Ratoszyn


Na mapach: 51°33′24″N 20°48′50″E/51,556667 20,813889

Ratoszyn w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ratoszynwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie białobrzeskim, w gminie Radzanów[4][5]. Leży w północno-zachodniej części Równiny Radomskiej, nad rzeką Pierzchnią (dopływ Pilicy).

Wieś jest częścią parafii św. Marcina z Tours w Radzanowie w diecezji radomskiej.

Średni ośrodek zagłębia paprykowego.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Historia sięga do wczesnego średniowiecza (VII-XII w.). Nazwa pochodzi od Ratosza, protoplasty Ratoszyńskich (Ratowskich) herbu Szeliga. Już w XVI wieku jeden z ważniejszych ośrodków gospodarczych okolicy. Prywatna wieś szlachecka, położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie radomskim województwa sandomierskiego[6]. Miejsce śmierci Macieja Krassowskiego (zm. 1790) – podwojewodzego rawskiego, posła sejmu elekcyjnego 1764. W 1864 Tadeusz Kiciński zakłada pierwszą polską szkołę. W 1877 Antoni Chrzystkowski zaś hutę szkła i wieś Pieńki Ratoszyńskie (ob. Podlesie). W 1916 powstaje Szkoła Powszechna , a w 1959 OSP. Zabytki: XVII/XVIII wieczna kapliczka z obrazem Matki Bożej obok legendarny kamień[7].

Kalendarium | edytuj kod

Kalendarium wydarzeń na podstawie artykułu „RATOSZYN - zarys dziejów miejscowości i okolic” opublikowanego w 1997 r. na łamach Gazety Białobrzeskiej:

  • VII - VIII w. Powstanie Ratoszyna jako jednej z miejscowości otaczającej gród w Radzanowie;
  • XIII w. Erekcja parafii radzanowskiej. Ratoszyn jednym z głównych jej ośrodków;
  • 1428 Pierwsza zachowana wzmianka o rodzie rycerskim z Ratoszyna - Ratoskich posiadających wieś Korytków. W 1440 r. Jan Długosz również pisze o rodzinie Ratoszyńskich (Ratowskich) herbu Szeliga;
  • Piotr z Korzenia, z żoną Barbarą, wzięli 1442 r. w zastaw część Ratoszyna (według Herbarza Bonieckiego);
  • 1508 Według Rejestru poborowego województwa sandomierskiego dobrami Ratoszyn i Olszowa włada Adam z Ratoszyna;
  • 1521 Abp Jan Łaski wizytuje parafię Radzanów. Dziesięcina z Ratoszyna jest 8,5 krotnie wyższa od radzanowskiej;
  • 1564 Według Lustracji Województwa Sandomierskiego Ratoszyn ma 6,25 łana gruntów kmiecich;
  • 1569 We wsi należącej do Krzysztofa Rathowskiego mieszka ok. 70 osób;
  • XVII w. Wsią władają kolejno: Kożuchowscy, Smuszowscy, Zdziechowscy;
  • ok. 1645 Powstaje Kapliczka Ratoszyńska MB Częstochowskiej;
  • 1665 Kasper Kochanowski nabywa Ratoszyn od Zdziechowskich;
  • 1760 Jędrzej Ozdoba (Cichy) zostaje wójtem Ratoszyna;
  • 1766 W Ratoszynie mieszka 76 osób w 13 domach. Właścicielem wsi jest Wawrzyniec Kochanowski;
  • 1775 Ratoszyn staje się własnością Macieja Krassowskiego - posła i podwojewodzego rawskiego;
  • 1787 Kazimierz Cichoński jednym z twórców Bractwa Miłosierdzia;
  • 1790-06-23 W Ratoszynie umiera Maciej Krassowski - podczaszy koronny i poseł na Sejm Czteroletni;
  • 1797 Ratoszyn liczy 107 mieszkańców w 16 domach. Józef Manowski pierwszym chłopem płacącym czynsz;
  • 1827 Miejscowość liczy 196 osób w 17 domach;
  • 1837 Józef Krassowski sprzedaje dobra Gen. Mikołajowi Korffowi;
  • 1852 Dobra Ratoszyn nabywa Tadeusz Kiciński.
  • 1862 Wieś liczy 201 mieszkańców. Andrzej Nowakowski - sołtysem;
  • 1864 Kiciński zakłada „ Szkółkę”, zlikwidowaną ok. 1870 r.
  • 1870 Kazimiera Kicińska zakłada ochronkę;
  • 1877 Folwark nabywa mgr Antoni Chrzystkowski – farmaceuta z Radomia. Powstają Pieńki Ratoszyńskie (Podlesie)i huta szkła w Górach (Podgórze);
  • 1880-11-26 Umiera Antoni Chrzystkowski. Siedmiowłókowy majątek nabywa Antoni Podczaski.
  • 1884 Ratoszyn liczy 291 mieszkańców;
  • 1895 W Ratoszynie mieszka 395 osób. Podczaski rozpoczyna parcelację majątku;
  • 1913 Ludność Ratoszyna sięga 645 osób;
  • 1915 Walki frontowe w Starym Borze i Lesie Ratoszyńskim. Internowanie sołtysa Jana Wodzińskiego. Wysiedlenie Ludności w okolice Błotnicy;
  • 1916 Powstaje Szkoła Powszechna. Maria Żabska - kierownikiem;
  • 1918-11-01 Wyzwolenie Ratoszyna spod austriackiej okupacji;
  • 1920 Udział mieszkańców w wojnie z bolszewikami (B.Kłosowski);
  • 1924-08-24 Umiera Jan Wodziński.
  • 1931 Powstaje Obwód Łowiecki Wspólny Ratoszyn;
  • 1931-1935 Maria Marusarzówna prowadzi zespół teatralny;
  • 1939 Ratoszyn liczy 543 mieszkańców. Sołtysem jest Leon Drabik;
  • 1943-06-11 Starcia AKowców z siłami niemieckimi koło Podlesia;
  • 1944-06-06 Pacyfikacja Podlesia. W Zaborzu ginie Jan Nowakowski;
  • 1945–1949 Początki komunizacji i stalinizacji wsi. Władysław Kaczyński propaguje PPR, Władysław Rylski-SL;
  • 1958 Podlesie odrębnym sołectwem;
  • 1959-11-15 Czesław Korecki staje na czele nowo powstałej OSP;
  • 1961 Zostaje oddany do użytku budynek szkolny;
  • 1962 Roman Kruśliński na czele OSP i POP PZPR;
  • 1965 Edward Winiarczyk prowadzi LZS Ratoszyn;
  • 1973 Degradacja szkoły do 3-klasowej. Stefan Wójcik inicjuje zabranie sprzętu i zasobów bibliotecznych do Rogolina;
  • 1981 Powstaje Komisja NSZZ Solidarność Wiejska;
  • 1990 W wyborach samorządowych Andrzej Kosiec według oficjalnie ogłoszonych wyników pokonuje nieznacznie Stefana Spólnego;
  • 1990 Początek „Zagłębia paprykowego”;
  • 1990-1993 Spór o restytucję i rozbudowę Szkoły;
  • 1994 Stefan Spólny zdecydowanie pokonuje Sławomira Kruślińskiego i Henryka Petrzaka w wyborach samorządowych;
  • 1996 Stefan Spólny nowym Prezesem Ochotnicza Straż Pożarna w Ratoszynie;
  • 1997 Marcin Wodziński publikuje „RATOSZYN - zarys dziejów miejscowości i okolic” na łamach Gazety Białobrzeskiej;
  • 1999 Likwidacja Szkoły Podstawowej w Ratoszynie;
  • 2000-05-04 Uroczyste obchody 40-lecia OSP;
  • 2002 Stefan Spólny (KWW Prawy Radzanów) zwycięża w wyborach samorządowych Aldonę Helenę Rylską (KWW PS - zw. z PSL) oraz Tadeusza Zawadzkiego (KWW Nasza Wspólnota Samorządowa);
  • 2004 Położenie nowej asfaltowej nawierzchni na drodze 34199 [1] łączącej Ratoszyn z Radzanowem; Ratoszyn liczy 207 mieszkańców, a wraz z Podlesiem i Podgórzem - 355.

Właściciele dóbr Ratoszyn | edytuj kod

  • do pocz. XVII wieku - Ratoszyńscy (Ratowscy, Ratoccy) herbu Szeliga;
  • XVII wiek - Kożuchowscy herbu Doliwa;
  • - Smuszowscy (Szumowscy) herbu Junosza;
  • - Zdziechowscy herbu Rawicz;
  • XVII / XVIII wiek - Kochanowscy herbu Korwin;
  • ok. 1775 - 1790 - Maciej Krassowski herbu Ślepowron;
  • 1790 - 1837 - Józef Krassowski herbu Ślepowron;
  • 1837 - 1852 - Mikołaj Korff, gen. baron;
  • 1852 - 1877 - Tadeusz Paweł Hermolaus Kiciński herbu Rogala;
  • 1877 - 1880-11-26 - mgr Antoni Chrzystkowski - właściciel folwarku;
  • 1881 - 1893 - Antoni Podczaski - właściciel folwarku;

Dyrektorzy i kierownicy szkoły | edytuj kod

  • 1916 - 1921 - Maria Żabska;
  • 1921 - 1924-09-21 - Maria Kaczmarczyk;
  • 1924 - 1925-01-25 - Jadwiga Dudek;
  • 1925 - 1926 - Kazimierz Kluz;
  • 1926 - 1930 - Maria Burakowska;
  • 1930 - 1935 - Maria Marusarzówna;
  • 1935 - 1936 - Wanda Szczykutowicz;
  • 1936 - 1937 - Józef Sopiński;
  • 1937 - 1938 - Maria Franzówna;
  • 1938 - 1939 - Antoni Dąbkowski;
  • 1939 - 1940-05-01 - Stanisława Nowakowska;
  • 1940 - 1941 - Antoni Dąbkowski;
  • 1943 - 1945 - Stanisława Nowakowska;
  • 1945 - 1946 - Franciszek Jabłoński;
  • 1946 - 1951 - Jadwiga Krawczyk;
  • 1951 - 1956 - Stefan Zbroś;
  • 1956 - 1962 - Czesław Korecki;
  • 1962 - 1964 - Janusz Buda;
  • 1964 - 1970 - Edward Winiarczyk;
  • 1970 - 1973 - Stefan Wójcik;
  • 1973 - 1980 - Józef Marian Burski;
  • 1980 - 1989 - Janina Wikalińska;
  • 1989 - 1991 - Stanisław Fatek;
  • 1991 - 1999 - Jolanta Kruślińska;

Wójtowie i sołtysi | edytuj kod

  • przed 1765 - Wawrzyniec Ozdoba - Cichy;
  • 1765 - 1801 - Jędrzej Cichoński - Ozdoba;
  • 1856 - 1864 - Andrzej Nowakowski;
  • 1864 - 1874 - Roch Spólny;
  • 1912 - 1920 - Jan Wodziński;
  • 1920 - 1924 - Jan Rylski;
  • 1924 - 1928 - Władysław Rylski;
  • 1928 - 1930 - Antoni Szczęsny;
  • 1930 - 1934 - Józef Gajda;
  • 1934 - 1938 - Piotr Rylski;
  • 1938 - 1942 - Leon Drabik;
  • 1942 - 1946 - Jan Gajda;
  • 1946 - 1949 - Władysław Rylski;
  • 1949 - 1951 - Józef Kot;
  • 1951 - 1968 - Władysław Rylski;
  • 1968 - 2007 - Henryk Rylski;
  • 2007 - 2014 - Stefan Spólny
  • 2014 - nadal Alicja Gajda

Rzemieślnicy (XVIII-XIX wiek) | edytuj kod

SZYNKARZ

  • 1824-56 Szczepan Szelc

TRACZ

  • 1784-1811 Walenty Jarzyna
  • 1796-1835 Tomasz Zital Włodarczyk

TKACZ

  • 1770-1817 Kazimierz Cichoński - Ozdoba
  • 1833-1861 Franciszek Rokiciński
  • 1837-1861 Augustyn Rylski

KUŹNIA

  • 1774-1796 Ludwik Badowicz
  • 1790-1826 Bernard Badowicz

SZEWC

  • 1810-1842 Bonifacy Sobieniewski

BEDNARZ

  • 1788-1794 Jakub Bebnarz

KOŁODZIEJ

  • 1781-1811 Walenty Szymkiewicz

WYROBNIK

  • 1775-1797 Mateusz Rolczyk
  • 1802-1824 Błażej Kosiński

OWCZARZ

  • 1797-1816 Wojciech Dobrosiewicz
  • 1781-1821 Michał Górnicki

KARCZMA

  • 1810-1836 Maciej Peyrakowicz
  • 1864-1891 Andrzej Gajda

MŁYN

  • 1780-1793 ? Jaworski
  • 1790-1825 Marcin Jastrzębski
  • 1805-1826 Bernard Ziółkowski
  • 1810-1832 Bartłomiej Konatowski
  • 1826-1861 Jakub Stępkowski
  • 1860-1891 Andrzej Gajda

[8]

Przypisy | edytuj kod

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-12-14].
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
  7. „Gazeta Białobrzeska” 1997 nr 3
  8. „Gazeta Białobrzeska” 1997 nr 6

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Ratoszyn" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy