Prostřední vrch (Wysoki Jesionik)


Na mapach: 50°05′21,2″N 17°15′53,0″E/50,089222 17,264722

Prostřední vrch (Wysoki Jesionik) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Prostřední vrch (historyczna nazwa niem. Mittelhübel[1]) – szczyt (góra) o wysokości 1153 m n.p.m. (podawana jest też wysokość 1152 m n.p.m. lub bardziej dokładna 1152,5 m n.p.m.[2]) w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w obrębie gminy Malá Morávka, oddalony o około 2,5 km na północny wschód od szczytu góry Pradziad (cz. Praděd)[3].

Spis treści

Charakterystyka | edytuj kod

Lokalizacja | edytuj kod

Prostřední vrch jest górą trudno rozpoznawalną, dobrze widoczną m.in. z sąsiednich gór Sokol i Ostrý vrch, jak również z wieży na górze Pradziada. Położona blisko osady Vidly, przy drodze nr 450 Bělá pod PradědemBruntál, na bocznej gałęzi grzbietu głównego (grzebieniu) góry Pradziad, ciągnącego się od przełęczy Červenohorské sedlo do przełęczy Skřítek[3]. Masyw góry ma łukowaty grzbiet, leżący w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (cz. Pradědská hornatina), a jednocześnie przy granicy z sąsiednim mikroregionem o nazwie Masyw Orlíka (cz. Medvědská hornatina).

Jest szczytem pojedynczym. Górę ograniczają: od zachodu i północy dolina potoku Sokolí p, od południa i wschodu dolina potoku Videlský p., natomiast od południowego-zachodu mało wybitna przełęcz o wysokości 1146 m n.p.m. pomiędzy skaliskiem szczytowym góry a drugorzędnym szczytem Pradziada o nazwie Praděd–V i jego stokiem o nazwie Pradědský příkop[3][4].

W otoczeniu góry znajdują się następujące szczyty: od północy Nad Kapličkou, od północnego-wschodu Bučina i Lyra, od wschodu Lyra–J, od południa Ostrý vrch, od południowego-zachodu Praděd–V oraz od północnego-zachodu Sokol i Sokolí skála (1)[a][3].

Stoki | edytuj kod

Stoki są gęsto zalesione w większości lasem świerkowym[5], z domieszką drzew liściastych[b], szczególnie w niższych partiach stoków. Na stokach nie występują przerzedzenia ani ogołocenia. Na stoku zachodnim góry występują pojedyncze skaliska[3].

Przez stok góry poza drogą nr 450, przebiega na wyższych wysokościach dróżka na trasie Videlské sedloSedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta)[3]. Poza tym przez połać szczytową przebiega w przecince ścieżka główna.

Widok na ścieżkę główną na połaci szczytowej góry Prostřední vrch oraz szczyty Praděd–V i Pradziad

Ponadto stoki pokryte są siecią nieoznakowanych, krzyżujących się ścieżek[3]. Przemierzając je zaleca się korzystanie ze szczegółowych map, z uwagi na zawiłości ich przebiegu oraz zorientowanie w terenie.

Szczyt | edytuj kod

Skalisko szczytowe góry Prostřední vrch

Szczyt góry jest niewielkim skaliskiem, który jest jednocześnie punktem widokowym, z którego rozpościerają się perspektywy w kierunku następujących szczytów: Pradziad, Praděd–V, Malý Děd, Sokol, Sokoli skála (1) i Kamzičí vrch. Na szczycie nie ma punktu geodezyjnego[6]. Zalecane dojście do szczytu następuje z przełęczy Sedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta) dróżką prowadzącą na przełęcz Videlské sedlo[3]. Po przebyciu nią drogi o długości około 2,1 km dojdziemy do przecinki, położonej po lewej stronie dróżki[3]. Po wejściu na nią trzeba przebyć stokiem góry odcinek o długości około 600 m dochodząc do skaliska szczytowego[3].

Dróżka prowadząca na szczyt góry Prostřední vrch

Geologia | edytuj kod

Pod względem geologicznym część góry Prostřední vrch należy do jednostki określanej jako warstwy vrbneńskie, a część do jednostki określanej jako kopuła Desny[7] i zbudowana jest ze skał metamorficznych, głównie: blasto-mylonitów i fyllonitów oraz skał osadowych, głównie: mułowców i arkoz[8].

Wody | edytuj kod

Wszystkie stoki należą do zlewni Morza Bałtyckiego do którego płyną wody m.in. z dorzecza Odry, będącej przedłużeniem płynących z jej stoków górskich potoków, m.in. wspomnianych wcześniej: Sokolego i Videlskiego[3].

Ochrona przyrody | edytuj kod

Cała góra znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt.

Turystyka | edytuj kod

Góra położona jest przy osadzie Vidly ze znajdującym się w niej górskim hotelem Vidly[9]. Do bazy turystycznej w miejscowości Karlova Studánka jest od szczytu około 3,5 km w kierunku południowo-wschodnim, natomiast do bazy turystycznej w okolicy góry Pradziad jest od szczytu około 3 km w kierunku południowo-zachodnim. Znajdują się tam następujące hotele górskie i schroniska turystyczne[3]:

Pomimo bliskości baz turystycznych, góra ma ograniczone znaczenie turystyczne, bowiem nie wytyczono na niej żadnych znakowanych szlaków turystycznych oraz żadnych tras narciarstwa biegowego. Ponadto w obrębie góry nie poprowadzono również żadnej trasy narciarstwa zjazdowego.

Szlaki rowerowe | edytuj kod

U podnóża stoku, drogą nr 450 przebiega w obrębie góry jedyny szlak rowerowy na trasie:

(nr 6029) Vrbno pod Pradědem – Vidly – Sedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta) – Karlova Studánka – HvězdaSuchá Rudná – Bruntál[15]

Podjazdy drogowe | edytuj kod

Na przełęcz Sedlo nad Karlovou Studánkou (Kóta) drogą nr 450 prowadzi częściowo stokiem góry Prostřední vrch podjazd, który jest chętnie pokonywany m.in. przez rowerzystów:

podjazd z Videl (długość: 3,4 km, różnica wysokości: 234 m, średnie nachylenie: 6,9 %)[16]

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie innego szczytu o tej samej nazwie: Sokoli skála (2) położonego blisko skrzyżowania turystycznego o nazwie Nad Vysokým vodopádem, na stoku góry Malý Děd.
  2. Drzewostan całego Obszaru Chronionego Krajobrazu Jesioniki obejmuje: świerk pospolity 84 %, buk zwyczajny 10 %, modrzew europejski 1,5 %, klon jawor 1,1 %, brzoza 1 %, olsza czarna 0,8 %, kosodrzewina 0,4 %, olsza szara 0,3 %, (jodła pospolita, jesion wyniosły i lipa) 0,2 %, sosna zwyczajna 0,1%, pozostałe (sosna błotna, dąb, grab, klon zwyczajny, wiąz, jarząb, olsza zielona, topola osika, topola i wierzba iwa) 0,2 % (→ Analýza vlivu lesního hospodaření na lesní ekosystémy v CHKO Jeseníky. hnutiduha.cz ↓)

Przypisy | edytuj kod

  1. Prostřední vrch (Mittelhübel) (1153 m) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2016-02-24].
  2. Jan Ondryáš: Přehled nejvyšších vrcholů Hrubého Jeseníku (cz.). lipova-lazne.cz, 2006-01-31. [dostęp 2016-09-21].
  3. a b c d e f g h i j k l Prostřední vrch (1153 m) (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2016-09-21].
  4. Pradědský příkop – Prostřední vrch. (fotogaleria) (cz.). ekopobytykarlovice.cz. [dostęp 2016-09-21].
  5. Prostřední vrch (VV5a; 1153 m). tisicovky.cz ↓.
  6. Základní mapa (ČÚZK). geoportal.cuzk.cz ↓.
  7. Cymerman 1998 ↓, s. 531 (mapa).
  8. Geologická mapa. (lokalita 994, 995, 1020 i 1025) ↓.
  9. Horský Hotel Vidly (pol.). vidly.cz. [dostęp 2016-09-21].
  10. Hotel Praděd (cz.). hotelpradedvysilac.cz. [dostęp 2016-09-21].
  11. Sporthotel Kurzovní (cz.). kurzovni.eu. [dostęp 2016-09-21].
  12. Chata Barborka. Jeseníky. Praděd (cz.). barborka-praded.cz. [dostęp 2016-09-21].
  13. Horský hotel Figura (cz.). figura.cz. [dostęp 2016-09-21].
  14. Chata Sabinka (cz.). chatasabinka.cz. [dostęp 2015-09-21].
  15. Trasy rowerowe – Z Vrbna pod Pradědem do Bruntalu (pol.). czeskiegory.pl. [dostęp 2016-09-21].
  16. Kóta z Vrbno pod Pradědem (Czechy) (1009 m n.p.m.). (pol.). altimetr.pl. [dostęp 2016-09-21].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Prostřední vrch (Wysoki Jesionik)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy