Regiolekt


Regiolekt w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Regiolekt, interdialekt[1] – postdialektalna odmiana językowa, zajmująca pozycję pośrednią między mową miejscową a językiem standardowym[2]. Od standardu odróżnia się zauważalnymi naleciałościami z gwar lokalnych, zwykle nieuświadamialnymi lub trudno usuwalnymi[3]. Użytkownikami regiolektów są znaczne grupy przedstawicieli danego etnosu, ponieważ terytorium występowania regiolektu obejmuje obszar szeregu sąsiednich dialektów, wliczając nie tylko wsie, ale także miasta i osady typu miejskiego[4].

We współczesnej socjolingwistyce proces niwelacji dialektów i ich wypierania przez język literacki nie zawsze uważa się za nieunikniony i coraz częściej zamiast o wymieraniu dialektów mówi się o ich przekształcaniu w narzecza przejściowe. Takie narzecza, niestabilne w porównaniu do dialektów, określane są mianem interdialektów lub regiolektów[5]. Do rosyjskiej lingwistyki termin ten (ros. региолект) wprowadzili V.I. Trubinski i A.S. Gerd[6]. Pojęcie to występuje także w dialektologii romańskiej (fr. régiolecte), a w niemieckiej tradycji lingwistycznej takie formy języka nazywa się również półdialektami/gwarami połowicznymi (niem. Halbmundart)[7], regionalnymi językami potocznymi (niem. regionale Umgangssprache) lub dialektoidami[8]. W językoznawstwie polskim jako synonimiczne wobec regiolektu funkcjonują terminy: intergwara, supragwara (interdialekt, supradialekt); subdialekt, lekt łączony[2], pandialekt[9][10].

W odniesieniu do interdialektów stosuje się również termin koiné, określający pierwotnie grekę hellenistyczną, która funkcjonowała jako lingua franca w strefie śródziemnomorskiej. Pojęcie koiné rezerwuje się z zasady dla regiolektów, których zasięg występowania wyraźnie wykroczył poza obszar macierzysty i które zyskały status ogólnie akceptowanego środka komunikacji. Jako koiné bywa ujmowany interdialekt ogólnoczeski (obecná čeština)[11].

Termin „regiolekt” bywa także traktowany jako synonim wyrażenia „język regionalny[12][13]; niekiedy określa się nim również dialekty wydzielone terytorialnie (geolekty[14]), aby odróżnić je od odmian dialektalnych wydzielonych środowiskowo (socjolektów)[15].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wyderka 2014 ↓, s. 103.
  2. a b Wyderka 2014 ↓, s. 110.
  3. Topolińska 1990 ↓, s. 32–34.
  4. ГрузбергГ. Л. ГрузбергГ., Региолект, wyd. 11, Пермь: Пермский государственный гуманитарно-педагогический университет, 2010, ISSN 2076-4154  (ros.).p?,
  5. Šipková 2017 ↓.
  6. Жеребило Т.Ж.Т. В. Жеребило Т.Ж.Т., Словарь лингвистических терминов, wyd. 5, Назрань: «Пилигрим», 2010, s. 486, ISBN 978-5-98993-133-0  (ros.).
  7. Хорошева Н.Х.Н. В. Хорошева Н.Х.Н., Региолект как промежуточный идиом во французском и русском языках, „Вестник Пермского университета. Российская и зарубежная филология”, 3 (15), 2011, s. 32  (ros.).
  8. Löffler 1986 ↓, s. 234.
  9. ElżbietaE. Sękowska ElżbietaE., „Polszczyzna osób bilingwalnych w Zagłębiu Ruhry w sytuacji oficjalnej” – recenzja, „Poradnik Językowy”, zeszyt 4, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1992, ISSN 0551-5343 .???
  10. StanisławS. Dubisz StanisławS., HalinaH. Karaś HalinaH., NijolaN. Kolis NijolaN., Dialekty i gwary polskie, Wiedza Powszechna, 1995, s. 95, ISBN 978-83-214-0989-4 .
  11. Encyklopedický slovník češtiny, Praga: SPN, 2002, s. 81  (cz.).
  12. Wyderka 2014 ↓, s. 112.
  13. ZofiaZ. Rudnik-Karwatowa ZofiaZ., Słownik słów kluczowych językoznawstwa slawistycznego, HannaH. Karpińska, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1999 (2), s. 83, ISBN 83-86619-48-1 .???
  14. KateřinaK. Čečilová KateřinaK., Charakteristika současné aragonštiny, Praga: Uniwersytet Karola, 2007, s. 3  (cz.).
  15. Margaret E.M.E. Winters Margaret E.M.E., Language across time: Historical linguistics, [w:] Cognitive Exploration of Language and Linguistics, RenéR. Dirven, MarjolynM. Verspoor (red.), wyd. reprint, poprawione, John Benjamins Publishing, 2004 (Cognitive linguistics in practice), s. 204, ISBN 978-90-272-1906-0  (ang.).

Bibliografia | edytuj kod

  • MilenaM. Šipková MilenaM., INTERDIALEKT, [w:] PetrP. Karlík, MarekM. Nekula, JanaJ. Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017  (cz.).
  • BogusławB. Wyderka BogusławB., O rozwoju polskich dialektów, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza”, 21 (2), 2014, s. 101–113, DOI10.14746/pspsj.2014.21.2.6, ISSN 2450-4939 .1 stycznia
  • HeinrichH. Löffler HeinrichH., Sind Soziolekte neue Dialekte? Zum Aufgabenfeld einer nachsoziolinguistischen Dialektologie, Peter vonP. Polenz, JohannesJ. Erben, JanJ. Goosens (red.), 1986, s. 232–239  (niem.).
  • ZuzannaZ. Topolińska ZuzannaZ., Charakter i dynamika językowych procesów integracyjnych w powojennej Polsce, „Socjolingwistyka”, 10, 1990, s. 29–35 .
Na podstawie artykułu: "Regiolekt" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy