Richard Strauss


Richard Strauss w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Richard Strauss (ur. 11 czerwca 1864 w Monachium, zm. 8 września 1949 w Garmisch-Partenkirchen) – niemiecki kompozytor muzyki późnego romantyzmu, dyrygent.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Strauss był synem waltornisty Franza Straussa. W młodości otrzymał od ojca staranne wykształcenie muzyczne i bardzo wcześnie zaczął komponować. W 1882 wstąpił na uniwersytet w Monachium, jednak po roku porzucił studia i wyjechał do Berlina. W 1885 został asystentem dyrygenta Hansa von Bülowa, aby po roku zająć jego miejsce. Jego pierwsze kompozycje utrzymane są w stylu Schumanna i Mendelssohna. Pod wpływem skrzypka Aleksandra Rittera zainteresował się Wagnerem.

Nowe zainteresowanie zaowocowało poematem symfonicznym Don Juan, który jest uważany za pierwszy dojrzały utwór Straussa. Premiera w roku 1889 podzieliła publiczność, jednak kompozytor skomentował to w następujący sposób: „Teraz pocieszam się myślą, że jestem na drodze, którą chciałem obrać, w pełni świadomy, że nie było artysty, którego ludzie nie nazwaliby szalonym”. W późniejszych latach przyszły kolejne poematy symfoniczne: Tod und Verklärung (Śmierć i przemienienie, 1888-89), Till Eulenspiegels lustige Streiche (Ucieszne figle Dyla Sowizdrzała, 1894-95), Also sprach Zarathustra (Tako rzecze Zaratustra, 1896), Don Kichot (1897) i Ein Heldenleben (Życie bohatera, 1897-98).

Pod koniec XIX wieku Strauss zwrócił się ku operze. Pierwsze dwie próby – Guntram z 1894 i Feuersnot z 1901 okazały się porażkami, lecz na Salome z 1905 publiczność reagowała równie gorąco i skrajnie jak na Don Juana. Niekonwencjonalny temat dzieła, jak również wprowadzenie do muzyki dysonansów i rozbudowanej chromatyki zapewniły operze bardzo duże zainteresowanie. W Nowym Jorku publiczność protestowała z powodu zejścia dzieła ze sceny już po jednym przedstawieniu w Metropolitan Opera.

Jednym z najważniejszych gatunków w twórczości Straussa były pieśni, których skomponował około 150.

Strauss był kapelmistrzem orkiestr w Meiningen, Monachium, Berlinie i w Wiedniu. Jego muzyka pozostała pod wpływem Wagnera.

Jego nazwisko figurowało na Gottbegnadeten-Liste (Lista obdarzonych łaską Bożą w III Rzeszy) wśród Niezastąpionych.

Odznaczenia | edytuj kod

Najważniejsze dzieła | edytuj kod

  • Koncert waltorniowy Es-dur nr 1 (1882-1883)
  • Don Juan – poemat symfoniczny (1889)
  • Makbet (Macbeth) – poemat symfoniczny (1890)
  • Śmierć i przemienienie (niem. Tod und Verklärung) – poemat symfoniczny (1890)
  • Dyl Sowizdrzał (niem. Till Eulenspiegels lustige Streiche) – poemat symfoniczny (1895)
  • Tako rzecze Zaratustra (niem. Also sprach Zarathustra) – poemat symfoniczny (1896)
  • Don Kichot (Don Quixote) – poemat symfoniczny w formie wariacji na wiolonczelę, altówkę i orkiestrę (1898)
  • Życie bohatera (niem. Ein Heldenleben) – poemat symfoniczny (1898)
  • Symfonia domowa (Symphonia domestica) – (1903)
  • Salomeopera (1905)
  • Elektra – opera (1909)
  • Kawaler z różą (niem. Der Rosenkavalier) – opera (1911)
  • Ariadna na Naksos (niem. Ariadne auf Naxos) – opera (1912)
  • Symfonia alpejska (niem. Alpensinfonie) – (1915)
  • Kobieta bez cienia (niem. Die Frau ohne Schatten) – opera (1919)
  • Intermezzo – opera (1924)
  • Helena egipska (niem. Die Ägyptische Helena) – opera (1928)
  • Arabella – opera (1933)
  • Milcząca kobieta (niem. Die Schweigsame Frau) – opera (1935)
  • Dzień pokoju (niem. Friedenstag) – opera (1938)
  • Dafne (niem. Daphne) – opera (1938)
  • Miłość Danae (niem. Die Liebe der Danae) – opera
  • Capriccio – opera (1942)
  • Koncert waltorniowy Es-dur nr 2 (1942)
  • Metamorfozy (niem. Metamorphosen) na 23 instrumenty smyczkowe
  • Koncert obojowy D-dur (1945)
  • Cztery ostatnie pieśni (niem. Vier letzte Lieder) – 4 pieśni na sopran i orkiestrę (1948)

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q Kurt Wilhelm: Richard Strauss persönlich: Eine Bildbiographie. Berlin: Henschel, 1999, s. 148. ISBN 3-89487-326-4.
  2. „Zeitschrift für Bayerische Landesgeschichte”. Band 47 (Heft 1), s. 398, 1984. München. 
  3. Richard Georg Strauss (niem.). Orden Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste. [dostęp 2020-01-15].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Richard Strauss" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy