Przysłówek


Przysłówek w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Przysłówek – nieodmienna część mowy, która prymarnie jest modyfikatorem czasownika i przymiotnika. Pełni funkcję okolicznika lub orzecznika. Ze względu na funkcję składniową do przysłówków należą także zaimki przysłowne.

Polski termin przysłówek jest kalką łacińskiego adverbium (ad ’przy’ + verbum ’czasownik’, dosł. ’słowo’, stąd dawniejsze polskie gramatyki używały terminu słowo na określenie czasownika). W wielu językach przysłówki derywuje się regularnie od przymiotników, np. słodki -słodko, (ang.), loudloudly, (lat.), atrox – atrociter, (franc.) courageus – courageusement. Nie wszystkie jednak przysłówki są derywatami od przymiotników, nie są nimi np. wczoraj czy ekstra (Jola kupiła ekstra kolorową sukienkę).

Gramatyka tradycyjnie wyróżnia wśród przysłówków pewne grupy znaczeniowe, takie jak przysłówki czasu, miejsca i sposobu. Ze względu na cechy funkcjonalne przysłówków podzielić je można na:

  • przysłówki jakościowe, określające czasowniki lub przymiotniki i odnoszące się do wewnętrznych właściwości procesów, cech i stanów (ładnie, troskliwie)
  • przysłówki okolicznościowe, określające rzeczowniki (np. Warszawa wczoraj i dziś, chodzenie boso) lub czasowniki (czasem się zamyślał), określające okoliczności zdarzenia.

Spis treści

Przysłówki w języku polskim | edytuj kod

W języku polskim tworzy się je najczęściej od przymiotników za pomocą końcówek -e, -o. Przysłówki utworzone od przymiotników (odprzymiotnikowe) zazwyczaj się stopniują (tak jak przymiotniki, od których pochodzą). Pozostałe przysłówki, np. dziś, wczoraj, zawsze, nie stopniują się. Niektóre przysłówki pochodzą od wyrażeń przyimkowych. Najczęściej są to skostniałe formy tych wyrażeń, w których zachowały się archaiczne formy deklinacji (np. celownik przymiotnika na -u).

Odmiana | edytuj kod

Przysłówki jako nieodmienne części mowy nie podlegają odmianie przez przypadki, czasy czy osoby, przysłówki jakościowe podlegają jednak często stopniowaniu. Wyróżnia się trzy stopnie intensywności cechy: równy (łac. gradus positivus), wyższy (gradus comparativus), najwyższy (gradus superlativus).

Esperanto | edytuj kod

W esperanto przysłówek przyjmuje końcówkę -e. Stopniuje się przez dodanie wyrazu pli (stopień wyższy) i plej (stopień najwyższy)[1].

Przypisy | edytuj kod

  1. Fundamento de Esperanto – gramatyka (pol.). [dostęp 2014-01-21].
Kontrola autorytatywna (część mowy):
Na podstawie artykułu: "Przysłówek" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy