Rezerwat przyrody Vysoký vodopád


Na mapach: 50°06′51″N 17°12′13″E/50,114167 17,203611

Rezerwat przyrody Vysoký vodopád w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rezerwat przyrody Vysoký vodopád (cz. Přírodní rezervace Vysoký vodopád; popularna nazwa polska Rezerwat przyrody Wysoki Wodospad) – rezerwat przyrody, znajdujący się w paśmie górskim Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník), w północno-wschodnich Czechach, w Sudetach Wschodnich, na Śląsku, w pobliżu osady Bělá, w powiecie Jesionik (cz. Okres Jeseník), położony blisko płynącego potoku Studený p. (1)[a][1][2].

Spis treści

Charakterystyka | edytuj kod

Skrzyżowanie szlaków o nazwie Nad Vysokým vodopádem w rezerwacie przyrody Vysoký vodopád

Rezerwat znajduje się w obrębie wydzielonego obszaru objętego ochroną o nazwie Obszar Chronionego Krajobrazu Jesioniki (cz. Chráněná krajinná oblast (CHKO) Jeseníky), a utworzonego w celu ochrony utworów skalnych, ziemnych i roślinnych oraz rzadkich gatunków zwierząt, położony w części (mikroregionie) Wysokiego Jesionika o nazwie Masyw Pradziada i Wysokiej Holi (cz. Pradědská hornatina).

Rezerwat przyrody Vysoký vodopád położony jest na wysokościach (855–1208) m n.p.m.[3] i obejmuje trzy części stoków pobliskich gór: północny stok góry Velký Jezerník, północno-zachodni stok góry Malý Děd i wschodni stok góry Malý Klín, o powierzchni 141,41 ha[3] (wraz ze strefą otuliny ochronnej 26,00 ha)[4]. Jest położony w odległości około 3 km na północny zachód od szczytu Pradziada i około 700 m na północ od szczytu góry Velký Jezerník. Rezerwat został utworzony 24 sierpnia 1982 roku[3], w celu ochrony: naturalnego boru świerkowego (mającego miejscowo charakter puszczy pierwotnej), drzewostanu mieszanego świerkowo-bukowego, znajdującej się w nim flory i fauny oraz cennego ekosystemu wodospadu Vysoký vodopád[5][6][7]. Warto dodać, że jest to największy wodospad w Wysokim Jesioniku[7].

Wodospad Vysoký vodopád w rezerwacie przyrody Vysoký vodopád

Przez rezerwat płynie potok Studeny p. (1)[2], mający bystry nurt, tworzący liczne kaskady i wiry, z wodospadem Vysoký vodopád[8][7]. W korycie potoku, pod jego spadem znajdują się ciekawe formy erozyjne oraz wilgotne skały porośnięte mchami i paprociami[7]. Początkowo wodospad miał 45 m wysokości, od 1880 roku w wyniku degradacji hydrologicznej ma 28 m wysokości[7]. Woda spada z wysokości około 1018 m n.p.m. na wysokość około 990 m n.p.m. Wodospad ma zasadnicze dwa progi: pierwszy na wysokości około 5 m od górnego progu, o wolnym spadzie strumienia (główna struga nie dotyka skał) i drugi o wysokości około 20 m, o nachyleniu strumienia około 75°[9]. Blisko wodospadu na stoku góry Malý Děd, na wysokości około 1040 m n.p.m., w odległości około 1300 m na północ od szczytu góry Velký Jezerník znajduje się skalisko o nazwie Sokolí skála (2)[b].

Skalisko Sokolí skála (2) w rezerwacie przyrody Vysoký vodopád

26 maja 2016 roku powstał plan zarządu i ochrony rezerwatu sporządzony przez Służbę Ochrony Przyrody Republiki Czeskiej (cz. Agentura ochrany přírody a krajiny České Republiki) na lata 2017–2026[10][11].

Flora | edytuj kod

Z większych roślin w rezerwacie stwierdzono występowanie m.in.: świerku pospolitego (łac. Picea abies), buku zwyczajnego (łac. Fagus silvatica), jarząba pospolitego (łac. Sorbus aucuparia) czy wierzby śląskiej (łac. Salix silesiaca), z mniejszych m.in.: podbiałka alpejskiego (łac. Homogine alpina), liczydła górskiego (łac. Streptopus amplexifolius), siódmaczka leśnego (łac. Trientalis europea), szczawika zajęczego (łac. Oxalis acetosella), trzcinnika owłosionego (łac. Calamagrostis villosa), tojadu mocnego (łac. Aconitum callibotryon), podrzenia żebrowca (łac. Blechnum spicant), widłaka jałowcowatego (łac. Lycopodium annoticum)[12], borówki czarnej (łac. Vaccinium myrtillus), kosmatki olbrzymiej (łac. Luzula sylvatica), śmiałka pogiętego (łac. Avenella flexuosa), trzcinnika leśnego (łac. Calamagrostis arundinacea), miłosny górskiej (łac. Adenostyles alliariae), modrzyka górskiego (łac. Cecerbita alpina), omiegu górskiego (łac. Doronicum austriacum), tojadu sudeckiego (łac. Aconitum plicatum), tojadu dzióbatego (łac. Aconitum variegatum), ostróżki wyniosłej (łac. Delphinium elatum), fiołka dwukwiatowego (łac. Viola biflora) , parzydła leśnego (łac. Aruncus dioicus), narecznicy górskiej (łac. Dryopteris expansa), widłaka goździstego (łac. Lycopodium clavatum), gruszyczki mniejszej (łac. Pyrola minor), jaskra platanolistnego (łac. Ranunculus platanifolius), porzeczki skalnej (łac. Ribes petraeum) czy przetacznika górskiego (łac. Veronica montana)[13].

W 1999 roku przeprowadzono briologiczną inwentaryzację obszaru rezerwatu, stwierdzając występowanie m.in. mchów np. bezlistu okrywowego (łac. Buxbaumia viridis)[13].

Fauna | edytuj kod

Rezerwat jest miejscem gniazdowania wielu gatunków zwierząt m.in. ptaków: kruka zwyczajnego (łac. Corvus corax), dzięcioła dużego (łac. Dendrocopos major), paszkota (łac. Turdus viscivorus), płochacza pokrzywnicy (łac. Prunella modularis), orzechówki zwyczajnej (łac. Nucifraga caryocatactes)[12] czy dzięcioła trójpalczastego (łac. Picoides tridactylus)[13] jak również jest historycznym gniazdowiskiem sokoła wędrownego (łac. Falco peregrinus)[12]. Obszar rezerwatu jest miejscem nielicznego w Wysokim Jesioniku występowania rysia (łac. Lynx lynx) (podczas obserwacji w 2005 roku widziano tylko jedną parę tego gatunku)[14].

W rezerwacie występują ponadto m.in. liczne owady np. biegacz gruzełkowaty (łac. Carabus variolosus)[13].

Szlaki turystyczne | edytuj kod

Przez rezerwat przebiega jedyny szlak turystyczny na trasie[1]:

Bělá pod Pradědem – góra Nad Borovým – góra Zaječí hora – góra Jelení loučky-Z – góra Lysý vrch – szczyt Klanke – Rezerwat przyrody Vysoký vodopád – wodospad Vysoký vodopád – góra Malý Děd – schronisko Švýcárna – dolina potoku Střední Opava – Vidly – Bílý Potok – Hutě

Warto dodać, że przez rezerwat nie wytyczono żadnej ścieżki dydaktycznej. Ponadto na obszarze rezerwatu znajduje się skrzyżowanie o nazwie Nad Vysokým vodopádem, położone na wysokości 1125 m n.p.m[1].

Szlaki rowerowe i trasy narciarskie | edytuj kod

Na obszarze rezerwatu wytyczono również szlak rowerowy na trasie[1]:

Videlské sedlo – Rezerwat przyrody Vysoký vodopád – góra Malý Děd – góra Velký Jezerník – góra Malý Klín – góra Velký KlínJeřáb – góra Velký KlínovecČervenohorské sedlo[15]

W okresach ośnieżenia wzdłuż szlaku rowerowego przebiega trasa narciarstwa biegowego[16].

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie potoku Studený p. (2), płynącym ze stoku góry Dlouhé stráně.
  2. Oznaczenie indeksowane w odróżnieniu od znajdującego się w tym samym paśmie szczytu Sokolí skála (1), położonego blisko szczytu góry Sokol.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d Přírodní rezervace Vysoký vodopád (Turistická mapa) 1:12 000 (cz.). mapy.cz. [dostęp 2017-05-10].
  2. a b Studený potok (cz.). turistika.cz. [dostęp 2017-05-10].
  3. a b c Přírodní rezervace Vysoký vodopád (cz.). W: Agentura ochrany přírody a krajiny České Republiki [on-line]. ochranaprirody.cz. [dostęp 2017-05-10].
  4. Rezerwaty przyrody i zabytków. Vysoký vodopád (pol.). m.taggmanager.cz. [dostęp 2017-05-10].
  5. Přírodní rezervace Vysoký vodopád (cz.). ejeseniky.com. [dostęp 2017-05-10].
  6. Vysoký vodopád (cz.). turistika.cz. [dostęp 2017-05-10].
  7. a b c d e Otakar Brandos: Vysoký vodopád (cz.). treking.cz, 2016-09-16. [dostęp 2017-05-10].
  8. Vyhledávání. Vysoký vodopád (cz.). W: Česká Geologická Služba [on-line]. lokality.geology.cz. [dostęp 2017-05-10].
  9. Vodopády Jesníků a okolí. Vysoký vodopád (cz.). vodopady.info. [dostęp 2017-05-10].
  10. PR Vysoký vodopád - návrh plánu péče na období 2017-2026 (cz.). W: Portál Veřejné Správy [on-line]. portal.gov.cz. [dostęp 2017-05-10].
  11. Oznámení o možnosti seznámit se s návrhem plánu péče o přírodní rezervaci Vysoký vodopád a její ochranné pásmo na období 2017–2026. (PDF) (cz.). W: Agentura ochrany přírody a krajiny České Republiki [on-line]. portal.gov.cz. [dostęp 2017-05-10].
  12. a b c Přírodní rezervace Vysoký vodopád (cz.). rymarovsko.cz. [dostęp 2017-05-10].
  13. a b c d Plán péče o přírodní rezervaci Vysoký vodopád na období 2017–2026. (PDF) (cz.). W: Agentura ochrany přírody a krajiny České Republiki [on-line]. portal.gov.cz. [dostęp 2017-05-10].
  14. Přírodní památky a rezervace Jeseníků. PR Vysoký vodopád + Rys ostrovid (cz.). m.taggmanager.cz. [dostęp 2017-05-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)].
  15. Trasy rowerowe – Z Czervenogórskiego Sedla do Videlskiego Sedla (pol.). czeskiegory.pl. [dostęp 2017-05-10].
  16. Chráněná Krajinná Oblast Jeseníky sever. Turistická a cykloturistická mapa ↓.

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Rezerwat przyrody Vysoký vodopád" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy