie polityki zagranicznej[66][67]. Wycofał się po rozczarowującym Superwtorku.
  • Chris Christie – od 2010 roku gubernator New Jersey. W 2013 roku uchodził za głównego faworyta. Jego szanse spadły jednak po aferze z mostem w Fort Lee[68]. Nadzieje opierał na dobrym wyniku w prawyborach w New Hampshire, które mogłyby zjednać mu większość establishmentu[69]. Wycofał się 10 lutego.
  • Ted Cruz – od 2013 roku senator z Teksasu. Od początku kariery ulubieniec TEA Party i najbardziej konserwatywnego skrzydła Partii Republikańskiej. Jest jednym z faworytów w wyścigu o republikańską nominację. Jego problemem jest jednak niechęć partyjnego establishmentu i wątpliwości części ekspertów dotyczące jego szans w wyborach ogólnych.
  • Carly Fiorina – bizneswoman z Kalifornii, była dyrektorem generalnym giganta informatycznego Hewlett-Packard (HP). Jedyna kobieta startująca w republikańskich prawyborach. Początkowo nieznana, miała jednak swoje „pięć minut”, głównie dzięki bezpardonowym atakom na Hillary Clinton[70] i dobrze przyjętym występom w telewizyjnych wywiadach i debatach[71]. Wycofała się 10 lutego.
  • Jim Gilmore – gubernator Wirginii w latach 1998–2002. Mimo ogłoszenia startu w wyborach prezydenckich, nie prowadził prawie kampanii. Nie udało mu się spełnić wymogów dostania się na kartę do głosowania w większości stanów i nie był zapraszany na debaty. W sondażach bardzo rzadko uzyskiwał więcej niż 0% poparcia. Dla zdecydowanej większości wyborców jest postacią anonimową[72][73]. Wycofał się 12 lutego.
  • Lindsey Graham – od 2003 roku senator z Karoliny Południowej. Od początku kampanii plasował się bardzo nisko w sondażach. Jeden z najbardziej znanych jastrzębi w amerykańskim Senacie. W kampanii Grahama to właśnie polityka zagraniczna i obronna zajmowała centralne miejsce. Wycofał się 21 grudnia 2015 r.[74]
  • Mike Huckabee – gubernator stanu Arkansas w latach 1996–2007. Startował już w wyborach w 2008. Będąc wówczas ulubieńcem religijnych Republikanów, wygrał prawybory w 8 stanach, w tym w Iowa. Jednak sondaże nie zapowiadały, by mógł ten wynik powtórzyć[75]. Ostatecznie 1 lutego, po słabym wyniku w Iowa, zrezygnował z ubiegania się o prezydenturę.
  • Bobby Jindal – od 2008 roku gubernator Luizjany. Niegdyś, jako najmłodszy w całym kraju i pierwszy w historii gubernator pochodzenia hinduskiego, był wschodzącą gwiazdą Partii Republikańskiej[76]. W ostatnich latach stał się jednym z najmniej popularnych gubernatorów w Ameryce. Także w kampanii prezydenckiej nie odegrał znaczącej roli i wycofał swoją kandydaturę na długo przed rozpoczęciem prawyborów[77].
  • John Kasich – od 2011 roku gubernator Ohio, w latach 90. wpływowy kongresmen z tego stanu. Do wyścigu o prezydenturę przystąpił dopiero w lipcu. Stara się przedstawić jako najbardziej umiarkowany z republikańskich kandydatów, co przysparza mu sympatii wyborców centrowych.
  • George Pataki – gubernator stanu Nowy Jork w latach 1995–2006. Po wielu latach nieobecności wrócił do polityki, by ubiegać się o prezydenturę. Jednak o Patakim niewielu już pamiętało, a sam kandydat robił niewiele, by o sobie przypomnieć. Ostatecznie Pataki wycofał się tuż przed końcem 2015 roku[78].
  • Rand Paul – od 2011 roku senator z Kentucky. Kojarzony głównie z ojcem Ronem, który był czołowym przedstawicielem libertariańskiej frakcji Partii Republikańskiej i kilka razy, choć bezskutecznie, ubiegał się w republikańskich prawyborach o partyjną nominację. Rand bez powodzenia starał się przyciągnąć mainstreamowych Republikanów, nie tracąc zwolenników ojca[79]. Po zajęciu 5. miejsca w stanie Iowa, wobec braku perspektyw, wycofał się z wyścigu o prezydenturę, skupiając się na walce o reelekcję w Kentucky[80].
  • Rick Perry – gubernator Teksasu w latach 2000–2015. Po raz pierwszy na prezydenta wystartował w 2012 roku. Szybko stał się jednym z faworytów, jednak seria gaf sprawiła, że jego kampania zakończyła się spektakularną klęską[81]. Cztery lata później Perry przystąpił do kampanii o wiele lepiej przygotowany, jednak nie udało mu się zyskać poparcia wyborców i jako pierwszy wycofał się z walki o prezydenturę[82].
  • Marco Rubio – od 2011 roku senator z Florydy. Po imponującym zwycięstwie w wyborach do Senatu w 2010 roku wielu wróżyło mu wielką przyszłość i widziało w nim przyszłego kandydata Republikanów na prezydenta[83]. Część obserwatorów uważała jednak, że kandydatura Rubio w 2016 roku jest przedwczesna, szczególnie wobec startu jego dawnego mentora – Jeba Busha[84]. Gdy ten wycofał się, był przedstawiany jako jedyny kandydat establishmentu, który może zatrzymać Trumpa i Cruza. Dawano mu też największe szanse w wyborach ogólnych. Jego atutem była akceptacja zarówno konserwatywnego, jak i bardziej umiarkowanego skrzydła Partii Republikańskiej. Problemem była niezbyt silna pozycja w stanach, które głosują jako pierwsze[85]. Wycofał się po przegranej na Florydzie 15 marca.
  • Rick Santorum – senator z Pensylwanii w latach 1995–2007. W prawyborach w 2012 roku był najpoważniejszym przeciwnikiem Mitta Romneya. Jako ulubieniec religijnej prawicy wygrał w 11 stanach, w tym w Iowa. Tym razem nic nie wskazywało, że historia się powtórzy[86]. Wycofał się 3 lutego.
  • Donald Trump – biznesmen z Nowego Jorku. Ekscentryczny miliarder kontrowersyjnymi wypowiedziami[87] wzbudził sensację. Trump szybko zdobył prowadzenie w sondażach. Dzięki populistycznym hasłom przyciągnął wyborców niezadowolonych z obecnej sytuacji, zarówno umiarkowanych, jak i skrajnie prawicowych. Rozmaici komentatorzy wielokrotnie wróżyli Trumpowi upadek[88], ten jednak wciąż utrzymuje prowadzenie. Z czasem część publicystów zaczęła przyznawać, że Trump faktycznie jest realnym faworytem do republikańskiej nominacji[89].
  • Scott Walker – od 2011 roku gubernator Wisconsin. Dzięki głośnej na całą Amerykę walce ze związkami zawodowymi stał się bohaterem konserwatystów i jednym z głównych faworytów. Widziano w nim kandydata jednoczącego establishment i prawicowe skrzydło Republikanów. Jednak był w kampanii zbyt spokojny, nudny i szybko utracił poparcie, co zmusiło go do wycofania się[90].

Kalendarz[1] | edytuj kod

Termin głosowania w poszczególnych stanach

Debaty | edytuj kod

W grudniu 2013 roku RNC (Republican National Committee) przejął ściślejszą kontrolę nad republikańskimi debatami w porozumieniu z największymi stacjami telewizyjnymi[91]. Łącznie zaplanowane zostało 13 debat[92].

Harmonogram debat | edytuj kod

Ze względu na dużą liczbę kandydatów stacje telewizyjne tradycyjnie dzielą ich na dwie grupy. Robią to na podstawie ostatnich sondaży. Pierwsza debata, w której występują kandydaci słabo wypadający w sondażach, nazywana bywa kiddie table. Tuż po niej, w telewizyjnym primetime odbywa się debata najpoważniejszych kandydatów (zazwyczaj 8–10)[93].

Wyniki | edytuj kod

Wygrane w poszczególnych hrabstwach

Iowa | edytuj kod

New Hampshire | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Republican National Committee: Primary schedule (ang.). www.gop.com. [dostęp 2016-01-01].
  2. Donald Trump oficjalnie kandydatem Republikanów na prezydenta USA, onet.pl, 20 lipca 2016 [dostęp 2016-07-23] .
  3. Tom McCarthy: Here's why Donald Trump won't win the Republican presidential nomination (ang.). www.theguardian.com. [dostęp 2016-02-24].
  4. Nate Silver: Donald Trump Is Winning The Polls – And Losing The Nomination (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-02-24].
  5. Larry Sabato, Kyle Kondik, Geoffrey Skelley: Republicans 2016: What to Do With the Donald? (ang.). www.centerforpolitics.org/crystalball. [dostęp 2016-02-24].
  6. RealClearPolitics – Election 2016 – 2016 Republican Presidential Nomination, www.realclearpolitics.com [dostęp 2016-02-23] .
  7. Chris Cillizza: Donald Trump is a bigger frontrunner to be the Republican nominee than you think (ang.). www.washingtonpost.com. [dostęp 2016-02-24].
  8. Republicans match post-WWII record after holding two La. House seats (ang.). www.foxnews.com. [dostęp 2016-02-19].
  9. Chris Cillizza: The 2015 election tightened the Republican stranglehold on state government (ang.). www.washingtonpost.com. [dostęp 2016-02-19].
  10. Dante Chinni: Changing Demographics Tilt Toward Democrats -- Eventually (ang.). www.nbcnews.com. [dostęp 2016-02-19].
  11. The Changing Face of America’s Electorate, pewresearch.org [dostęp 2016-02-23] .
  12. Jeffrey Jones: Confidence in U.S. Institutions Still Below Historical Norms (ang.). www.gallup.com. [dostęp 2016-02-19].
  13. Kenneth T.K.T. Walsh Kenneth T.K.T., Americans Have Lost Confidence ... in Everything, US News & World Report, 17 czerwca 2015 [dostęp 2016-02-23] .
  14. Political Polarization in the American Public (ang.). www.people-press.org. [dostęp 2016-02-19].
  15. Obama, mimo protestu Republikanów, mianuje następcę zmarłego sędziego Scalii w Sądzie Najwyższym, gazetapl [dostęp 2016-02-23]  (pol.).
  16. Dekrety Obamy ws. nielegalnych imigrantów czasowo zablokowane – Dziennik Związkowy, Dziennik Związkowy [dostęp 2016-02-23]  (ang.).
  17. Mariusz Zawadzki: Polityczna rewolucja w USA. wyborcza.pl. [dostęp 2016-02-19].
  18. CatherineC. Rampell CatherineC., Who’s leading a voter revolution? Hint: It’s not Bernie Sanders., „The Washington Post”, 22 lutego 2016, ISSN 0190-8286 [dostęp 2016-02-23]  (ang.).
  19. The WashingtonT.W. Times The WashingtonT.W., JUDSON PHILLIPS: 2016: the new political revolution, The Washingtion Times [dostęp 2016-02-23] .
  20. Exit polls: New Hampshire GOP voters feel betrayed by party (ang.). www.foxnews.com. [dostęp 2016-02-19].
  21. a b The Green Papers 2016 Presidential Primaries, Caucuses, and Conventions (ang.). [dostęp 2016-07-26].
  22. Wybory prezydenta USA. Miliarder Donald Trump wystartuje w wyścigu o Biały Dom. www.wp.pl. [dostęp 2016-01-02].
  23. Mariusz Zawadzki: Bój o Biały Dom rozpoczęty. wyborcza.pl. [dostęp 2016-01-02].
  24. Donald Trump niemal pewny nominacji. Ted Cruz przegrał i wycofał się. wprost.pl. [dostęp 2016-05-03].
  25. Gubernator Ohio John Kasich będzie ubiegał się o prezydenturę. www.wp.pl. [dostęp 2016-01-02].
  26. Trump został sam. Ostatni rywal rezygnuje (www.tvn24.pl). tvn24.pl. [dostęp 2016-05-04].
  27. Aleksandra Gersz: Wybory prezydenckie w USA: Marco Rubio, syn kubańskich imigrantów, rusza do walki o Biały Dom. www.gazetakrakowska.pl. [dostęp 2016-01-02].
  28. Rubio zrezygnował, wiadomosci.tvp.pl [dostęp 2016-03-19] .
  29. Emerytowany chirurg zgłosił zamiar ubiegania się o prezydenturę USA. www.onet.pl. [dostęp 2016-01-02].
  30. Grupa WirtualnaG.W. Polska Grupa WirtualnaG.W., Ben Carson wycofuje się z wyścigu prezydenckiego Partii Republikańskiej, wiadomosci.wp.pl, 3 marca 2016 [dostęp 2016-03-05]  (pol.).
  31. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-03-12] .
  32. Redakcja Radia ZET: Jeb Bush ogłasza start w wyborach prezydenckich w USA. www.radiozet.pl. [dostęp 2016-01-02].
  33. USA: Jeb Bush wycofał się z wyścigu do Białego Domu, Onet Wiadomości [dostęp 2016-02-21]  (pol.).
  34. Cooper Allen: Jim Gilmore formally joins GOP presidential race (ang.). www.usatoday.com. [dostęp 2016-01-02].
  35. Cooper Allen: Jim Gilmore drops out of GOP presidential race (ang.). www.usatoday.com. [dostęp 2016-02-12].
  36. Gubernator stanu New Jersey też chciałby zostać prezydentem. www.tvn24.pl. [dostęp 2016-01-02].
  37. Dan Hirschhorn: Chris Christie to Drop Out of Presidential Race After New Hampshire Defeat (ang.). time.com. [dostęp 2016-02-10].
  38. Chris Christie poparł Donalda Trumpa. www.rp.pl. [dostęp 2016-03-09].
  39. Carly Fiorina walczy o urząd prezydenta USA. www.tvn24.pl/wideo. [dostęp 2016-01-02].
  40. USA: Carly Fiorina rezygnuje z walki o nominację Republikanów. wyborcza.pl. [dostęp 2016-02-10].
  41. Michał Kolanko: Carly Fiorina poparła Teda Cruza. „Clinton i Trump to dwie strony tego samego medalu”. 300polityka.pl. [dostęp 2016-03-09].
  42. Okulista zapowiada walkę z „waszyngtońską machiną”. Rand Paul chce zostać prezydentem. www.tvn24.pl. [dostęp 2016-01-02].
  43. Senator Rand Paul wycofuje się z walki o Biały Dom. wiadomosci.wp.pl. [dostęp 2016-02-03].
  44. USA: Rick Santorum zapowiada walkę o urząd prezydenta. www.onet.pl. [dostęp 2016-01-02].
  45. a b Rick Santorum drops presidential bid, endorses Marco Rubio – CNNPolitics.com, CNN [dostęp 2016-02-05] .
  46. Aleksandra Gersz: Mike Huckabee staje do walki o prezydenturę USA. Chce być kandydatem Republikanów w wyborach. www.polskatimes.pl. [dostęp 2016-01-02].
  47. Clare Foran: Why Mike Huckabee Lost in 2016 (ang.). www.theatlantic.com. [dostęp 2016-02-03].
  48. Kolejny republikanin dołącza do prezydenckiego wyścigu. www.tvn24.pl. [dostęp 2016-01-02].
  49. George Pataki rezygnuje z wyborów prezydenckich. Liczba kandydatów w Partii Republikańskiej coraz mniejsza. deon24.com. [dostęp 2016-01-02].
  50. Ryan Struyk: George Pataki Endorses Marco Rubio for President (ang.). abcnews.go.com. [dostęp 2016-09-24].
  51. Republikański „jastrząb” chce zostać prezydentem. www.tvn24.pl. [dostęp 2016-01-02].
  52. O jednego republikańskiego kandydata mniej. www.tvn24.pl. [dostęp 2016-01-02].
  53. Ashley Killough, David Wright: Lindsey Graham endorses Jeb Bush (ang.). cnn.com/politics. [dostęp 2016-01-25].
  54. David A. Farenthold, James Hohmann: Bobby Jindal announces entry into 2016 presidential race (ang.). www.washingtonpost.com. [dostęp 2016-01-02].
  55. Republikanin rezygnuje z walki o prezydenturę. www.rp.pl. [dostęp 2016-01-02].
  56. Michael Scherer: Bobby Jindal Endorses Marco Rubio For President (ang.). time.com. [dostęp 2016-02-06].
  57. Republikanin Scott Walker rozpoczął wyścig do Białego Domu. www.onet.pl. [dostęp 2016-01-02].
  58. Kolejny republikanin wycofuje się z walki o Biały Dom. Chce frontu przeciw Trumpowi. www.tvn24.pl. [dostęp 2016-01-02].
  59. Ryan Teague Beckwith, Maya Rhodan: Rick Perry Announces Presidential Bid (ang.). time.com. [dostęp 2016-01-02].
  60. Zabrakło mu pieniędzy na kampanię. Perry nie wystartuje w wyborach prezydenckich. www.tvp.info. [dostęp 2016-01-02].
  61. Katie Glueck: Rick Perry endorses Ted Cruz (ang.). politico.com. [dostęp 2016-01-25].
  62. Theodore Schleifer: Bush raises over $100 million to help his campaign (ang.). cnn.com. [dostęp 2016-02-22].
  63. Tomasz Zalewski: Trzeci Bush. www.polityka.pl. [dostęp 2016-01-05].
  64. Nate Silver: Yeah, Jeb Bush Is Probably Toast (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-01-05].
  65. Michael Bender: How Jeb Bush Was Swallowed by His Past (ang.). www.bloomberg.com. [dostęp 2016-02-22].
  66. Ma swoją oryginalną teorię na temat piramid. Może zostać prezydentem USA. www.tvn24.pl. [dostęp 2016-01-05].
  67. Trip Gabriel: Ben Carson Is Struggling to Grasp Foreign Policy, Advisers Say (ang.). www.nytimes.com. [dostęp 2016-01-05].
  68. Kate Zernike: Christie Faces Scandal on Traffic Jam Aides Ordered (ang.). www.nytimes.com. [dostęp 2016-01-05].
  69. Alan Tu: Chris Christie's New Hampshire strategy might be working (ang.). www.newsworks.org. [dostęp 2016-01-05].
  70. Patrick Goodenough: Fiorina: Clinton ‘Lied’ About Benghazi, Emails; ‘These Go to the Core of Her Character’ (ang.). cnsnews.com. [dostęp 2016-02-22].
  71. Pierwsza debata Republikanów w USA. Zwyciężczynią ogłoszono byłą szefową Hewlett-Packard. www.polskieradio.com. [dostęp 2016-01-05].
  72. David A. Fahrenthold: Campaigns start too early? Well, not Jim Gilmore’s (ang.). www.washingtonpost.com. [dostęp 2016-01-06].
  73. Christopher Massie: Jim Gilmore Sets Expectations In Iowa: If I Get One Vote, It’s A Victory (ang.). www.buzzfeed.com. [dostęp 2016-02-22].
  74. Harry Enten: Lindsey Graham Tries To Stop Trump The Only Way He Can – By Quitting (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-01-05].
  75. Seth McLaughlin: Mike Huckabee struggles to reclaim old niche in GOP presidential field (ang.). www.washingtontimes.com. [dostęp 2016-01-06].
  76. Morley Safer: Bobby Jindal: The GOP's Rising Star? (ang.). www.cbsnews.com. [dostęp 2016-02-22].
  77. Harry Enten: Why Bobby Jindal’s Candidacy Failed (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-01-30].
  78. Harry Enten: George Pataki’s Hopeless Campaign, In One Chart (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-01-30].
  79. Jim Antle: Is Rand Paul struggling because he isn't libertarian enough? (ang.). www.washingtonexaminer.com. [dostęp 2016-01-31].
  80. Clare Malone: Goodbye, Rand Paul; Goodbye, GOP Dovishness (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-02-03].
  81. Arlette Saenz: Rick Perry’s Debate Lapse: ‘Oops’ – Can’t Remember Department of Energy (ang.). abcnews.go.com. [dostęp 2016-01-31].
  82. Micah Cohen: Rick Perry’s Failed Presidential Aspirations, In One Chart (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-01-31].
  83. Peter Grier: Is Marco Rubio brightest rising star of tea party? (ang.). www.csmonitor.com. [dostęp 2016-02-22].
  84. Michael Mayo: Mayo: Rubio running, but is it too soon? (ang.). www. sun-sentinel.com. [dostęp 2016-02-22].
  85. David Wasserman: It’s Rubio Or Bust For Republicans Who Want To Win (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-01-31].
  86. Harry Enten: Rick Santorum’s 2016 Bid Shows Just How Far The GOP Field Has Come (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-01-31].
  87. Nick Gass: The 15 most offensive things that have come out of Trump’s mouth (ang.). www.politico.eu. [dostęp 2016-01-31].
  88. Nick Gass: 13 times Trump looked finished, and wasn't (ang.). politico.com. [dostęp 2016-02-22].
  89. Nate Silver: One Big Reason To Be Less Skeptical Of Trump (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-01-31].
  90. Nate Silver: Scott Walker May Have Been A Terrible Candidate – Or An Unlucky One (ang.). fivethirtyeight.com. [dostęp 2016-01-31].
  91. Peter Hamby: First on CNN: Republicans moving to overhaul 2016 primary process (ang.). cnn.com. [dostęp 2016-02-22].
  92. Republican Primary Debate Schedule (ang.). www.gop.com. [dostęp 2016-01-02].
  93. Candidate Criteria for September 16, 2015 CNN Ronald Reagan Presidential Library Republican Presidential Primary Debate .
  94. Iowa GOP certified caucus results (ang.). www.iowagop.org. [dostęp 2016-02-05].
  95. 2016 Presidential Primary – Republican President (ang.). sos.nh.gov. [dostęp 2016-02-13].
Na podstawie artykułu: "Prawybory prezydenckie Partii Republikańskiej w 2016 roku" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy