Rachela Pacanowska-Krengel


Zula Pacanowska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii (Przekierowano z Rachela Pacanowska-Krengel) Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Zula Pacanowska, właściwie Rachela Róża Pacanowska-Krengel, ps. Janka[1] (ur. 23 stycznia 1904 w Łodzi, zm. po 10 września 1942 w Chełmnie nad Nerem) – polska aktorka teatralna, komunistyczna działaczka ruchu robotniczego.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Była córką żydowskiego kupca Pinkusa i Hendli z d. Gajzler. Jako uczennica była w Związku Harcerstwa Polskiego. Zorganizowała drużynę harcerską „Junaków”.

W 1921 ukończyła łódzkie gimnazjum, następnie uczęszczała do amatorskiej Szkoły Dramatycznej przy Teatrze Miejskim w Łodzi. Od 1923 była członkinią założonego przez Witolda Wandurskiego zespołu Sceny Robotniczej. W tym samym roku rozpoczęła działalność w Związku Młodzieży Komunistycznej (ZMK), przemianowanym później na KZMP. W 1925 wstąpiła do Komunistycznej Partii Polski, a w 1927 do jej legalnej przybudówki – PPS-Lewicy, i została jedną z jej czołowych działaczek w Łodzi. Kierowała Wydziałem Kobiecym PPS-Lewicy w Łodzi, a 1928–1931 była przewodniczącą Wydziału Kobiecego przy Łódzkim Komitecie Okręgowym PPS-Lewicy i członkinią egzekutywy ŁKO. Pracowała w łódzkim oddziale Stowarzyszeniu Wolnomyślicieli Polskich.

Od 1928 była zaangażowana w działalność Pierwszego Teatru Robotniczego „Studio”. Kilkakrotnie występowała w różnych sztukach. Była członkinią Zarządu Komitetu Centralnego PPS-Lewicy. Była wielokrotnie aresztowana i trzykrotnie więziona za działalność komunistyczną. W latach 1931–1935 była instruktorką Komitetu Warszawskiego KPP. Organizowała struktury organizacji harcerstwa żydowskiego Haszomer Hacair w Łodzi, której była instruktorką.

1 kwietnia 1940 trafiła do łódzkiego getta, gdzie była współzałożycielką Organizacji Antyfaszystowskiej – Lewicy Związkowej i kierowała pracą kulturalno-oświatową, prowadziła szkolenie ideologiczne i wygłaszała okolicznościowe referaty. Pracowała w szpitalu w getcie jako sanitariuszka. W czasie tzw. Wielkiej Szpery zdecydowała, że nie opuści swoich podopiecznych i dobrowolnie pojechała na śmierć razem z pacjentami. Wszyscy zostali zamordowani w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem we wrześniu 1942 roku[2].

Pośmiertnie została odznaczona Orderem Sztandaru Pracy I klasy.

Upamiętnienie | edytuj kod

Jej imieniem nazwano ulicę na Bałutach w Łodzi[3]. W 2017, w związku z tzw. dekomunizacją, wojewoda łódzki Zbigniew Rau zmienił nazwę ulicy na Eliasza Chaima Majzela[4].

Przypisy | edytuj kod

  1. JarosławJ. Kita JarosławJ., MariaM. Nartonowicz-Kot MariaM., Patroni łódzkich ulic, Łódź: KSIĘŻY MŁYN Dom Wydawniczy, 2012, s. 257 .
  2. Andrea Low, Getto łódzkie/Litzmannstadt Getto. Warunki życia i sposoby przetrwania, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego: Łódź 2012, s. 232.
  3. Słownik nazewnictwa miejskiego Łodzi > P. Łódzki ośrodek geodezji. [dostęp 2014-01-22].
  4. MatyldaM. Witkowska MatyldaM., Dekomunizacja ulic w Łodzi. Wojewoda zmienił nazwy 27 ulic. Będzie plac Lecha Kaczyńskiego, „Dzienniklodzki.pl” [dostęp 2018-04-05]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

  • Polski Słownik Biograficzny t. XXIV, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1979.
Na podstawie artykułu: "Rachela Pacanowska-Krengel" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy