Repty Śląskie


Na mapach: 50°25′14″N 18°49′04″E/50,420417 18,817722

Repty Śląskie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Repty Śląskiedzielnica Tarnowskich Gór, utworzona w 1998 roku. Obejmuje obszar miejscowości Repty[3] (składającej się ze Starych i Nowych Rept), włączonej w granice miasta Tarnowskie Góry w 1973 roku[1].

Spis treści

Nazwa | edytuj kod

Toponomastycy nazwę Repty wywodzą od staropolskiego czasownika reptać oznaczającego 'szemrać', 'szumieć', sugerując związek z przepływającą przez te tereny rzeką Dramą. Istnieje jednak również hipoteza głosząca pochodzenie nazwy Rept od właścicieli – Reptów. Wówczas byłaby to nazwa rodowa[4].

Johann Knie w wykazie miejscowości Śląska z 1830 roku podaje równocześnie polskie i niemieckie formy nazw obu miejscowości: wsi Stare ReptyAlt-Repten oraz jej ówczesnej kolonii Nowe ReptyNeu-Repten[5].

Historia | edytuj kod

Stare Repty | edytuj kod

 Osobny artykuł: Stare Repty. Nieistniejący pałac w Reptach, niemiecka pocztówka

Stare Repty (niem. Alt Repten) to miejscowość[3], średniowieczna wieś, najstarsza część dzisiejszych Tarnowskich Górach. Pierwsza wzmianka pochodzi z bulli papieża Innocentego III z 12 sierpnia 1201 roku[6]. Należała wówczas do klasztoru norbertanów we Wrocławiu. Parafia repecka pw. św. Mikołaja obejmowała praktycznie cały teren dzisiejszego miasta Tarnowskie Góry. Jej pierwszym znanym proboszczem był Witoslaus, wymieniony w dokumencie z 1326 roku w spisie parafii dekanatu sławkowskiego w diecezji krakowskiej.

Na przełomie XV i XVI wieku wieś należała do rodziny Wrochemów. Na początku XVII w. dziedzicem Rept był już Jerzy Ibram z Suchej na Reptach (sędzia ziemski państwa bytomskiego) W połowie XVIII wieku na wschód od osady powstały Nowe Repty.

W 1824 roku Repty przeszły na własność rodziny Henckel von Donnersmarck ze Świerklańca. Kolejnymi właścicielami wsi, a później tylko majątku ziemskiego i zamku byli:

Po plebiscycie została przyłączona do Polski w 1922 roku. W latach 1945–1954 siedziba gminy Repty Stare.

Nowe Repty | edytuj kod

 Osobny artykuł: Nowe Repty.

Nowe Repty (niem. Neu Repten) to miejscowość[3], pierwotnie kolonia Rept (Starych). Została założona w 1748 roku, tuż po przejściu historycznego Śląska pod władzę Prus. Aż do początku XX wieku stanowiła osobną wieś i gminę. Około 1925 roku na wschód od wsi działała kopalnia „Segiet”. Po plebiscycie została przyłączona do Polski w 1922 roku.

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Repty Nowe”[7].

W latach 1945–1954 wchodziły w skład gminy Repty Stare.

Obecnie umowną granicę pomiędzy Starymi a Nowymi Reptami stanowi ulica Gliwicka (dawniej granica między gminami przebiegała polami na zachód od tej ulicy). W 1973 roku obie wsie (jako części gromady Repty) zostały włączone do Tarnowskich Gór[1].

Herb | edytuj kod

Według statutu dzielnicy Repty Śląskie do 2015 roku herbem dzielnicy był:

(...) figura biskupa w białej albie, ze złotym ornatem, pastorałem i infułą, na niebieskim polu[8].

Zabytki | edytuj kod

Zabytkowe obiekty na terenie dzielnicy pochodzą w większości z XIX oraz I połowy XX wieku. Park Repecki (dawny zwierzyniec) oraz kościół świętego Mikołaja wpisane są do rejestru zabytków województwa śląskiego, natomiast inne obiekty, głównie zabytkowe domy mieszkalne zlokalizowane przy ulicy Gliwickiej, Witosa i Żeromskiego, a także Źródełko Młodości w Starych Reptach, figurują w gminnej ewidencji zabytków Tarnowskich Gór[9][10].

Park w Reptach | edytuj kod

Spacerowa alejka w Parku Repeckim prowadząca do Sztolni Czarnego Pstrąga  Osobne artykuły: Park w ReptachZespół przyrodniczo-krajobrazowy „Park w Reptach i dolina rzeki Dramy”.

W północno-zachodniej części dzielnicy znajduje się zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Park w Reptach i dolina rzeki Dramy” (obejmujący głównie Park Repecki wpisany do rejestru zabytków; nr rej. A/660/66 z 30 grudnia 1966 roku[9]). Na jego terenie usytuowane są Sztolnia Czarnego Pstrąga (udostępniony do zwiedzania przez turystów fragment Głębokiej Sztolni „Fryderyk”), Górnośląskie Centrum Rehabilitacji „Repty”, Salezjański Ośrodek Szkolno-Wychowawczy, a także stadion klubu TS Tarnowiczanka Stare Tarnowice oraz stary amfiteatr.

Kościół św. Mikołaja | edytuj kod

Kościół św. Mikołaja w Reptach Śląskich  Osobny artykuł: Kościół św. Mikołaja w Tarnowskich Górach-Reptach Śląskich.

Na zachodnim skraju dzielnicy i miasta, tuż przy granicy z Ptakowicami znajduje się kościół pw. św. Mikołaja, wzniesiony w latach 1867–1871 w miejscu dawnej, XIII- lub XIV-wiecznej repeckiej świątyni, wpisany do rejestru zabytków (nr rej. A/340/11 z 27 maja 2011 roku).

Transport | edytuj kod

Transport drogowy | edytuj kod

Ulica Gliwicka w Nowych Reptach. Widok w kierunku południowym

Główną drogą przebiegającą przez dzielnicę Repty Śląskie jest ulica Gliwicka, stanowiąca część drogi krajowej nr 78. Krzyżują się z nią drogi powiatowe klasy Z powiatu tarnogórskiego: biegnąca na wschód ku kolonii Segiet i rezerwatowi Segiet ulica Stefana Żeromskiego (droga nr 3305S) oraz kierująca się na zachód w stronę Ptakowic ul. Wincentego Witosa (droga nr 3221S), od której odchodzi ulica Repecka (droga nr 3306S), łącząca Repty ze Starymi Tarnowicami[11].

Komunikacja publiczna | edytuj kod

Publiczny transport zbiorowy na terenie dzielnicy obejmuje wyłącznie przewozy autobusowe, których organizatorem od 1 stycznia 2019 jest Zarząd Transportu Metropolitalnego Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Wcześniej przewozy organizowane przez KZK GOP oraz MZKP Tarnowskie Góry.

Linią zapewniającą połączenie Rept z centrum miasta jest linia nr 289 (Tarnowskie Góry Dworzec – Tarnowskie Góry Gliwicka – Repty Śląskie Witosa). Ponadto przez Repty przejeżdżają i zatrzymują się autobusy łączące miasto z[12]:

  • Zabrzem – linia nr 83 (Tarnowskie Góry Dworzec – Tarnowskie Góry Gliwicka – Repty Śląskie Długa – Stolarzowice Plac Jana – Helenka Kościół – Rokitnica Pętla – Wieszowa Waldhof – Grzybowice Witosa – Mikulczyce Plac Kroczka – Zabrze Goethego),
  • Gliwicami – linia nr 112 (Tarnowskie Góry Dworzec – Tarnowskie Góry Gliwicka – Repty Śląskie Długa – Górniki Skrzyżowanie – Wieszowa Waldhof – Grzybowice Witosa – Świętoszowice Szkoła – SzałszaŻerniki Gospoda – Gliwice Plac Piastów),
  • Bytomiem:
    • linia nr 135 (Stare Tarnowice GCR – Stare Tarnowice Osiedle Przyjaźń – Tarnowskie Góry Gliwicka – Repty Śląskie Długa – Stolarzowice Plac Jana – Miechowice Plac Słoneczny – Karb – Bytom Dworzec)
    • linia nr 735 (Tarnowskie Góry DworzecOsada Jana – Tarnowskie Góry Kopalnia Zabytkowa – Repty Śląskie Długa – Stolarzowice Plac Jana – Miechowice Plac Słoneczny – Karb – Bytom Dworzec).

W granicach administracyjnych dzielnicy znajdują się przystanki: Repty Śląskie Długa i Repty Śląskie Skowronków (przy ul. Gliwickiej), Repty Śląskie Rezerwat Segiet i Repty Śląskie Piekarnia (przy ul. Stanisława Staszica), Repty Śląskie Boisko (przy ul. Myśliwskiej), Repty Śląskie Jaworowa i Repty Śląskie Witosa przy ulicach o odpowiadających im nazwach oraz Stare Tarnowice GCR przy Górnośląskim Centrum Rehabilitacji[12].

W przeszłości istniały plany przedłużenia linii tramwajowej ze Stolarzowic przez Repty do Tarnowskich Gór. Nigdy jednak nie zostały zrealizowane[13].

Sport | edytuj kod

W dzielnicy działa klub piłkarski LKS Zgoda Repty Śląskie z siedzibą przy ulicy Stanisława Staszica 83[14]. Zespół obecnie (sezon 2019/2020) gra w rozgrywkach śląskiej B-klasy w grupie Bytom II[15].

Ludzie urodzeni w miejscowości | edytuj kod

W Reptach w 1911 roku urodził się Bernard Drzyzga – oficer Wojska Polskiego, Armii Krajowej i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. w sprawie utworzenia, zniesienia i zmiany granic niektórych miast (Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327).
  2. Ludność miasta Tarnowskie Góry według stanu na dzień 31.12.2018r. – Biuletyn Informacji Publicznej UM w Tarnowskich Górach.
  3. a b c Obwieszczenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636).
  4. JanJ. Drabina JanJ., Okręg tarnogórski przed założeniem miasta, [w:] JanJ. Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 24, ISBN 83-911508-3-6 .
  5. Johann Knie 1830 ↓, s. 627.
  6. Panic 1991 ↓.
  7. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 25. ISBN 83-87424-77-3.
  8. Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego; tytuł: uchwała nr VII/75/2011 Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 16 marca 2011 r. w sprawie Statutu Dzielnicy REPTY ŚLĄSKIE.
  9. a b Rejestr zabytków nieruchomych w województwie śląskim. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2018-12-31].
  10. BIP – Urząd Miejski w Tarnowskich Górach: Gminna Ewidencja Zabytków (pol.). 2013-09-06. [dostęp 2018-07-21].
  11. Zarząd dróg powiatowych w Tarnowskich Górach – gmina Tarnowskie Góry.
  12. a b Lista przystanków: Tarnowskie Góry (pol.). W: Zarząd Transportu Metropolitalnego [on-line]. [dostęp 2019-01-15].
  13. Tomasz Rzerzycki. Z dziejów komunikacji międzygminnej. Niezrealizowane plany tramwaju – dokończenie. „Montes Tarnovicensis”, październik 2010. Oficyna „Monos”. ISSN 1640-0216
  14. Skarb – Zgoda Repty Śląskie (Tarnowskie Góry), www.90minut.pl [dostęp 2017-11-26]  (pol.).
  15. 90minut.pl: Klasa B 2019/2020, grupa: Bytom II (pol.). [dostęp 2019-09-14].

Bibliografia | edytuj kod

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schlesien... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  • Idzi Panic: Wczesnośredniowieczne osadnictwo w kasztelanii bytomskiej. W: Z dziejów dzielnic Bytomia. Jan Drabina (red.). Bytom: Towarzystwo Miłośników Bytomia, 1991, s. 11, seria: Magazyn Bytomski tom VIII.
  • Repty w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksze. Warszawa 1888.
Na podstawie artykułu: "Repty Śląskie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy