Rataje (Poznań)


Na mapach: 52°23′12,1200″N 16°56′54,9600″E/52,386700 16,948600

Rataje (Poznań) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ratajeczęść miasta Poznania a zarazem jednostka obszarowa Systemu Informacji Miejskiej[1], leżąca na prawym brzegu Warty, położona w dwóch jednostkach pomocniczych Osiedle Rataje[2] i Osiedle Żegrze[3].

Na Ratajach według pierwotnych planów miało mieszkać 110-120 tys. (obliczenia oparte były na zasadzie jednostek mieszkaniowych obsługujących szkołę 7-klasową, 27 jednostek po 4700 mieszkańców)[4][5].

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Charakteryzuje się gęstą zabudową wielorodzinną, skupioną na wyszczególnionych osiedlach mieszkaniowych:

Granice i podział | edytuj kod

Jednostkę obszarową Systemu Informacji Miejskiej Rataje wytyczają ulice (od zachodu ogranicza go rzeka Warta, a od środkowego wschodu osiedle Polan):[6]

Jednostka obszarowa SIM Rataje podzielona jest na pomniejsze obszary, którymi są:

Historia | edytuj kod

 Osobny artykuł: Historia budowy Rataj w Poznaniu.

Pierwsza wzmianka o wsi Rataje pochodzi z przywileju lokacyjnego Poznania z 1253 roku. Leżała ona w miejscu dzisiejszego osiedla Piastowskiego. Poznań w XVI wieku korzystał zwyczajowo z lasku ratajskiego, który rósł w okolicy młyna Topolnego, celem pozyskiwania chrustu i gałęzi do umacniania grobli miejskich. W 1561 doszło nawet do sporu sądowego o korzystanie z tego lasu między miastem, a właścicielami terenu[7]. Wieś szlachecka Rataie położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[8]. Według danych ze spisu powszechnego w 1789 (pierwszego w Polsce) Rataje zamieszkiwało 131 osób, a w 1819 było ich już 196[9].

Teren Rataj oraz wsi Chartowo i Żegrze, stanowiących część dzielnicy Nowe Miasto, włączono w granice Poznania w 1925 roku. Idea przekształcenia, zachowującej do tego czasu swój wiejski charakter części miasta zrodziła się w latach 1950-1952, gdy rozpisano konkurs urbanistyczny na zagospodarowanie tych terenów o powierzchni około 2100 ha. W latach 1954–1990 teren ten należał do wielkiej dzielnicy administracyjnej Nowe Miasto. Plan zagospodarowania przestrzennego został w 1962 roku zatwierdzony przez Radę Narodową Poznania. Pracami nad kształtem nowego kompleksu osiedli zajmować się miała specjalna pracownia „Rataje” w obrębie poznańskiego „Miastoprojektu” kierowana przez J. Wellengera.

23 sierpnia 1977 osiedla ratajskie, jako przykład nowoczesnego budownictwa mieszkaniowego, zwiedzał Mohammad Reza Pahlawi – szach Iranu[10].

Rataje w latach 1954–1990 należały do dzielnicy Nowe Miasto.

Architektura | edytuj kod

Widok na osiedla: Armii Krajowej, Bohaterów II Wojny Światowej na Ratajach i Orła Białego, Stare Żegrze na Żegrzu. Widoczne ulice: Żegrze, Inlfancka, Pawia, Redarowska (2009)

Całość Rataj podzielono na dwie części, tzw. tarasy. Dolny taras stanowić miały osiedla Piastowskie, Jagiellońskie, Rzeczypospolitej, Manifestu Lipcowego (obecnie Armii Krajowej), Bohaterów II Wojny Światowej, Oświecenia, Powstań Narodowych i Związku Młodzieży Socjalistycznej (obecnie Polan). Na os. Piastowskim w grudniu 1967 roku ukończono pierwszy ratajski blok. Początkowo istniały jedynie dwa typy pięciokondygnacyjnych budynków. Zbudowano z nich całe os. Piastowskie oraz część os. Jagiellońskiego. W późniejszym okresie dodano dwa kolejne typy budynków pięciokondygnacyjnych o większej liczbie klatek schodowych oraz mieszkaniach o większej powierzchni. Uzupełnieniem tych podstawowych budynków były tzw. „deski”, czyli jedenastokondygnacyjne bloki o długości 220 m, szerokości 13 m, sześciu klatkach schodowych, 540 mieszkaniami z 1260 izbami na 1800 mieszkańców oraz osiemnastokondygnacyjne „punktowce” ze 128 mieszkaniami.

Edukacja | edytuj kod

Wykaz placówek oświatowych znajdujących się na terenie Rataj:

Transport | edytuj kod

Tramwaj marki Beijnes na ulicy Zamenhofa (2010)

23 lutego 1979 oddano do użytku trasę na os. Lecha (rozpoczęcie budowy nastąpiło w maju 1978[21]). Początkowo kursowały tam tramwaje linii 5 z Górczyna, a także nowo utworzonej linii 23, kursującej jedynie w dni robocze do ul. Gwarnej (wówczas Lampego). Pierwszy wagon z przedstawicielami władz Poznania, który przejechał po linii, to 102Na-22 (linia 5, prowadzony przez motorniczego Waldemara Jakubowskiego)) oraz typu N (linia 23)[22]. Pierwszym tramwajem przejechali m.in. prezydent Władysław Śleboda oraz I sekretarz KW PZPR w Poznaniu Jerzy Zasada. Skarpa przy ul. Piaśnickiej pełna była ludzi z transparentami. Na czele tramwaju wisiała tablica z napisem: W rocznicę wyzwolenia Poznania budowniczowie przekazują społeczeństwu miasta nową linię tramwajową do os. Lecha[21].

Od 1 lutego 1982 na os. Lecha skierowano również linie 17 z pętli Budziszyńska przez Śródkę. Od 1 listopada 1982 linia 23 kursowała także w weekendy. Pętla na os. Lecha była w zamierzeniu tymczasową. Wraz z nią wybudowano tunele w kierunku Franowa i Ronda Żegrze. 18 października 1983 otwarto odcinek z Ronda Starołęka, przez Rondo Żegrze do osiedla Stare Żegrze (wówczas ZWM). Kursował tu dwukierunkowy wagon 4N-737 (jazda wahadłowa, linia W). Miał on dwa stanowiska motorniczego, jednak drzwi tylko z jednej strony. Z uwagi na wysoką frekwencję pasażerów skład ten rozbudowano do wahadłowej wersji N+ND+N. 30 sierpnia 1985 oba odcinki połączono ulicami Żegrze i Chartowo (wówczas Jedności Słowiańskiej). Nazywany on jest Górnym Tarasem Rataj (GTR). Kursowała tu linia 23 przedłużona do Starołęki, a w nocy linia 4 z Serbskiej na Zawady. Z uwagi na niedostatki wyposażenia podstacji trakcyjnej GTR przez długie lata mogła tu kursować tylko jedna linia tramwajowa, obsadzona wyłącznie taborem typu N (od 1986 także w trójskładach). Od 5 stycznia 1987 skierowano na GTR linię 20 z Ogrodów na Miłostowo, a od 1988 kursowały tu trójskłady 105Na na linii 5 (wycofane w 1994). Od 6 lutego 1989 na trasę tę skierowano linię 0 (okólną). 1 stycznia 1992 zlikwidowano linię 23 oraz zmieniono trasy linii 0 i 17 ("zerówkę" zlikwidowano 1 września 1992). Od 1 stycznia 1993 po Trasie Kórnickiej jeździły linie 1 i 5. 1 marca 1999 do os. Lecha skierowano linię D z os. Sobieskiego, a od 1 września tego samego roku poprzez GTR kursowała linii 11 z Piątkowskiej. 1 marca 2005 podzielono linię 1 na dwie: 1 i 17 (1 kursowała po GTR, a 17 do os. Lecha z Ogrodów). Od tego samego dnia linia 11 skrócona została do os. Lecha (i dodatkowo zmieniono jej przebieg), a na GTR skierowano linie 3 i 4 (11 października te dwie linie wycofano z GTR i zastąpiono wydłużoną "siedemnastką")[21]. 30 sierpnia 2005 odbyły się przez GTR przejazdy specjalne z okazji 10-lecia trasy[22]. 15 sierpnia 2007 do os. Lecha zaczęła kursować linie 16 z os. Sobieskiego[21].

Obecnie przez Rataje biegną liczne linie tramwajowe oraz autobusowe.

Linie tramwajowe | edytuj kod

Tramwaj marki Siemens Combino na ulicy Zamenhofa (2016)
  • 1 Junikowo - Franowo
  • 4 (tymczasowo) Osiedle Piastowskie - Starołęka
  • 5 Unii Lubelskiej - Górczyn
  • 6 Miłostowo - Junikowo
  • 7 (tymczasowo) Ogrody - Osiedle Piastowskie
  • 9 (tymczasowo) Dębiec - Franowo
  • 11 Unii Lubelskiej – Piątkowska
  • 12 Osiedle Jana III Sobieskiego – Starołęka
  • 16 Osiedle Jana III Sobieskiego – Franowo
  • 17 Ogrody - Starołęka
  • 18 (tymczasowo) Rondo Rataje - Ogrody
  • 92 (linia tymczasowa) Rondo Rataje - Osiedle Jana III Sobieskiego
  • 201 Osiedle Jana III Sobieskiego – Unii Lubelskiej

Linie autobusowe | edytuj kod

Autobus marki Solaris Urbino 12 na ulicy Piłsudskiego (2020) Stacja Roweru Miejskiego na ulicy Piłsudskiego na wysokości osiedli Oświecenia i Powstań Narodowych (2018)
  • Linie nocne MPK Poznań[24]
  • 211 Garbary - Rondo Rataje - Unii Lubelskiej - Starołęka (- Rondo Minikowo)
  • 212 Kacza - Rondo Kaponiera - Szwajcarska Szpital
  • 218 Os. Sobieskiego - Rondo Kaponiera - Franowo
  • 220 Garbary - Rondo Rataje - Spławie - Krzesiny - Rondo Rataje - Garbary (linia okrężna)
  • 221 Garbary - Rondo Rataje - Starołęka - Sypniewo
  • 222 Port Lotniczy Ławica - Rondo Kaponiera - Szwajcarska Szpital - Franowo (- Darzybór) - Mogileńska
  • 227 Rondo Rataje - Główna (- Koziegłowy Os. Leśne (- Kicin Pętla) / Janikowo)
  • 231 Poznań Główny - Rondo Rataje - Unii Lubelskiej (kursuje w noce bez linii 201)


Bezpieczeństwo | edytuj kod

Na osiedlu Bohaterów II Wojny Światowej zlokalizowany jest Referat Straży Miejskiej Nowe Miasto[26].

Wspólnoty religijne | edytuj kod

Na Ratajach założono cztery parafie Kościoła rzymskokatolickiego, które są zgrupowane w dekanacie Poznań-Nowe Miasto i dekanacie Poznań-Rataje, a są to:

Obiekty sakralne na Ratajach | edytuj kod

Media | edytuj kod

  • Ratajska Telewizja Kablowa (od 1997),
  • Bezpłatny miesięcznik lokalny: „Gazeta ratajska” (nakł. 5 000 egz.). Adresowany jest on do mieszkańców Rataj, Chartowa, Żegrza i Malty. Redaktorem naczelnym jest Jerzy Raube[27],
  • Darmowy miesięcznik lokalny: „Oferta Rataj”[28],
  • Kwartalnik Rady Osiedla Rataje „Głos Rataj”[29].

Rataje w kulturze popularnej | edytuj kod

Tematykę budowy osiedli ratajskich i dynamicznych przemian społecznych na tym terenie poruszyli:

Znane osoby związane z Ratajami | edytuj kod

Tablica pamiątkowa poświęcona Krystynie Feldman na bloku w którym mieszkała
  • Jerzy Bogdanowski – (1944-2010) dziennikarz radiowy i telewizyjny, współtwórca Ratajskiej Telewizji Kablowej, zamieszkiwał na osiedlu Oświecenia [31]
  • Krystyna Feldman – (1916-2007) aktorka, mieszkała na osiedlu Armii Krajowej
  • Milan Kwiatkowski - (1938-1999) polonista, nauczyciel, dramatopisarz i kierownik literacki teatrów oraz teatroznawca zamieszkiwał na osiedlu Piastowskim[32]
  • Krystyna Łybacka - (1946-2020) polityk i doktor nauk matematycznych oraz wykładowca akademicki Politechniki Poznańskiej, mieszkała na osiedlu Oświecenia 93[33]
  • Mariusz Sabiniewicz – (1963-2007) aktor teatralny, telewizyjny i filmowy[34]

Przypisy | edytuj kod

  1. https://web.archive.org/web/20170922004858/http://zdm.poznan.pl/content/pliki/mapa_jed_obsz.jpg Mapa jednostek obszarowych Systemu Informacji Miejskiej
  2. Osiedle Rataje - Osiedla - Poznan.pl, www.poznan.pl [dostęp 2019-10-09]  (pol.).
  3. Osiedle Rataje - Osiedla - Poznan.pl, www.poznan.pl [dostęp 2019-10-09]  (pol.).
  4. Kronika Miasta Poznania, „Cyrk w zespole jednostek (na podstawie archiwalnych KMP)”, autor Danuta Książkiewicz-Bartkowiak: „Właśnie wtedy, na początku lat 50., pojawiły się pierwsze pomysły na budowę wielkiej, prawobrzeżnej dzielnicy Poznania na obszarze 'o chłonności 110 tys. mieszkańców'” Kronika Miasta Poznania nr 7/1958 str. 19: „ponad 110 tys. mieszkańców”
  5. Kronika Miasta Poznania nr 4/1960: Kronika Miasta Poznania nr 4/1960 str. 52: „Plan ogólny 'Nowego Miasta', przeznaczonego dla 120 000 mieszkańców, jest próbą odpowiedzi na pytanie, jak zorganizować współczesne warunki życia dla dużego skupiska ludzkiego.” („Nowa dzielnica miasta – Poznań-Rataje”, R. Pawulanka, Z. Piwowarczyk, J. Schmidt). Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. [dostęp 2016-02-12].
  6. https://web.archive.org/web/20170922004858/http://zdm.poznan.pl/content/pliki/mapa_jed_obsz.jpg Mapa jednostek obszarowych Systemu Informacji Miejskiej
  7. Zygmunt Boras, Lech Trzeciakowski: W dawnym Poznaniu. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1971, s. 86.
  8. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 43.
  9. red. Jerzy Topolski, Dzieje Poznania, tom 2, PWN, Warszawa-Poznań, 1994, s.222, ​ISBN 83-01-08194-5
  10. Piotr Grzelczak, Szachinszach na Ratajach, w: IKS Poznański Informator Kulturalny, Sportowy i Turystyczny nr 8(298)/2016, s.43, ISSN 1231-9139
  11. http://www.sp3poznan.pl/ Strona oficjalna Szkoły Podstawowej nr 3
  12. http://www.sp14poznan.pl/ Strona oficjalna Sportowej Szkoły Podstawowej nr 14
  13. XIV Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierza Wielkiego (pol.). czternastelo.pl. [dostęp 2016-02-12].
  14. Forum - Szkoła Podstawowa Im Kazimierza Wielkiego, Poznań, nk.pl [dostęp 2019-08-16]  (pol.).
  15. Szkoła podstawowa nr. 20 im. Stefana Batorego w Poznaniu (pol.). sp20.pl. [dostęp 2016-02-12].
  16. Szkoły Salezjańskie w Poznaniu (pol.). szkola-poznan.salezjanie.pl. [dostęp 2016-02-12].
  17. Szkoła Podstawowa nr 2 z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Szarych Szeregów w Poznaniu, sp2poznan.pl [dostęp 2019-09-21]  (pol.).
  18. Społeczna Czwórka (pol.). ssp4.pl. [dostęp 2016-02-12].
  19. SZKOŁA PODSTAWOWA NR 19 IM. STANISŁAWA STASZICA W POZNANIU (pol.). sp19poznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  20. Szkoła Podstawowa nr 18 w Poznaniu (pol.). sp18.poznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  21. a b c d Edmund Nadolski, 30 lat Trasy Kórnickiej 1979-2009, w: Z Życia MPK Poznań, nr 3(796)/2009, s. 8-9, ISSN 0329-6637
  22. a b Krzysztof Dostatni, Tramwaj na Ratajach, w: Z Życia MPK Poznań, nr 17(738)/2005, s. 3, ISSN 0329-6637
  23. Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci tramwajowej (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2021-04-10. [dostęp 2021-04-22].
  24. a b Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci połączeń nocnych ZTM Poznań (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2021-04-17. [dostęp 2021-04-22].
  25. Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Mapa sieci połączeń ZTM Poznań (pol. • ang.). ztm.poznan.pl, 2021-04-10. [dostęp 2021-04-22].
  26. Referat Nowe Miasto (pol.). sm.poznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  27. Gazeta ratajska (pol.). gazetaradajska.pl. [dostęp 2016-02-12].
  28. Oferta Rataj i Winograd (Poznań) wydawca gazetek ogłoszeniowych - O firmie, oferta.poznan.pl [dostęp 2017-11-26] .
  29. Głos Rataj – Rada Osiedla Rataje, rataje.poznan.pl [dostęp 2017-11-26]  (pol.).
  30. T.J., I kryminał, i dokument, w: IKS Poznański Informator Kulturalny, Sportowy i Turystyczny nr 9(299)/2016, s.95, ISSN 1231-9139
  31. Zmarł Jerzy Bogdanowski, współtwórca programu „Spacerkiem przez Poznań” (pol.). epoznan.pl. [dostęp 2016-02-12].
  32. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, www.e-teatr.pl [dostęp 2020-07-09]  (pol.).
  33. III NIEDZIELA WIELKANOCNA 26.04.2020 – Parafia pw. Najświętszej Bogarodzicy Maryi, www.zegrze.archpoznan.pl [dostęp 2020-07-09]  (pol.).
  34. Teatr w Polsce - polski wortal teatralny, www.e-teatr.pl [dostęp 2020-07-09]  (pol.).

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Rataje (Poznań)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy