Prince


Prince w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Prince, właśc. Prince Rogers Nelson (ur. 7 czerwca 1958 w Minneapolis, zm. 21 kwietnia 2016 w Chanhassen) – amerykański muzyk, przedstawiciel wielu stylów, w tym R&B, funk, soul, dance rock i pop[1]. Przez dziesięciolecia należał do najbardziej nowatorskich i ekscentrycznych postaci na amerykańskiej scenie pop. Był wyjątkowym kompozytorem, autorem tekstów, grał na gitarze, także na instrumentach klawiszowych i perkusyjnych. Nazywany „Księciem Popu”, wpłynął znacząco na rozwój muzyki rozrywkowej i był jedną z głównych postaci sceny muzycznej, zwłaszcza w latach 90. XX wieku[2].

Kiedy w późnych latach 70. rozpoczął karierę, był postrzegany jako jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci sceny muzycznej[3]. Zaliczany został do największych ekscentryków rockowych. Jego zachowanie na scenie i ubiór początkowo było postrzegane czasami obsceniczne[4].

W swojej muzyce łączył jazz, funk i disco. Został uznany za symbol seksu i artystę, który ukształtował swoją karierę, często walcząc z przyjętymi praktykami muzycznymi[5]. Do jego największych przebojów należą: „Purple Rain”, „Kiss”, „Raspberry Beret”, „Little Red Corvette”, „When Doves Cry”, „Let’s Go Crazy” i „The Most Beautiful Girl in the World”[5].

Od swojego debiutu w 1978 wydał ponad 47 albumów. Szacowana sprzedaż na całym świecie jego albumów wynosi ponad 100 milionów egzemplarzy[6]. Zdobył siedem nagród Grammy, a w 2004 został włączony do Galerii Sław Rock&Rolla.

Zajmował się także produkcją muzyczną i aranżacją swoich utworów[7]. Tworzył pod inspiracją muzyki Jimiego Hendrixa[8].

W trakcie swojej kariery Prince miał okazję współpracować z innymi artystami. Występował na scenie m.in. z Eryką Badu, Alicią Keys i Steviem Wonderem. Był także producentem albumu Like a Prayer (1989) Madonny oraz współpracował przy tworzeniu płyty Kate BushThe Red Shoes (1993). W swoich repertuarach utwory autorstwa Prince’a mieli m.in. Tom Jones oraz Sinéad O’Connor – „Nothing Compares 2 U”.

Spis treści

Wczesne lata | edytuj kod

Prince, 1986

Urodził się w Minneapolis, w stanie Minnesota w rodzinie afroamerykańskiej z Luizjany. jako syn Mattie Shaw, piosenkarki jazzowej i pracownika opieki społecznej, oraz Johna L. Nelsona (zm. w sierpniu 2001)[9], autora tekstów piosenek i pianisty[10]. Jego matka była Amerykanką włoskiego pochodzenia, a ojciec czarnoskórym muzykiem jazzowym, grającym na fortepianie w trio The Prince Rogers Band[11]. Miał siostrę Tikę Evene[9].

Ojciec miał pewien wpływ na przyszłą twórczość Prince’a, który wykorzystywał używane przez niego sekwencje akordów, a w kilku piosenkach Amerykańskie Stowarzyszenie Kompozytorów, Autorów i Wydawców uznaje go za współautora. Jego rodzice rozstali się w 1966. Niespokojne relacje ze swoim ojczymem doprowadziły Prince’a do ucieczki z domu. Prince został adoptowany przez rodzinę Andersons. Prince Anderson wkrótce zaprzyjaźnił się z synem Andersona, Andre Andersonem (Cymone) i wraz z Charlesem Smithem dołączył w wieku 14 lat do zespołu o nazwie Grand Central, przemianowanym później na Champagne[12]. Następnie do roku 1978 nagrywał z zespołem 94 East, którego nie był oficjalnym członkiem[13].

Kariera | edytuj kod

Love symbol

Prince był samoukiem: w młodości samodzielnie opanował grę na fortepianie, gitarze i perkusji[12]. W 1978, w wieku dziewiętnastu lat podpisał kontrakt z Warner Bros.[12] i wydał swój pierwszy album For You[14], sam komponując, aranżując i produkując właściwie cały materiał, mimo że do nagrania użyto 23 instrumentów. Pierwszy singiel, „Soft and Wet”, ukazał się 7 czerwca 1978[14], trafił na dwunaste miejsce Hot R&B/Hip-Hop Songs i został po latach wykorzystany w scenie dreszczowca M. Nighta Shyamalana Niezniszczalny (2000)[15] z Robin Wright i Bruce’em Willisem. W 1979 został wydany drugi studyjny album zatytułowany po prostu Prince, gdzie w nagraniach Prince’owi pomógł dodatkowy zespół muzyków, co okazało się dobrym pomysłem zarówno pod względem muzycznym, jak i komercyjnym. Płyta osiągnęła status platyny oraz wypromowała dwa przebojowe single „I Wanna Be Your Lover” i „Why You Wanna Treat Me So Bad?”. W 1980 na rynek płytowy trafił trzeci album Dirty Mind. Kompozycje okazały się mieszanką muzyki kreatywnej z rock and rollem, punkiem i ostrzejszymi rockowymi partiami gitarowymi, a teksty bywały kontrowersyjne, np. o seksie oralnym („Head”). Prince podczas koncertów zaczął też tworzyć bardzo zmysłowe show, stając się dla jednych symbolem seksu, a dla bardziej konserwatywnej publiczności celem ataków. Na jednym z występów w Los Angeles, ubrany w kobiecy strój, został nawet obrzucony śmieciami i zmuszony do zejścia ze sceny[3]. W lutym 1981 po raz pierwszy gościł w Saturday Night Live, gdzie wykonał utwór „Partyup”.

14 października 1981 został wydany czwarty album Controversy, z którego pochodził pierwszy światowy przebój o tym samym tytule. Również w tym roku Prince wydał longplay z utworzoną przez siebie grupą The Time, którego wszystkie cztery płyty, The Time (1981), What Time Is It? (1982), Ice Cream Castle (1984) i Pandemonium (1990), weszły do notowań list przebojów. W 1982 Prince stał się rozpoznawalny, głównie dzięki promowanemu w MTV utworowi „Little Red Corvette” z dwupłytowego wydawnictwa 1999.

W 1984 Prince nagrał płytę Purple Rain do muzycznego filmu biograficznego Alberta Magnoliego o tym samym tytule Purpurowy deszcz, gdzie zagrał w filmie główną rolę utalentowanego i wyobcowanego młodego muzyka Kida, rozpoczynającego swą estradową karierę w klubie muzycznym z formacją The Revolution[16]. Utwór promujący produkcję stał się wielkim przebojem. Przez wielu krytyków płyta Purple Rain jest drugim najlepszym longplayem lat 80., a ustępuje on tylko albumowi Thriller Michaela Jacksona[17]. Dzięki płycie Prince dołączył do grona największych gwiazd amerykańskiej muzyki rozrywkowej i stał się jedną z ikon lat 80. Film muzyczny o tym samym tytule oparty na biografii Prince’a przyniósł mu Oscara za najlepszą muzykę filmową, NAACP Image Awards w kategorii „wybitny aktor pierwszoplanowy w filmie fabularnym” oraz nominację do Złotego Globu za najlepszą piosenkę – „When Doves Cry” i Złotej Maliny za najgorszą piosenkę „Sex Shooter”. 22 kwietnia 1985 ukazał się kolejny album Around the World in a Day, który jednak nie powtórzył sukcesu poprzedniego. Po jej wydaniu Prince oświadczył, że zaprzestaje działalności koncertowej i wydawania teledysków, co związane było z dalszymi kontrowersjami dotyczącymi jego wyglądu i zachowania.

5 lutego 1986 ukazał się singel „Kiss”, za który w 1988 Prince otrzymał statuetkę Grammy w kategorii najlepsze wykonanie r’n’b. Piosenka promowała płytę Parade. Był to kolejny album związany z komediodramatem muzycznym Zakazana miłość (Under the Cherry Moon, 1986) z Kristin Scott Thomas, Stevenem Berkoffem, Victorem Spinetti i Francescą Annis, który Prince wyreżyserował i w którym wystąpił w głównej roli jako żigolak Christopher Tracy[18]. Produkcja okazała się klapą, film nie przypadł do gustu widzom oraz krytykom i otrzymał trzy Złotej Maliny dla najgorszego aktora, najgorszego reżysera i najgorszej piosenki „Love or Money”. Promocji dziewiątego albumu Sign o’ the Times (1987) towarzyszył film o tym samym tytule będący zapisem koncertu, na którym Prince zagrał utwory z płyty[19].

Wydany 30 marca 1987 album Sign o’ the Times uzyskał jednogłośne uznanie krytyków i powszechnie uważany jest za najwybitniejsze dokonanie muzyka[20]. Nagrany w 1987 roku The Black Album, a wydany 22 listopada 1994, był eksperymentalny nie tylko ze względu na swoją całkowicie czarną okładkę. Prince włączył do swojej muzyki więcej elementów funku i R&B, próbując także rapu. Jego premiera została wstrzymana przez artystę, ale wyprodukowane kopie i tak znalazły się w rękach fanów. Zamiast niego 10 maja 1988 wydał nagrany w krótkim czasie Lovesexy, pojawiając się nago na okładce. Był także producentem albumu Madonny Like a Prayer (1989), gdzie nagrał też duet „Love Song”.

W 1989 Prince stworzył także muzykę do filmu Batman, wyreżyserowanego przez Tima Burtona[21], za nagranie utworu „Partyman” otrzymał nagrodę Amerykańskiego Stowarzyszenia Kompozytorów, Autorów i Wydawców. Ścieżka dźwiękowa zajęła pierwsze miejsce listy Billboardu.

21 sierpnia 1990 na rynek płytowy trafił dwunasty album studyjny Graffiti Bridge, będący ścieżką dźwiękową sequelu Purple Rain - dramatu muzycznego Graffiti Bridge (1990) z Morrisem Dayem w reż. Prince’a[22]. I choć za piosenkę „Thieves in the Temple” zdobył nagrodę Amerykańskiego Stowarzyszenia Kompozytorów, Autorów i Wydawców, był nominowany do Złotej Maliny w trzech kategoriach: najgorszy aktor, najgorszy reżyser i najgorszy scenariusz.

Artysta, po wywiązaniu się ze zobowiązań wobec Warner Bros., ponownie nagrywał jako Prince od 2001[12]. W filmie telewizyjnym Hallmark Channel Zaklęty książę (Prince Charming, 2001) wg baśni Braci Grimm z Seanem Maguire, Martinem Shortem, Christiną Applegate, Andreą Martin, Bernadette Peters i Billym Connolly wystąpił jako Guru. Dwudziesty ósmy album Musicology (2004) potwierdził, że Prince był nadal w dobrej formie twórczej. W 2004 został wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame[23]. Kolejny album 3121 (2006) znalazł na pierwszym miejscu listy przebojów. W 2007 zaskoczył decydując się na wydanie najnowszej płyty Planet Earth jako bezpłatnego dodatku do niedzielnego wydania brytyjskiego dziennika „The Daily Mail”. Na początku 2009 Prince uruchomił nową stronę internetową, na której zamieszczał nowe utwory i inne materiały dla swoich fanów.

Zmiana pseudonimu | edytuj kod

Na początku lat 90. konflikt z wytwórnią Warner Bros. (z którą wiązał Prince’a wieloletni, niekorzystny finansowo dla artysty kontrakt) spowodował zmianę artystycznego pseudonimu na The Artist Formerly Known as Prince (pl. artysta poprzednio znany jako Prince) – „TAFKAP” lub po prostu „The Artist”. Ten z czasem został zastąpiony przez specjalny znak graficzny, tzw. love symbol. Wyrazem protestu Prince’a wobec polityki wyzysku prowadzonej przez wielkie wytwórnie płytowe były także okładki jego płyt, na których fotografował się w łańcuchach lub z napisem slave (niewolnik) na policzku.

Prince tworzył pod pseudonimem O(+> (także jako Love Symbol #2). Podjął pracę w ramach stworzonej przez siebie grupy New Power Generation (NPG). W tym okresie związał się z niezależnymi firmami - Arista czy Redline, rozprowadzał swoje nagrania przez specjalnie do tego stworzoną stronę internetową. Osiągał także duże sukcesy, udane były zwłaszcza Diamonds and Pearls (1991) i The Gold Experience (1995). Nagrał też ścieżkę dźwiękową do komediodramatu Spike’a Lee Dziewczyna nr 6 (1986) – pt. Music From The Motion Picture „Girl 6”[24].

Współpracownicy | edytuj kod

Najdłużej współpracował z grupami The Revolution oraz The New Power Generation (występującą także pod nazwą NPG Orchestra) ale także z solowymi artystami[25][26]. Niektórzy z nich to Stevie Nicks, Madonna, Alicia Keys, Erykah Badu, Nikka Costa, George Clinton, Chaka Khan, Candy Dulfer, Stevie Wonder (w utworze So What The Fuss z 2005)

Prince pisał też piosenki dla innych artystów, między innymi dla Sheeny Easton oraz grupy The Bangles. Covery piosenek Prince’a znalazły się w repertuarze między innymi Toma Jonesa, The Art of Noise, Sinéad O’Connor oraz Milesa Davisa (Give Me That Chocolate).

Religia | edytuj kod

Larry Graham studiował z Princem Biblię[27]. W roku 2001 Prince został Świadkiem Jehowy[28] i uczestniczył w zebraniach w miejscowej Sali Królestwa. Od tego czasu jego płyty odróżnia przede wszystkim łagodniejsza warstwa tekstowa, w której daje się zauważyć odejście od typowego dla wcześniejszej twórczości języka ulicy[12].

Życie prywatne | edytuj kod

14 lutego 1996 ożenił się z Mayte Jannell Garcią[29], która mając 17 lat dołączyła do jego zespołu jako tancerka[30]. Mieli syna Boya Gregory’ego (ur. 16 października 1996, zm. w październiku 1996 na zespół Pfeiffera)[9]. 14 lutego 1999 małżeństwo zostało anulowane. 31 grudnia 2001 poślubił Manuelę Testolini[9]. Jednak 24 maja 2006 doszło do rozwodu[31].

Śmierć | edytuj kod

Zmarł 21 kwietnia 2016 z powodu przedawkowania silnego środka przeciwbólowego o nazwie fentanyl w swojej posiadłości Paisley Park[32]. 23 kwietnia 2016 jego ciało poddano kremacji w czasie uroczystego prywatnego pogrzebu w Paisley Park w Chanhassen w stanie Minnesota[32].

Dziedzictwo | edytuj kod

Cztery z albumów Prince’a (Dirty Mind, 1999, Purple Rain, Sign o’ the Times) znalazły się na Liście 500 albumów wszech czasów według dwutygodnika „Rolling Stone”[33]. Prezydent Stanów Zjednoczonych Barack Obama nazwał go „ikoną kreatywności”. Powiedział także, że: „on i jego żona dołączają się do milionów jego fanów z całego świata.”[34].

Dyskografia | edytuj kod

Gitara Yellow Cloud, na której grywał Prince. Zbudowana w 1989 roku przez manufakturę Knut-Koupee Enterprises z Minneapolis. Obecnie w zbiorach National Museum of American History[35]. Prince, 2009  Osobny artykuł: Dyskografia Prince’a.

Na wielu płytach powtarza się informacja Produced, arranged, composed and per4med by Prince (na niektórych słowo „Prince” zastępuje love symbol) uzupełniana czasem nazwą współpracującej grupy muzyków ...and The Revolution (do ok. 1986) i ...with The New Power Generation.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g Stephen Thomas Erlewine: Prince Biography (ang.). AllMusic . [dostęp 2010-02-22].
  2. Prince nie żyje (pol.). TVN 24. [dostęp 2016-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-21)]. Cytat: Prince zawsze zaskakiwał innowacyjnością i miał ogromny wpływ na rozwój muzyki
  3. a b Wesley Morris (2016-04-21): Prince Knew What He Wanted: Sex, Soul and You (ang.). „The New York Times”. [dostęp 2019-11-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-01)].
  4. Marques Harper: Heels, hair and purple clothes: 6 ways Prince explored sexuality, gender roles and fashion on his own terms (ang.). „Los Angeles Times”. [dostęp 2016-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-22)].
  5. a b Jon Pareles (2016-04-22): Prince, an Artist Who Defied Genre, Is Dead at 57 (ang.). „The New York Times”. [dostęp 2016-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-22)].
  6. Prince nie żyje. „Książę” miał 57 lat (pol.). Interia. [dostęp 2016-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-21)].
  7. Tom Larson: History of Rock and Roll. Kendall/Hunt Publishing Company, 1 lutego, 2004, s. 243. ISBN 978-0-7872-9969-9. (ang.)
  8. Mark Kemp: Jimi Hendrix Biography (ang.). „Rolling Stone”. [dostęp 2016-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-22)].
  9. a b c d Prince w bazie Notable Names Database (ang.)
  10. Prince Biography (1958-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2019-11-02].
  11. AM (2016-04-21): Prince – obituary (ang.). „The Daily Telegraph”. [dostęp 2019-11-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-01)].
  12. a b c d e Evan Serpick: Prince Biography (ang.). „Rolling Stone”. [dostęp 2016-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-22)].
  13. Ericka Blount Danois: Prince and André Cymone formed the band Grand Central while still in high school (ang.). waxpoetics.com. [dostęp 2016-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-22)].
  14. a b Prince (ang.) w Discogs.com
  15. Prince w bazie IMDb (ang.)
  16. Vincent Canaby (1984-07-27): Purple Rain With Prince (ang.). „The New York Times”. [dostęp 2016-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-21)].
  17. Best Albums of the 1980s (ang.). SLANT magazine. [dostęp 2012-05-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-24)].
  18. Screen: Prince in Cherry Moon (ang.). „The New York Times”. [dostęp 2016-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-21)].
  19. Daryl Easlea: Prince Sign 'O' The Times Review (ang.). BBC News. [dostęp 2016-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-21)].
  20. Simon Price: Prince: every album rated – and ranked (ang.). 22 kwietnia 2016. s. „The Guardian”. [dostęp 2019-01-15].
  21. Vincent Canaby: Nicholas and Keaton Do Battle in Batman (ang.). „The New York Times”. [dostęp 2016-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-21)].
  22. Paul Evans: Graffiti Bridge (Sdtrk) review (ang.). „Rolling Stone”. [dostęp 2016-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-21)].
  23. Melissa Locker: Watch Prince’s Show-Stopping Guitar Solo at the Rock and Roll Hall of Fame (ang.). time.com. [dostęp 2016-04-22].
  24. Janet Maslin: Finding a Career in Telephone Sex (ang.). „The New York Times”. [dostęp 2016-04-21].
  25. Andy Kellman: Prince & the New Power Generation Biography (ang.). allmusic.com. [dostęp 2016-04-22].
  26. Andy Kellman: Prince & the Revolution Biography (ang.). allmusic.com. [dostęp 2016-04-22].
  27. Alex Heigl: Purple Faith: Prince's Life as a Jehovah's Witness (ang.). people.com, 2016-04-21. [dostęp 2016-04-24].
  28. Justin Wm. Moyer: Prince emerges from apolitical purple wormhole and will play in Baltimore, honor Freddie Gray (ang.). washingtonpost.com. [dostęp 2016-04-22].
  29. Simone Amelia (2017-02-21): Mayte Garcia describes losing her virginity to Prince (ang.). „The Daily Mail”. [dostęp 2019-11-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-02)].
  30. Chris Spargo (2017-03-15): Prince wooed ex-wife Mayte Garcia at 16, had sex at 19 (ang.). „The Daily Mail”. [dostęp 2019-11-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-02)].
  31. Prince: Kolejny rozwód (pol.). Onet.pl. [dostęp 2019-11-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-02)].
  32. a b Wiadomo, jaka jest oficjalna przyczyna śmierci Prince’a. Do sieci trafiły wyniki badań (pol.). rmf. [dostęp 2018-03-28].
  33. 500 Greatest Albums of All-Time (ang.). [dostęp 2016-06-24].
  34. President Obama Mourns Death of Creative Icon. Rolling Stone. [dostęp 2016-06-24].
  35. Prince's „Yellow Cloud” Electric Guitar, Smithsonian Institution [dostęp 2018-07-07]  (ang.).

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Prince" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy