Radlin


Na mapach: 50°02′28,32″N 18°27′57,60″E/50,041200 18,466000

Radlin w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 14 sie 2019. Od tego czasu wykonano 5 zmian, które oczekują na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Radlinmiasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie wodzisławskim.

Według danych z 31 grudnia 2015 r. miasto miało 17 861 mieszkańców[1].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Radlin historycznie położony jest na Górnym Śląsku na ziemi wodzisławskiej. Geograficznie leży na Płaskowyżu Rybnickim.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 12,53 km²[2]. Miasto stanowi 4,37% powierzchni powiatu.

Struktura powierzchni | edytuj kod

Według danych z 2002 r. Radlin miał obszar 12,53 km², w tym: użytki rolne: 63%, użytki leśne: 2%[3]. „Raport o stanie miasta” z 2018 roku wskazuje, że obszar rolny w Radlinie zajmuje powierzchnie 501 ha, z kolei grunty leśne – 123 ha. Grunty zabudowane i zurbanizowane to 620 ha (w tym m.in.: tereny mieszkaniowe – 293 ha, przemysłowe – 149 ha oraz drogi – 83 ha)[4]

Sąsiednie gminy: Marklowice, Pszów, Rybnik, Rydułtowy, Wodzisław Śląski.

Części miasta | edytuj kod

Współczesny Radlin jest gminą miejską, niepodzieloną na dzielnice (jednostki pomocnicze gminy). W skład miasta wchodzi kilka miejscowości, lub określeń historycznych z których większe są umownie nazywane dzielnicami[5]:

Oprócz tych nazw na terenie dzisiejszego Radlina funkcjonują również historyczne określenia:

  • Babigóra (również jako „Babia Góra Kolonia”[7]) wzniesienie pomiędzy Redenem a podnóża kopalni „Hoym” (dziś Zabytkowa Kopalnia „Ignacy” w Rybniku), rejon ul. Sokolskiej[6].
  • Bottrop – część kolonii Emma (Marcel), nieistniejąca[8],
  • Dołki (również jako „Dołki Kolonia”[7]) – część Redenu[6],
  • Emerżona – część Głożyn przy granicy z Pszowem. Miejsce połaci macierzanki, zwanej w lokalnym etnolekcie „ermeżoną” (stąd nazwa). Kiedyś miejsce pikników[6].
  • Frajgut – teren przy ul. Rydułtowskiej, zabudowany w latach 50 XX wieku[6].
  • Grubskie Brzegi – teren przylegający do tzw. „Versuch Kohlengrube” (próbnej kopalni) na gruntach majątku folwarku biertułtowskiego. Rejon ul. Hallera i ul. Rydułtowskiej[6].
  • Jasienicz – teren pomiędzy Biertułtowami a Głożynami (współcześnie rejon ul. Spacerowej i ul. Matejki w Radlinie)[6]
  • Marianka – część Kolonii Emma w Radlinie, tzw. druga kolonia, czyli budynki przeznaczone dla robotników kopalnianych, dziś rejon ul. Mielęckiego[6]
  • Magierowy Las – leśny obszar znajdujący się naprzeciw Kościoła na Głożynach. Nazwa pochodzi od pierwszego właściciela, Ignacego Magiery[6].
  • Myto – miejsce skrzyżowania ul. Rybnickiej i ul. Korfantego. Historyczna granica państw stanowych: wodzisławskiego i rybnickiego. Od budynku pobierania myta wzięła się zwyczajowa nazwa miejsca[6].
  • Sauerowiec – rejon kąpieliska nieopodal granicy Radlina z Wodzisławiem Śląskim. Nazwa od nazwiska właściciela (Sauer)[6].
  • „Sadzonki” – teren dziejszego osiedla przy ul. Sienkiewicza w Biertułtowach obok cmentarza. W latach 50 X wieku zlikwidowano istniejące w tym miejscu ogródki działkowe (stąd nazwa)[6]
  • Szluchta – (niem. schlucht – wąwóz) niegdysiejsze ślepo zakończone torowisko wewnątrz Kolonii Emma w Radlinie, służące do rozładunku węgla lub produktów spożywczych. Obecnie plac zabaw i kompleks sportowy na styku ul. Mielęckiego i ul. Wieczorka[6][9].
  • Tropiciel – nazwa stosowana na przełomie XIX i XX wieku, dla określenia rejonu szybu kopalni „Biertułtowy” (zgłoszona w Wyższym Urzędzie Górniczym w Brzegu[6] w 1838). Nazwa od śląskiego „tropić”, czyli „zamartwiać”, „męczyć się”, odnosząca się do słabo wietrzonych pokładów kopalni i ręcznych kołowrotów[6].
  • Wypędów (niem. Vipendow)– kolonia Biertułtów (ul. Wypandów i okolica). Teren występujący na mapach już w XVIII wieku obejmujący obszar wokół cieku Niedobczyckiego. Miejsce ujęcia wody źródlanej. Obecnie miejsce gdzie znajduje się tężnia w Radlinie[6].

Demografia | edytuj kod

Dane z 31 grudnia 2007 r.[10]:

Co daje miastu 2297 lokatę pod względem powierzchni i 385 lokatę pod względem liczby ludności w skali kraju.

Według danych z roku 2002[11] średni miesięczny dochód na mieszkańca wynosił 1251,81 zł.

Piramida wieku mieszkańców Radlina w 2014 r.[1]:

Historia | edytuj kod

Historyczne początki

Radlin jest miejscowością starą, ale niewiele zachowało się o nim wzmianek w kronikach bądź też w aktach urzędowych. Nazwę swą prawdopodobnie wywodzi od słowa „radło” w znaczeniu pługa, lub jego części, co wskazuje na rolniczy charakter miejscowości. Z okresu najazdów Tatarów w 1241 zachowało się podanie, według którego chłopi radlińscy uwolnili oblężonego przez Tatarów w zamku wodzisławskim księcia, za co ten przyjął swych wybawców do stanu szlacheckiego. Stanowiące obecne centrum miasta Biertułtowy były wzmiankowane już w 1305 r. jako Bertholdi villa, zaś pierwsza wzmianka o Radlinie pochodzi z 1365 r. i zamieszczona jest w starym akcie sprzedaży nieznanego bliżej Konrada von Radlin[potrzebny przypis]. Był on właścicielem całego lub części Radlina, a po nim miejscowość przeszła w ręce Plankuara, później Sednitzkiego. Od 1602 r. właścicielem był Jerzy Charwat Plawetzki z Plawecz, zaś Radlin Górny bez Szonowic należał do właściciela Wodzisławia, wchodząc w skład Wodzisławskiego Państwa Stanowego. Do Radlina należały również Obszary wraz z tzw. Pogwizdowem. Pierwsza wzmianka o nich pochodzi z 1696 r. Występują pod nazwą Romanshofod imienia obszarnika pruskiego Romana, który był właścicielem dość rozległych terenów[potrzebny przypis].

Radlin rozwijał się dość wolno. W 1783 r. Mieszkało w nim 51 rolników, 13 ogrodników i liczył tylko 279 mieszkańców. Radlin Dolny długo należał do dóbr rycerskich, a w 1804 r. Przeszedł w ręce właścicieli Wodzisławia, gdyż hrabia wodzisławski zakupił cały Radlin Dolny i część Górnego tzw. Szonowiec.

Dłuższą notkę o tej miejscowości spotykamy w dokumentach pochodzących z końca XIX w., dokładniej mówiąc w zapiskach wodzisławskiego kronikarza Franiczka Henke, który podaje, że Radlin jest jedną z największych wsi powiatu rybnickiego i składa się z Radlina Górnego i Dolnego oraz z Obszar.

Henke podaje, że w Radlinie Górnym było 51 gospodarstw rolnych, zaś w wyniku parcelacji liczba ich wzrosła do 70, ale ich powierzchnia użytkowa poważnie się zmniejszyła. Poza tym było tu 89 chałupników, 2 wodne młyny, 183 domy zamieszkane przez 2190 mieszkańców, w tym 11 ewangelików i 2 żydów. Resztę stanowili katolicy. Same obszary liczyły 107 mieszkańców, w tym 8 ewangelików.

Godny uwagi jest również fakt, że każda dzielnica miała swą własną pieczęć z herbem. I tak Radlin Górny pieczętował się sercem, z którego wychodziły 2 kwiaty, Radlin Dolny mężczyzną toczącym przed sobą koło od wozu, zaś Obszary skrzyżowanymi grabiami, kosą i cepem[6].

Willa Rudolfa Wachsmanna, dyrektora kopalni „Emma” w Radlinie, projektu Williama Müllera

Główne centrum życia mieściło się w Radlinie Dolnym (obecnie tzw. Radlin II), tu znajdowała się szkoła podstawowa i kościół – filia parafii Wodzisław, gdzie proboszczem był ks. Reszka. Do 1870 r. nie było na tych terenach obowiązku uczęszczania do szkoły. Zainteresowani mieszkańcy, np. z Obszar, wysyłali swe dzieci do szkoły mieszczącej się w Radlinie Dolnym.

Szyb Kopalni Węgla Kamiennego Marcel

Industrializacja i rozwój urbanistyczny

Wraz z rozwojem przemysłu (głównie kompleksu kopalnianego w skład którego wchodziła kopalnia Emma, dzisiejsza KWK Marcel, elektrociepłownia oraz koksownia, dzisiejsza Koksownia Radlin) intensywnie rozbudowane zostały Obszary oraz Biertułtowy będące dzielnicami Radlina. Na terenach przykopalnianych na przełomie XIX i XX w. powstało modernistyczne osiedle-ogród zwane „Kolonią Emma”. Przy pracach nad osiedlem uczestniczyli słynni niemieccy architekci wczesnego modernizmu, m.in. William Müller, czy później Hans Poelzig. Układ urbanistyczny osiedla w większości zachował się do dziś w niezmienionej formie. W latach 70. wyburzona została jedynie północna część osiedla, zwana „Bottropem”[8].

Po I wojnie światowej

Pod koniec 1918 roku władzę w miejscowości obejmuje czysto polska Rada Robotnicza. Władze w Berlinie niepokoją się, że będzie to prowadziło do utworzenia polskiej Republiki Radlińskiej. Władze robotnicze Radlina współpracują jednak z działaczami niemieckimi komunistycznego Związku Spartakusa[12]

II wojna światowa

Brama radlińskiej kopalni

W okresie okupacji hitlerowskiej na terenie Radlina funkcjonował obóz jeniecki dla żołnierzy Armii Czerwonej, ulokowany w miejscu dzisiejszego boiska przy ul. Mariackiej[13][14]. Zakwaterowani w tym miejscu jeńcy pracowali głównie w lokalnej kopalni. Wielu z nich pochowano na terenie biertułtowskiego cmentarza.

W wyniku działań wojennych, Radlin, jako ważny ośrodek górniczej aglomeracji, nie ucierpiał tak bardzo, jak chociażby sąsiedni Wodzisław Śląski. Mimo tego miały miejsce lokalne zrywy, a nawet bitwy. Do najsłynniejszej doszło w rejonie rolniczej dzielnicy Głożyny, gdzie dziś znajduje się pamiątkowy obelisk[15].

Do największej tragedii w czasie II wojny światowej doszło w okolicach nieczynnego szybu „Reden” który był miejscem nazistowskiego mordu na mieszkańcach terenów ziemi rybnicko-wodzisławskiej. W latach 1939-1945 hitlerowcy wrzucali żywcem do nieczynnego szybu pojmane osoby z okolicznych terenów. W miejscu tragedii dziś znajduje się pomnik upamiętniający tamte wydarzenia, oraz park miejski.

Budynki Kolonii Emma w Radlinie

W marcu 1945 r. Armia Czerwona toczy na ziemi rybnicko-wodzisławskiej krwawe boje z cofającymi się Niemcami. Widząc sytuację na froncie, Niemcy planują początkowo unieruchomienie kopalni. Jedna zdecydowana cześć załogi w okresie walk w marcu 1945 roku, zdecydowała się nie opuszczać stanowisk pracy[14]. 27 marca Radlin został zajęty przez Rosjan. Trzy dni później żołnierze sowieccy wysiedlili większość ludności Kolonii Emma. Pomieszczenia w kamienicach radlińskiego osiedla zajął sztab 38 Armii Czerwonej – siły bojowej IV Frontu Ukraińskiego[16]. Rosyjski pisarz, poeta, dramaturg i korespondent wojenny Konstantin Michajłowicz Simonow tak opisał ówczesną wizytę w mieście: „Powietrze pełne było pyłu węglowego, wszędzie napotykaliśmy jeziorka węglowe o czarnej brudnej wodzie. Także gleba była czarna. Pejzaż był ponury. [...] Murowany budynek typu koszarowego z czerwonej cegły (tam kwaterował Simonow) choć z zewnątrz ponury, ale jak wiele niemieckich domów mieszkalnych, wewnątrz był bardzo przytulny [...]. Kopalnia i koksownia funkcjonowały”.[16]

Po miesiącu stacjonowania w Kolonii Emma Armii Czerwonej przystąpiono do odbudowy zniszczonej infrastruktury, uruchomienia administracji oraz szkolnictwa[17]. Już 2 kwietnia 1945 radlińska kopalnia wydobyła pierwsze 115 ton węgla[14].

W Polsce Ludowej

W 1945 naczelnikiem gminy zostaje przedwojenny wójt Radlina, Karol Brandys, były oficer Wolska Polskiego[18]. W referendum w 1946 zdecydowana większość mieszkańców (90% społeczności Radlina) opowiedziała się przeciw narzuconym propozycjom dotyczącym zniesienia Senatu, unarodowienia gospodarki i wyznaczeniu nowej granicy kraju[19]. 1 maja 1949 nazwa radlińskiej kopalni zostaje zmieniona z „Emma” na „Marcel”, dla upamiętnienia lokalnego działacza związkowego i lewicowego, Józefa Kolorza (pseudonim „Marcel”)[20][14].

W wyniku wzrostu liczby mieszkańców Radlina, miejscowość otrzymała prawa miejskie 13 listopada 1954[21]. Oprócz działalności przemysłowej, Radlin staje się ważnym ośrodkiem na sportowej mapie Polski. W 1951 sekcja piłkarska klubu sportowego związany z radlińską kopalnią (Górnik Radlin) uzyskuje tytuł Wicemistrza I Ligi Krajowej. Na bazie tradycji przedwojennego „Sokoła” w mieście zaczyna funkcjonować ośrodek przygotowań olimpijskich dla gimnastyków[22]. Powstają również instytucje użyteczności publicznej: „Dom Kultury”, „Dom Sportu”, przychodnie zdrowia oraz nowe osiedla mieszkaniowe[23]. W 1975 r. Radlin (wraz z Marklowicami, Pszowem, Rydułtowami i Wilchwami) włączono do Wodzisławia Śląskiego. W 1980 roku w Zakładowym Domu Kultury KWK Marcel powstaje grupa rockowa Poziom 600, późniejszy laureat festiwalu w Opolu w 1983 roku. [24]

Po 1989 roku

1 stycznia 1997 r. Radlin został odłączony od Wodzisławia Śląskiego[25], jednak dawne dzielnice Radlin Dolny i Górny, tworzące razem tzw. Radlin II, pozostały w granicach administracyjnych Wodzisławia. W latach 1997–1998, już jako ponownie niezależne miasto, Radlin administracyjnie należał do województwa katowickiego (następnie śląskiego).

W 2014 r. w Radlinie uruchomiono pierwszą w przemysłowej części Górnego Śląska tężnię[26].

Architektura | edytuj kod

Tężnia w Radlinie
  • Wieża wyciągowa szybu Wiktor, dawniej Mauve
  • Wieża wyciągowa szybu Antoni, dawniej Grundman
  • Willa Dyrektora Wachsmanna, projektu Williama Müllera[27]
  • Budynek dawnej siedziby Rybniker Steinkohlen Gewerkschaft (Rybnickiego Gwarectwa Węglowego) przy ul. Rogozina 52[28]
  • Kolonia Emma w Radlinie
  • Kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP z 1926 r. w stylu neobarokowym
  • Tężnia w Radlinie[29]
  • Zabytkowa kapliczka Św. Jana Nepomucena z datą „1719” (data prawdopodobnie nie jest datą postawienia kapliczki, 1719 to data ekshumacji zwłok Świętego związana z procesem beatyfikacyjnym. Beatyfikacja Świętego miała miejsce w 1721 roku, zaś kanonizacja w 1729[30])

Przemysł | edytuj kod

Koksownia w Radlinie Zabytkowa kapliczka Św. Jana Nepomucena z datą „1719”

Handel i usługi | edytuj kod

Wraz z rozwojem urbanistycznym gmin wchodzących w skład dzisiejszego miasta Radlin, głównie Biertułtów i Obszar, oraz rozwojem przemysłu górniczego, charakter miasta zmieniał się z rolniczego na przemysłowo-usługowy. Wpłynęło to również na handel i usługi. Od drugiej połowy XIX wieku w centrum Biertułtów funkcjonować zaczyna gospoda „Wollner Gasthaus Inhaber Wilhelm Mrosek”[31] która była ważnym ośrodkiem nie tylko usługowym, ale i kulturalnym gminy i regionu. Od 1897 następuje szybki rozwój budownictwa w okolicy dzisiejszej kopalni „Marcel”, głównie w obrębie Kolonii Emma, na terenie której funkcjonować zaczął konsum kopalniany[32]. Główny plac targowy znajdował się wówczas na terenie dzisiejszego Parku im. Leopolda Zarzeckiego w Biertułtowach[33].

Drugim etapem rozwoju sfery handlowej i usługowej to przełom lat 70. i 80. kiedy to w mieście powstają punkty handlowe w ramach sieci sklepów górniczych (tzw. „sklepy G.”)[34]

Przełom ustrojowy po 1989 umożliwił większą swobodę zakładania działalności gospodarczej, co znacząco wpłynęło na zwiększenie punktów drobnego handlu i usług. Oprócz lokalnych przedsiębiorców na terenie miasta zaczynają funkcjonować supermarkety oraz dyskonty.

Transport | edytuj kod

Ulica W. Korfantego w Radlinie (Kolonia Emma w Radlinie)

W Radlinie znajduje się przystanek kolejowy Radlin Obszary z którego odjeżdżają pociągi Kolei Śląskich w kierunku Rybnika i Wodzisławia Śląskiego. W mieście jest również towarowa stacja kolejowa Radlin Marcel, obsługująca wyłącznie ruch towarowy z KWK i EC Marcel i Koksowni Radlin. Najbliższa stacja kolejowa z międzynarodowymi połączeniami kolejowymi znajduje się w Wodzisławiu Śląskim.

Kultura | edytuj kod

Tradycje działalności na niwie kultury w Radlinie, sięgają czasów przełomu XIX i XX w. Ważną postacią dla krzewienia działalności kulturalnej w Radlinie, był Leopold Zarzecki, założyciel Związku Katolickich Robotników im. św. Józefa i Towarzystwa Młodzieży Polskiej „Eleusis[35].

W latach 60. w Radlinie powstaje Zakładowy Dom Kultury przy KWK „Marcel”, późniejszy Miejski Ośrodek Kultury w Radlinie.

W 1990 r. w Radlinie (będącym wówczas dzielnicą Wodzisławia Śląskiego) powstaje Radlińskie Towarzystwo Kulturalne, jako forma protestu przeciwko planom przeznaczenia Domu Kultury na cele handlowe i chęć poprawy sytuacji życia kulturalnego na terenie Radlina[36]. W tych kręgach pojawia się również postulat usamodzielnienia się dzielnicy Radlin, jako osobnego samorządu.

Organem prasowym radlińskiego samorządu jest miesięcznik „Biuletyn Radlin”[37]. Oprócz tego w mieście wydawane są czasopisma „Wici” (wyd. Radlińskie Towarzystwo Kulturalne)[38], „wARTo!” (wyd. Miejski Ośrodek Kultury)[39], oraz prasa wyznaniowa (parafialna).

Edukacja | edytuj kod

Przedszkola | edytuj kod

Szkoła Podstawowa nr 3
  • Przedszkole Publiczne nr 1 im. Gromadki Misia Uszatka[40]
  • Przedszkole Publiczne nr 2
  • Przedszkole Publiczne nr 3 im. Akademii Wesołych Bajtli[41]

Szkoły podstawowe | edytuj kod

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. Adama Mickiewicza[42]
  • Sportowa Szkoła Podstawowa nr 2 im. Komisji Edukacji Narodowej[43]
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. Ziemi Radlińskiej[44]
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Gustawa Morcinka[45]

Szkoły ponadpodstawowe | edytuj kod

  • Branżowa Szkoła I stopnia w Radlinie (dawna Zasadnicza Szkoła Górnicza)[46]

Inne | edytuj kod

  • Ognisko Pracy Pozaszkolnej w Radlinie[47]
  • Świetlica Środowiskowa w Radlinie[48]

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP

Na terenie Radlina znajdują się dwa kościoły rzymskokatolickie;

Oprócz tych parafii teren Radlina obejmują parafie znajdujące się już poza granicami miasta Radlin:

Oprócz parafii rzymskokatolickich na terenie Radlina działa także Społeczność Chrześcijańska „Opoka” Kościoła Ewangelicznych Chrześcijan[49]

Sport | edytuj kod

Kluby i stowarzyszenia sportowe | edytuj kod

Osiągnięcia sportowe | edytuj kod

Z Radlinem związane są nazwiska dwudziestu Olimpijczyków, którzy pochodzili bądź trenowali w radlińskich klubach sportowych. Przede wszystkim reprezentując Klub Sportowy Górnik Radlin oraz Klub Gimnastyczny „Radlin”, którego obiekt gimnastyczy pełnił również rolę Ośrodka Przygotowań Olimpijskich.

Radlińscy Olimpijczycy:

– Jan Deutschmanek, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Amsterdamie (1928)

Paweł Gaca, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)

– Janina Kurzanka-Bartoniek, gimnastyczka, uczestniczka Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)

Ryszard Kucjas, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)

Paweł Gawron, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)

Jerzy Krasówka, piłkarz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)

Paweł Sobek, piłkarz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Helsinkach (1952)

Alfred Kucharczyk, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Rzymie (1960), w Tokio (1964) i w Meksyku (1968)

Ernest Hawełek, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Rzymie (1960), i w Tokio (1964)

Wilhelm Kubica, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Tokio (1964), w Meksyku (1968) i w Monachium (1972)

Mikołaj Kubica, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Tokio (1964), w Meksyku (1968) i w Monachium (1972)

Sylwester Kubica, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Meksyku (1968), w Monachium (1972) i w Montrealu (1976)

Jerzy Kruża, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Meksyku (1968) i w Monachium (1972)

Alfons Andrzej Stawski, bokser, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Monachium (1972)

Marian Pieczka, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Montrealu (1976)

Zbigniew Kicka, bokser, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Montrealu (1976)

Andrzej Biegalski, bokser, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Montrealu (1976)

Leszek Bandach, szermierz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Seulu (1988)

Leszek Blanik, gimnastyk, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Sydney (2000) i w Pekinie (2008)

Piotr Gabrych, siatkarz, uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Atenach (2004)[51]

Sukcesy krajowe:

Obiekty sportowe | edytuj kod

Stadion Górnika Radlin –

  • Pojemność – 133 miejsca siedzące
  • Oświetlenie – brak
  • Wymiary boiska 105 × 67 m

MOSiR Radlin[56]

  • Duża sala (na sali swoje mecze ligowe rozgrywa SK Górnik Radlin)
  • Mała sala (na parkiecie są wymalowane pola do szermierki)
  • Duży basen
    • Wymiary 25 × 12,5 m
    • Głębokość od 1,85 m do 1,3
    • 6 torów pływackich
    • Zjeżdżalnia wodna długości 80 m
  • Mały basen

Obiekt Gimnastyczny im. Leszka Blanika[57] (tzw. „Sokolnia”)[58]

Organizacje pozarządowe | edytuj kod

Działalność społeczna:

  • Stowarzyszenie Biuro Porad Obywatelskich w Radlinie (działające w latach 2003 - 2017)[59]
  • Stowarzyszenie Kobiet Aktywnych w Radlinie
  • Stowarzyszenie „Młody Radlin”
  • Harcerski Krąg Seniora w Radlinie
  • Stowarzyszenie na rzecz Dzieci i Młodzieży „Tęcza”
  • Stowarzyszenie Aktywni Społecznie
  • Stowarzyszenie Integracji i Rozwoju” Dobre Anioły”

Przedsiębiorczość:

  • Forum Firm z siedzibą w Radlinie[60]

Bezpieczeństwo:

  • Ochotnicza Straż Pożarna w Biertułtowach
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Głożynach

Osoby związane z Radlinem | edytuj kod

Honorowi Obywatele Radlina | edytuj kod

  • Wiktor Bugla - poeta, prozaik, regionalista, tłumacz wierszy Josepha von Eichendorffa [70]
  • Kazimiera Drewniok-Woryna - malarka i autorka książek, związana z zespołem Malarskim Twórców Nieprofesjonalnych “Oblicza” [71]

:

Miasta partnerskie | edytuj kod

Radlin podpisał umowy partnerskie z miastami:

Ciekawostki | edytuj kod

  • Radlińska hałda (przy kopalni „Marcel”) widnieje na okładce płyty „Necrocosmos” metalowej grupy Gallileous[76][77]

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c http://www.polskawliczbach.pl/Radlin, w oparciu o dane GUS.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. „Powierzchnia i Ludność w Przekroju Terytorialnym”, 2013-07-26. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1505-5507
  3. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  4. Raport o stanie miasta Radlin.. Radlin: Urząd Miasta Radlin, 2018-09-28.
  5. Topographische Karte 1:25 000 (Meßtischblatt), 5976 Loslau, 1912; WIG – Mapa Szczegółowa Polski 1:25 000, P48-S27-G, Wodzisław, 1939.
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r Adamczyk 2012 ↓.
  7. a b WładysławW. Kropiwnicki WładysławW., Skorowidz miejscowości Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego z wyszczególnieniem powiatu, posterunku względnie Komisarjatu Policyjnego tudzież Sądów Grodzkich, 1931 .
  8. a b Nowiny.pl, Bottrop w Radlinie z pruską ścianą • Radlin, www.nowiny.pl [dostęp 2017-10-06]  (pol.).
  9. Szluchta, Szlakiem Emmy i Marcela [dostęp 2018-05-09]  (pol.).
  10. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.). , 2009. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 1734-6118 (pol.). 
  11. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  12. Dariusz Zalega „Gdy zmiotło trony” „Le monde diplomatique” listopad 2016, s. 37.
  13. Kanon Odznaki Krajoznawczej „Przyjaciel Radlina”, www.radlin.pl [dostęp 2019-03-13] .
  14. a b c d 100 lat Kopalni Marcel, „Nowiny”, Rybnik , 30 listopada 1983, s. 4 .
  15. Uroczyste Odsłonięcie Obelisku. Serwis internetowy Szkoły Podstawowej nr 3 w Radlinie. [dostęp 2015-07-30].
  16. a b Kolonia Emma, Szlakiem Emmy i Marcela [dostęp 2016-08-06]  (pol.).
  17. Historia Radlina. [dostęp 2015-07-30].
  18. Inwentarz archiwalny, inwentarz.ipn.gov.pl [dostęp 2017-10-06] .
  19. RyszardR. Adamski RyszardR., Przełomy na Górnym Śląsku w czasach PRL cz. 2, www.nowiny.rybnik.pl [dostęp 2017-10-06]  (pol.).
  20. DariuszD. Zalega DariuszD., Józef Kolorz: Za chlebem i o chleb, „La Monde Diplomatique Edycja Polska, 09/139 wrzesień 2017”, 6 października 2017 .
  21. Rządowe CentrumR.C. Legislacji Rządowe CentrumR.C., Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 – Dziennik Ustaw, dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2017-10-06]  (pol.).
  22. OpenSolution.org, Historia – Klub Gimnastyczny Radlin, kg.radlin.pl [dostęp 2017-10-06] .
  23. Radlin.pl / Historia, miasto.radlin.pl [dostęp 2017-10-06]  (pol.).
  24. Portal informacyjny Wodzisławia Śląskiego - www.tuWodzislaw.pl, www.tuwodzislaw.pl [dostęp 2019-07-05]  (pol.).
  25. Kancelaria SejmuK.S. RP Kancelaria SejmuK.S., Internetowy System Aktów Prawnych, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2017-02-09] .
  26. Tężnia solankowa w Radlinie (pol.). slaskie.travel.pl. [dostęp 2015-01-29].
  27. Willa Dyrektora – Szlak Emmy i Marcela. (pol.). Radlin.pl. [dostęp 2015-01-29].
  28. Historia Radlina (pol.). Radlin.pl. [dostęp 2015-01-29].
  29. Tężnia solankowa w Radlinie.
  30. a, Kapliczka Św. Jana Nepomucena w Radlinie, Radlińskie Towarzystwo Kulturalne, 2007 .
  31. Nowiny.pl, Bar Turek – kultowy lokal w Radlinie odchodzi do historii • Radlin, www.nowiny.pl [dostęp 2017-05-06]  (pol.).
  32. Emma, Kolonia Emma w Radlinie [dostęp 2017-05-06]  (pol.).
  33. Park Zarzeckiego, Szlakiem Emmy i Marcela [dostęp 2017-05-06]  (pol.).
  34. BarbaraB. Kubica BarbaraB., Sklepy tylko dla górników: Pralki, futra, narty na książeczki „G”, „Dziennikzachodni.pl” [dostęp 2017-05-06]  (pol.).
  35. Plac Zarzeckiego. Szlak Emmy i Marcela. Szlak Emmy i Marcela. [dostęp 2014-10-07].
  36. Radlińskie Towarzystwo Kulturalne. Historia.. KulturalnyRadlin.pl. [dostęp 2014-10-07].
  37. Biuletyn Radlin. Biuletyn Radlin – strona oficjalna.. [dostęp 2014-10-07].
  38. RTK. Osiągnięcia. [dostęp 2014-10-07].
  39. J. Pietrek: WARTO...zaproszenie dla twórców i animatorów kultury. [dostęp 2014-10-07].
  40. CHARAKTERYSTYKA PATRONA PRZEDSZKOLA – Przedszkole Publiczne im. „Gromadki Misia Uszatka” nr 1 w Radlinie – www.pp1.radlin.pl, pp1.radlin.pl [dostęp 2016-01-29] .
  41. Uroczystość nadania imienia... (pol.). Radlin.pl. [dostęp 2015-01-29].
  42. Szkoła Podstawowa nr 1 w Radlinie – RADLIN.ONLINE/SP1, radlin.online [dostęp 2017-11-22] .
  43. Sportowa Szkoła Podstawowa nr 2 – RADLIN.ONLINE/SSP2, radlin.online [dostęp 2017-11-22] .
  44. Szkoła Podstawowa nr 3 – RADLIN.ONLINE/SP3, radlin.online [dostęp 2017-11-22] .
  45. Szkoła Podstawowa nr 4 – RADLIN.ONLINE/SP4, radlin.online [dostęp 2017-11-22] .
  46. SuperS. User SuperS., Historia, zspradlin.nazwa.pl [dostęp 2017-11-22]  (pol.).
  47. Informacje dla rodziców – Serwis Internetowy Ogniska Pracy Pozaszkolnej w Radlinie – www.opp.radlin.pl. opp.radlin.pl. [dostęp 2015-09-09].
  48. Kontakt – Serwis Internetowy Świetlicy Środowiskowej w Radlinie – www.swietlica.radlin.pl, swietlica.radlin.pl [dostęp 2016-01-29] .
  49. Bar piwny zamienił się w świątynię. www.nowiny.pl. [dostęp 2015-07-07].
  50. UKS Trójka Radlin (pol.). szermierka.slask.pl. [dostęp 2015-01-29].
  51. OLIMPIJCZYCY | Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Radlinie. mosir.eu. [dostęp 2015-07-20].
  52. Osiągnięcia – Oficjalny Serwis Górnika Radlin.
  53. Rymerrybnik, O klubie – Rymer Rybnik, rymer-rybnik.futbolowo.pl [dostęp 2016-10-20] .
  54. A. Biernat: Dominika Mosler wicemistrzynią Polski. naszemiasto.pl. [dostęp 2015-07-20].
  55. A. Biernat: Górnik Radlin: Szermierze wicemistrzami Polski!. naszemiasto.pl. [dostęp 2015-07-02].
  56. Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Radlinie.
  57. Baza sortowa w Radlinie (pol.). Market Radlin. [dostęp 2015-01-29].
  58. Klub Gimnastyczny RADLIN w Radlinie.
  59. Radlińskie Biuro Porad Obywatelskich W Likwidacji NIP 6472306608 KRS 0000159526 REGON 278055422 | krs-pobierz.pl, krs-pobierz.pl [dostęp 2019-06-25]  (pol.).
  60. Forum Firm z siedziba w Radlinie - KRS, http://www.krs-online.com.pl/forum-firm-z-siedziba-w-radlinie-krs-2401.html .url
  61. Śląsk to moje miejsce! - Martyna, aktorka z Radlina, www.tuwodzislaw.pl [dostęp 2019-07-05]  (pol.).
  62. Kamil Durczok w rodzinnych stronach. naszemiasto.pl, 12 czerwca 2002. [dostęp 16 lutego 2015].
  63. Wybrano nowe władze powiatu » Powiat Wodzisławski, www.powiatwodzislawski.pl [dostęp 2016-03-03] .
  64. Leszek Bizoń nowym starostą, www.tuwodzislaw.pl [dostęp 2019-05-20]  (pol.).
  65. Krzysztof Sitarski: Parlamentarzyści ze Śląska powinni pracować razem, Dziennikzachodni.pl [dostęp 2016-01-27] .
  66. Wybory 2015: Krzysztof Sitarski w Sejmie. Kim jest?, wodzislawslaski.naszemiasto.pl, 27 października 2015 [dostęp 2016-01-27]  (pol.).
  67. Poseł Krzysztof Sitarski: Nie ma śląskiej mniejszości, jest większość, Nowiny – Tygodnik Regionalny [dostęp 2016-01-27] .
  68. Jerzy Buczyński, Lubimyczytać.pl [dostęp 2016-01-27] .
  69. Godulowa Saga. Jerzy Buczyński, górnik z Radlina napisał książkę o śląskim potentacie przemysłowym Karolu Goduli., www.nowiny.pl [dostęp 2016-01-27] .
  70. Radlin.pl / Honorowi Obywatele Radlina [dostęp 2019-07-05]  (pol.).
  71. Radlin.pl / Honorowi Obywatele Radlina [dostęp 2019-07-05]  (pol.).
  72. OpenSolution.org, Polsko-niemiecka współpraca – Serwis Internetowy Urzędu Miasta Radlin – www.um.radlin.pl, www.old2015.radlin.pl [dostęp 2017-02-08] .
  73. OpenSolution.org, MOHELNICE – miasto partnerskie Radlina – Serwis Internetowy Urzędu Miasta Radlin – www.um.radlin.pl, www.old2015.radlin.pl [dostęp 2017-02-08] .
  74. Radlin podpisał umowę partnerską z miastem Rohatyn (Ukraina), miasto.radlin.pl [dostęp 2018-06-19]  (pol.).
  75. Polska, Radlin i Rohatyn zostały miastami partnerskimi, www.tuwodzislaw.pl [dostęp 2018-06-19]  (pol.).
  76. Nowiny.pl, nowiny.pl – portal, gazeta – Racibórz, Wodzisław, Rybnik, Agronowiny, www.nowiny.pl [dostęp 2017-06-07]  (pol.).
  77. Gallileous: Necrocosmos, www.spirit-of-metal.com [dostęp 2017-06-07] .

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Radlin" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy