Richard Harris


Richard Harris w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Richard St. John Harris[1][2][3] (ur. 1 października 1930[4] w Limerick[5], zm. 25 października 2002[6] w Londynie[7]) – irlandzki aktor, pieśniarz, poeta, producent, reżyser i scenarzysta.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Wczesne lata | edytuj kod

Urodził się w Limerick w środkowo-zachodniej Irlandii (prowincji Munster) w rodzinie rzymskokatolickiej jako szóste z dziewięciorga dzieci Mildred Josephine (z domu Harty) i Ivana Johna Harrisa[8]. Jego rodzeństwo to Patrick Ivan (1929-2008), Noel William Michael (1932-1996), Diarmid (Dermot, 1939–1985) i William George Harris (1942-2007)[9][10]. Siostrzenicą jego matki była aktorka Annabelle Wallis.

Uczył się w jezuickiej szkole Crescent College. Był utalentowanym graczem rugby Garryowen Football Club. Jego kariera sportowca została przerwana, gdy w wieku kilkunastu lat zachorował na gruźlicę. Pozostał jednak zagorzałym fanem drużyny Munster Rugby i Young Munster aż do śmierci, uczestniczył w wielu meczach, podobnie jak Peter O’Toole czy Richard Burton.

Po odzyskaniu zdrowia, Harris przeniósł się do Wielkiej Brytanii, gdzie chciał zostać reżyserem. Nie mógł jednak znaleźć żadnych odpowiednich szkoleń, a naukę rozpoczął w prestiżowej London Academy of Music and Dramatic Art (LAMDA)[11]. Zawiódł na przesłuchaniu w Royal Academy of Dramatic Art (RADA) i został odrzucony przez Central School of Speech and Drama, ponieważ czuł się za stary na 24 lata[12].

W rezultacie, Harris był chwilowo bezdomny, spał w piwnicy na węglu przez sześć tygodni, zanim ulokował się w domu ciotki na sofie. Po ukończeniu studiów, dołączył do Theatre Workshop Joan Littlewood[13]. Zaczął grać role w produkcjach teatralnych West End, m.in. w sztuce Brendana Behana The Quare Fellow (1956).

Kariera | edytuj kod

Po debiucie ekranowym w komedii Pełnia życia (Alive and Kicking, 1959) z Sybil Thorndike i Estelle Winwood, znalazł się potem w obsadzie thrillera Michaela Andersona Wrak „Mary Deare” (The Wreck of the Mary Deare, 1959) u boku Gary’ego Coopera i Charltona Hestona.

Przełomem w jego karierze stała się rola zgorzkniałego górnika Franka Machina, który pragnął stać się profesjonalnym rugbistą w sztandarowym filmie brytyjskiego nurtu Młodych Gniewnych Sportowe życie (This Sporting Life, 1963) w reżyserii Lindsaya Andersona; został nominowany do Oscara, nagrody BAFTA, zdobył też nagrodę dla najlepszego aktora w Cannes w 1963 roku.

Kolejne kreacje to Kain w Biblii (The Bible, 1966) Johna Hustona, Król Artur w Camelocie (1967) Joshuy Logan czy król Ryszard Lwie Serce w Powrót Robin Hooda (Robin and Marian, 1976) Richarda Lestera. W westernie Człowiek zwany Koniem (A Man Called Horse, 1970)[14] wcielił się w postać angielskiego arystokratę Johna Morgana, schwytanego przez Indian, który poznając z czasem ich kulturę i obyczaje staje się w końcu, pomimo pochodzenia, świadomym i pełnoprawnym członkiem ich społeczności.

W 1985 roku został przyjęty do Rycerzy Maltańskich i uhonorowany tytułem szlacheckim królestwa Danii.

Wystąpił w ponad 72 produkcjach filmowych, w tym Czas patriotów (1992), Bez przebaczenia (1992), Biały labirynt (1997), Cyrulik syberyjski (1998), Gladiator (2000). W ekranizacjach dwóch pierwszych części przygód Harry’ego Pottera zagrał Albusa Dumbledora.

Zmarł 25 października 2002 w Londynie na chłoniaka Hodgkina w wieku 72 lat[15], dokładnie 10 dni po amerykańskiej premierze filmu Harry Potter i Komnata Tajemnic, a jego rolę Albusa Dumbledora w dalszych ekranizacjach przejął Michael Gambon.

Życie prywatne | edytuj kod

Był dwukrotnie żonaty. 9 lutego 1957 poślubił Elizabeth Rees, z którą miał trzech synów: Damiana (ur. 1958), Jareda (ur. 1961) i Jamiego (ur. 1963). Byli małżeństwem przez 12 lat, do roku 1969. 7 czerwca 1974 ożenił się z Ann Turkel, małżeństwem byli przez 8 lat, do roku 1982.

Nagrody i nominacje | edytuj kod

Filmografia | edytuj kod

Dyskografia | edytuj kod

albumy | edytuj kod

  • Camelot (wyd. Motion Picture Soundtrack; 1967)
  • A Tramp Shining (1968)
  • The Yard Went On Forever (1968)
  • The Richard Harris Love Album (1970)
  • My Boy (1971)
  • Slides (1972)
  • His Greatest Performances (1973)
  • Jonathan Livingston Seagull (1973)
  • The Prophet (1974) (muz. Arif Mardin, Prorok Kahlila Gibrana)
  • I, in the Membership of My Days (1974)
  • Gulliver Travels (1977)
  • Camelot (1982)
  • Mack The Knife (soundtrack; 1989)
  • Little Tramp (1992)
  • The Apocalypse (2004)- historia Jana Apostoła na wyspie Patmos

single | edytuj kod

  • „Here in My Heart” (temat z This Sporting Life) (1963)
  • „How to Handle a Woman” (z filmu Camelot) (1968)
  • „MacArthur Park” (1968)
  • „Didn't We?” (1968)
  • „The Yard Went On Forever” (1968)
  • „The Hive” (1969)
  • „One of the Nicer Things” (1969)
  • „Fill the World With Love” (1969)
  • „Ballad of A Man Called Horse” (Człowiek zwany Koniem, 1970)
  • „Morning of the Mourning for Another Kennedy” (1970)
  • „Go to the Mirror” (1971)
  • My Boy” (1971)
  • „Turning Back the Pages” (1972)
  • „Half of Every Dream” (1972)
  • „Trilogy (Love, Marriage, Children)” (1974)
  • „The Last Castle” (z Echoes of a Summer; 1976)
  • „Lilliput” (z Gulliver's Travels; (1977)

składanki CD | edytuj kod

  • Camelot (1988)
  • Mack the Knife (1989)
  • Tommy (1990)
  • Camelot (1993)
  • A Tramp Shining (1993)
  • The Prophet (1995)
  • The Webb Sessions 1968–1969 (1996)
  • MacArthur Park (1997)
  • Slides/My Boy (2 CD Set) (2005)
  • My Boy (2006)
  • Man of Words Man of Music The Anthology 1968–1974 (2008)

Przypisy | edytuj kod

  1. Richard Harris - Sztárlexikon (węg.). Starity.hu. [dostęp 2016-12-21].
  2. Richard Harris (wł.). MYmovies.it. [dostęp 2016-12-21].
  3. Richard Harris (ang.). Listal. [dostęp 2016-12-21].
  4. Richard Harris (hiszp.). SensaCine.com. [dostęp 2016-12-21].
  5. Richard Harris (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-12-21].
  6. Richard Harris (fr.). AlloCiné. [dostęp 2016-12-21].
  7. Richard Harris (ang.). TCM.com. [dostęp 2016-12-21].
  8. A hell-raiser and shining star (ang.). Daily Mail. [dostęp 2016-12-21].
  9. Harris was one of the most outstanding film stars of his time (ang.). Irish Independent. [dostęp 2016-12-21].
  10. Richard Severo (2002-10-26): Richard Harris, Versatile And Volatile Star, 72, Dies (ang.). The New York Times. [dostęp 2016-12-22].
  11. Richard Harris (1930-2002) (ang.). Find A Grave Memorial. [dostęp 2016-12-21].
  12. Richard St John Harris (1930 - 2002) – Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-12-21].
  13. Richard Harris (cz.). FDb.cz. [dostęp 2016-12-21].
  14. Richard Harris (cz.). ČSFD.cz. [dostęp 2016-12-21].
  15. Jeremy Lovell (2002-10-27): Richard Harris, Veteran British Actor (ang.). Los Angeles Times. [dostęp 2016-12-21].

Bibliografia | edytuj kod

Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu

Nagroda za pierwszoplanową rolę męską na Festiwalu Filmowym w Cannes Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Richard Harris" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy