Riverside (zespół muzyczny)


Riverside (zespół muzyczny) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Riverside – polski zespół muzyczny wykonujący muzykę z pogranicza rocka i metalu progresywnego. Został założony w 2001 roku w Warszawie przez perkusistę Piotra Kozieradzkiego, gitarzystę Piotra Grudzińskiego (zmarły w 2016), basistę i wokalistę Mariusza Dudę oraz klawiszowca Jacka Mielnickiego, zastąpionego w 2003 przez Michała Łapaja. Skład zadebiutował wydanym w 2003 roku albumem pt. Out of Myself. Płyta przysporzyła zespołowi pewnej popularności w Polsce, w tym za sprawą piosenki „Loose Heart” notowanej na Liście Przebojów Programu Trzeciego Polskiego Radia. Kolejne nagrania kwartetu ukazały się w 2005 roku na płycie zatytułowanej Second Life Syndrome. Była to pierwsza produkcja Riverside, która znalazła się w zestawieniu OLiS.

Trzeci album składu zatytułowany Rapid Eye Movement ukazał się w 2007 roku. Płyta przysporzyła zespołowi pierwszego, choć niewielkiego sukcesu w Holandii, gdzie trafiła na tamtejszą listę sprzedaży MegaCharts. W 2009 roku ukazała się czwarta produkcja Riverside pt. Anno Domini High Definition. Wyróżniony złotą płytą materiał znalazł się na szczycie listy najpopularniejszych płyt w Polsce (OLiS). Piąta płyta zespołu zatytułowana Shrine of New Generation Slaves została wydana w 2013 roku. Wydawnictwo dotarło do 2. miejsca zestawienia OLiS. Płyta trafiła także na listy przebojów w Niemczech, Belgii, Szwajcarii, Holandii i Finlandii. Był to największy sukces komercyjny w historii działalności zespołu.

W swej twórczości grupa poruszała takie zagadnienia jak zaburzenia psychiczne, miłość czy konflikt wewnętrzny. Powszechnie kategoryzowany jako przedstawiciel rocka lub metalu progresywnego kwartet w swej twórczości odwołuje się ponadto do takich stylów jak: rock alternatywny, indie rock, hard rock, post-rock, heavy metal, metal alternatywny oraz rock eksperymentalny. Pomimo znacznej popularności, w tym głównie na europejskiej scenie muzyki rockowej i heavymetalowej, grupa nigdy nie zwróciła większej uwagi mediów głównego nurtu w Polsce[1]. Byli i obecni członkowie grupy utworzyli lub współtworzyli liczne zespoły i projekty poboczne, m.in. takie jak: Hate, Thunderbolt, Lunatic Soul, Saltus, Kataxu, Domain czy Swastyka.

Spis treści

Historia | edytuj kod

2001-2004 (Out Of Myself) | edytuj kod

Mariusz Duda podczas koncertu 3 października 2011

Zespół powstał w 2001 roku w Warszawie z inicjatywy gitarzysty Piotra Grudzińskiego znanego z występów w grupie Unnamed i perkusisty Piotra Kozieradzkiego, byłego członka kwartetu Hate[2]. Muzycy do współpracy zaprosili wokalistę i basistę Mariusza Dudę – byłego członka Xanadu oraz klawiszowca Jacka Melnickiego, byłego członka Cedamus[3]. Rok później muzycy dali pierwsze koncerty w Warszawie i Otwocku[4]. W 2003 roku w limitowanym do 300 egzemplarzy nakładzie ukazało się pierwsze demo zespołu pt. Riverside. Nagrania zostały rozdane podczas koncertu Riverside w warszawskim klubie Kopalnia 15 marca tego samego roku[5]. W grudniu tego samego roku został wydany singel Loose Heart. Piosenka dotarła do 17. miejsca Listy Przebojów Programu Trzeciego Polskiego Radia (LP3)[6]. W międzyczasie nakładem samego zespołu ukazał się debiutancki album Riverside pt. Out of Myself. Płyta została nagrana w należącym do Melnickiego DBX Studio[7]. Natomiast oprawę graficzną wykonał Pjepshu. 15 grudnia nakładem Mystic Production ukazało się pierwsze dostępne w powszechnej sprzedaży wznowienie debiutu. Oprawę graficzną reedycji przygotował amerykański grafik Travis Smith, znany m.in. ze współpracy z takimi zespołami jak Control Denied czy Lux Occulta. Pod koniec roku z zespołu odszedł Jacek Melnicki, którego zastąpił Michał Łapaj[8]. W 2004 roku muzycy podpisali kontrakt z wytwórnią muzyczną Laser's Egde, nakładem której na świecie został wydany debiut Riverside[9]. Wcześniej grupa odbyła trasę koncertową w Polsce - Progressive Tour I 2004. Natomiast 11 czerwca muzycy wystąpili na festiwalu Ryockowisko w Goleniowie[10]. W październiku skład udał się do Holandii, gdzie wziął udział w festiwalu Prog Power Festival w Baarlo. Po powrocie do Polski Riverside kontynuował występy w ramach Progressive Tour II 2004.

2005-2006 (Second Life Syndrome) | edytuj kod

7 marca 2005 roku ukazał się minialbum Voices in My Head. Pochodzące z płyty piosenki „Stuck Between” i „Us” dotarły odpowiednio do 20. i 34. miejsca LP3[6]. W kwietniu natomiast muzycy rozpoczęli europejską trasę koncertową Out Of Myself European Tour 2005[11]. Latem zespół podpisał kontrakt z wytwórnią muzyczną InsideOut Music[12]. Następnie formacja wystąpiła na licznych festiwalach, w tym na Eclipsed Festival w Niemczech i Prog Nose Festival w Belgii. 8 października tego samego roku został wydany singel Conceiving You, który poprzedził wydany 31 października drugi album pt. Second Life Syndrome[13]. Płytę nagraną w Serakos Studio we współpracy z producentami muzycznymi Magdą i Robertem Srzednickimi ozdobiła grafika Travisa Smitha. Wydawnictwo spotkało się z przychylnymi recenzjami krytyków muzycznych[14]. Holenderski magazyn Aardshock i niemiecki magazyn Eclipsed Magazine uznały Second Life Syndrome albumem miesiąca[14]. Płyta dotarła także do 22. miejsca zestawienia OLiS[15]. Od marca do maja 2006 roku skład dał szereg koncertów w ramach europejskiej trasy koncertowej Second Live Syndrome Tour[16]. Występy odbyły się m.in. w Polsce, Czechach, Austrii i Hiszpanii. Natomiast latem zespół wystąpił m.in. podczas takich festiwali jak: Castle Party w Polsce, Masters of Rock w Czechach, czy NEARFest w USA[17]. W październiku grupa odbyła drugą część Second Live Syndrome Tour, która objęła wyłącznie Polskę.

2007-2008 (Rapid Eye Movement) | edytuj kod

10 czerwca 2007 roku ukazał się singel 02 Panic Room, który zwiastował trzeci album. W ramach promocji do piosenki powstał teledysk, który wyreżyserowali Maciej Pawelczyk i Radosław Wikiera[18]. W międzyczasie formacja wzięła udział w trasie koncertowej Chaos In Motion – World Tour, poprzedzając występy Dream Theater, m.in. w Polsce, Portugalii i Francji[19]. 24 września została wydana płyta Rapid Eye Movement[20]. Nagrania zostały zrealizowane w łódzkim Toya Sound Studios oraz warszawskim studiu Serakos[21]. Oprawę graficzną przygotował Travis Smith[21]. Płyta dotarła do 2. miejsca zestawienia OLiS[15]. Płyta przysporzyła zespołowi także pierwszego, choć niewielkiego sukcesu w Holandii, gdzie trafiła na 73. miejsce tamtejszej listy sprzedaży – MegaCharts[22]. Trzeci album studyjny Riverside był promowany podczas trasy koncertowej Rapid Eye Movement Tour. Muzycy wystąpili m.in. w Turcji, Finlandii, Norwegii, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii. 17 marca 2008 został wydany kolejny singel pt. Schizophrenic Prayer[23]. Utwór dotarł do 31. miejsca LP3[6]. Również w marcu singel 02 Panic Room uzyskał status złotej płyty, sprzedając się w nakładzie 10 tys. egzemplarzy[24][25][26] . Latem kwartet koncertował w ramach festiwali, m.in. takich jak: Prog Power w USA, FMPM Festival w Kanadzie, Burg Herzberg Festival w Niemczech czy Union of Rock w Polsce. Natomiast w listopadzie ukazał album koncertowy Reality Dream. Nagrania zostały wydane w limitowanym do 1000 egzemplarzy nakładzie w formie płyty CD, a także jako płyta gramofonowa w nakładzie 500 sztuk. Równolegle odbyła się europejska trasa koncertowa składu Reality Dream Tour.

2009-2012 (Anno Domini High Definition) | edytuj kod

Riverside po koncercie 7 listopada 2009

26 kwietnia 2009 roku zespół wziął udział w koncercie charytatywnym na rzecz poszkodowanego w wypadku samochodowym Adriana Kowanka[27], wokalisty znanego z występów w kwartecie deathmetalowym Decapitated. Wcześniej formacja rozpoczęła prace nad kolejną płytą. 19 czerwca został wydany czwarty album Riverside pt. Anno Domini High Definition[28]. Płyta została zrealizowana w olsztyńskim Studiu X we współpracy z producentem muzycznym Szymonem Czechem[29]. Okładkę ponownie przygotował Travis Smith. Wyróżnione złotą płytą za sprzedaż 15 tys. egzemplarzy nagrania dotarły do 1. miejsca zestawienia OLiS[15]. Album dotarł także do 58. i 94. miejsca, odpowiednio holenderskiej i niemieckiej list sprzedaży[22][30]. Natomiast pochodząca z albumu piosenka „Egoist Hedonist” dotarła do 31. miejsca LP3[6]. W ramach promocji, do końca roku zespół koncertował w ramach europejskiej trasy koncertowej Anno Domini High Definition Tour[31]. Grupa wystąpił m.in. w Polsce, Rosji, Włoszech, Francji i Niemczech. 14 grudnia 2009 zostało wydane w Europie pierwsze wydawnictwo DVD zespołu pt. Reality Dream[32]. Na albumie poza nagraniami koncertowymi znalazł się także stworzony przez Johna Visa film pt. „Behind the Curtain”[33]. Na początku 2010 roku Riverside kontynuował promocję czwartej płyty podczas koncertów, m.in. w Grecji, Bułgarii, Turcji i Szwajcarii.

2013–2014 (Shrine Of New Generation Slaves) | edytuj kod

Piotr Grudziński podczas koncertu 3 października 2011

W maju 2011 roku z okazji dziesięciolecia działalności Riverside grupa wspierana przez Tides From Nebula odbyła europejską trasę koncertową Riverside Anniversary Tour[34]. 20 czerwca tego samego roku nakładem wytwórni muzycznych Progteam, Glassville Records i Laser's Edge ukazał się drugi minialbum Riverside pt. Memories in My Head[35]. Materiał był promowany singlem pt. Forgotten Land, który dotarł do 6. miejsca LP3[6]. Piosenka posłużyła także do promocji fabularnej gry komputerowej Wiedźmin 2: Zabójcy królów[36]. Latem kwartet zagrał podczas festiwali De Pul i Bospop w Holandii, Veruno Prog Festival we Włoszech oraz Przystanek Woodstock w Polsce[37][38]. Natomiast od października do listopada formacja kontynuowała trasę Riverside Anniversary Tour. W międzyczasie, 5 września do sprzedaży trafił sześciopłytowy BOX Reality Dream Trilogy[39]. Na wydawnictwo złożyły się cztery albumy studyjne zespołu oraz nagrania koncertowe[40].

18 stycznia 2013 roku w Polsce ukazał się piąty album studyjny kwartetu pt. Shrine of New Generation Slaves[41]. W pozostałych krajach i w Stanach Zjednoczonych materiał został wydany odpowiednio 21 stycznia i 5 lutego tego samego roku. Album został zarejestrowany w warszawskim Serakos Studio we współpracy z jego właścicielami Magdą i Robertem Srzednickimi. Okładkę po raz kolejny namalował Travis Smith[42]. Płytę poprzedził wydany 17 grudnia 2012 roku singel pt. Celebrity Touch, który dotarł do 24. miejsca LP3[6]. W ramach promocji do utworu został zrealizowany również teledysk, który wyreżyserował Mateusz Winkiel[43]. Wydawnictwo dotarło do 2. miejsca zestawienia OLiS[15]. Płyta trafiła także na listy przebojów w Niemczech, Belgii, Szwajcarii, Holandii i Finlandii[22][30][44][45][46]. Był to największy sukces komercyjny w historii działalności zespołu. Promocja płyty wiązała się również z najdłuższą w historii zespołu trasą koncertową, w ramach której zespół zagrał nie tylko w niemal wszystkich krajach europejskich, ale również w Meksyku oraz Stanach Zjednoczonych[47]. Ostatni, setny koncert odbył się w Muzycznym Studiu Polskiego Radia im. Agnieszki Osieckiej w Warszawie[48].

Od 2015 (Love, Fear and the Time Machine i Eye Of The Soundscape) | edytuj kod

4 września 2015 ukazała się szósta płyta Love, Fear and the Time Machine, która została uznana albumem roku w plebiscycie miesięcznika Teraz Rock[49][50]. 21 lutego 2016 w wieku 40 lat zmarł nagle Piotr Grudziński[51]. Kondolencje z powodu niespodziewanej śmierci muzyka złożyli m.in. Steven Wilson, Mike Portnoy oraz Anathema[52]. W oficjalnym oświadczeniu zespół poinformował, że zgon gitarzysty nastąpił z powodu nagłego zatrzymania krążenia, jednocześnie zostały odwołane wszystkie koncerty planowane na 2016 rok[53]

22 września 2016 roku zespół na swojej oficjalnej stronie internetowej opublikował oświadczenie, w którym poinformował, iż zespół będzie kontynuował działalność jako trio w składzie Mariusz Duda, Michał Łapaj i Piotr Kozieradzki, nie przeprowadzając castingu na nowego gitarzystę. Poinformowano również o planach koncertowych, między innymi o zagraniu koncertu kilka dni po rocznicy śmierci Grudzińskiego oraz o chęci nagrania nowego albumu, który ma być „powrotem do mocniejszego i bardziej intensywnego brzmienia”[54].

21 października 2016 roku został wydany kompilacyjny, instrumentalny album Eye of the Soundscape zawierający również nowe utwory, ostatnie nagrane z Piotrem Grudzińskim[55]. 4 listopada grupa zapowiedziała koncert w Progresji, który odbył się 25 lutego 2017 roku. Bilety na koncert zostały wyprzedane w przeciągu jednego dnia[56]. Tydzień później zespół zapowiedział kolejny koncert w Progresji mający się odbyć 26 lutego. Bilety na drugi koncert również wyprzedano w komplecie. 16 listopada tego roku została wydana biografia zespołu – „Sen w wysokiej rozdzielczości” autorstwa Maurycego Nowakowskiego (​ISBN 978-83-64373-43-5​).

Muzyka i teksty | edytuj kod

Michał Łapaj podczas koncertu 12 lipca 2009

Powszechnie kategoryzowany jako przedstawiciel rocka[57][58][59][60][61][62][63] lub metalu progresywnego[61][64][65][63] kwartet w swej twórczości odwołuje się ponadto do takich stylów jak: rock alternatywny[62], indie rock[62], post-rock[62], heavy metal[62], metal alternatywny[62], rock eksperymentalny[62] oraz hard rock[66]. Według gitarzysty zespołu Piotra Grudzińskiego rozwiązania kompozycyjne w muzyce Riverside mogą budzić skojarzenia z dokonaniami takich zespołów jak: Pain of Salvation, Porcupine Tree, czy Tool[7]. Autorem tekstów na wszystkich płytach grupy był basista i wokalista Mariusz Duda. Motywy stanowią niezmienną dla Riverside cechę występującą na wszystkich albumach studyjnych. Na wydanym w 2003 roku debiucie zespołu Out of Myself dziennikarz czasopisma Teraz Rock – Michał Kirmuć – przywołał odniesienia do twórczości kwartetu Pink Floyd[67]. Wydany w 2005 roku album pt. Second Life Syndrome przyniósł zmiany stylistyczne za sprawą klawiszowca Michała Łapaja, który w 2003 roku zastąpił Jacka Melnickiego. Nowy muzyk w szeregach Riverside zastosował liczne partie organów Hammonda, które według Łukasza Wewióra, redaktora, także związanego z pismem Teraz Rock, sugerują wpływy wczesnej twórczości kwintetu Deep Purple[68].

Trzecia produkcja zespołu Rapid Eye Movement nie przyniosła zmian stylistycznych[69][70]. Kolejny album formacji, Anno Domini High Definition, ukazał się w 2009 roku. Recenzent serwisu Onet.pl – Przemysław Jurek – wymienił nieobecne na poprzednich produkcjach Riverside wpływy muzyki elektronicznej[71]. Jurek wskazał także na uformowanie się oryginalnego stylu Riverside. Jednakże dziennikarz nie wymienił części składowych swego stwierdzenia. Z kolei według dziennikarza magazynu Teraz Rock – Marcina Gajewskiego – za sprawą piosenki „Driven To Destruction” kwartet ponownie odwołał się do Porcupine Tree[72]. Drugi, jubileuszowy minialbum składu pt. Memories in My Head z 2011 roku zawierał wpływy hard rocka[73]. Nagrania stanowiły w pewnym stopniu zapowiedź kierunku, jaki grupa obrała na kolejnej płycie. Wydany w 2013 roku piąty album Riverside pt. Shrine of New Generation Slaves został utrzymany w stylistyce hardrockowej, czego przyczyną, według Mariusza Dudy było wyczerpanie się formuły stylistycznej obecnej na poprzednich wydawnictwach[74]. Potwierdzeniem tego była recenzja Pawła Gzyla na łamach Onet.pl, który wymienił ponadto „echa” twórczości zespołów Yes i Opeth (patrz Heritage, 2011)[66]. Wydany w 2015 album Love, Fear and Time Machine przyniósł znaczne złagodzenie brzmienia. Inspiracje Mariusza Dudy (który pierwszy raz samodzielnie skomponował materiał na płytę) sięgały lat osiemdziesiątych i takich zespołów jak m.in. The Cure lub Marillon[75]

Muzycy | edytuj kod

Oś czasu

Dyskografia | edytuj kod

Albumy studyjne | edytuj kod

Kompilacje | edytuj kod

Albumy wideo | edytuj kod

Minialbumy | edytuj kod

Single | edytuj kod

Inne notowane utwory | edytuj kod

Pozostałe | edytuj kod

Teledyski | edytuj kod

Piotr Grudziński podczas koncertu 8 lipca 2011

Nagrody i wyróżnienia | edytuj kod

Michał Łapaj podczas koncertu 8 lipca 2011 Piotr Kozieradzki podczas koncertu 8 lipca 2011

Uwagi | edytuj kod

  1. Zestawienie miesięczne za czerwiec 2011. Lista bestsellerów przygotowywana na podstawie danych pochodzących z firm fonograficznych, opracowana przez ZPAV.

Przypisy | edytuj kod

  1. Zbigniew Zegler: Riverside śpiewa o tym, że Polacy są zniewoleni (pol.). polskieradio.pl. [dostęp 2013-02-11].
  2. Maurycy Nowakowski: Biografia Riverside (pol.). riversideband.pl. [dostęp 2013-01-21].
  3. Brian Adair: Riverside Biography (ang.). progarchives.com. [dostęp 2009-12-28].
  4. Adam Kaliszewski: Debiut warszawskich grup progresywnych (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  5. Riverside: Promo gotowe (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  6. a b c d e f g h Archiwum Listy Przebojów Trójki (pol.). lp3.pl. [dostęp 2009-12-25].
  7. a b Wywiad: Riverside (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-09].
  8. Riverside: Sukcesy na Zachodzie (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2018-02-21].
  9. Światowy kontrakt Riverside (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  10. Riverside gwiazdą Ryockowiska (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  11. Europejska trasa Riverside (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  12. Riverside w Inside Out (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  13. Singiel i płyta Riverside (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  14. a b Druga płyta Riverside podbija Europę (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  15. a b c d e f OLiS - sprzedaż w okresie 24.10.2005 - 06.11.2005 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2009-12-07].
    OLiS - sprzedaż w okresie 24.09.2007 - 30.09.2007 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2009-12-07].
    OLiS - sprzedaż w okresie 15.06.2009 - 21.06.2009 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2013-02-08].
    OLiS - sprzedaż w okresie 21.01.2013 - 27.01.2013 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2013-02-01].
    OLiS - sprzedaż w okresie 11.09.2015 - 17.09.2015 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2015-09-25].
    OLiS - sprzedaż w okresie 21.10.2016 - 27.10.2016 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2016-11-03].
    OLiS - sprzedaż w okresie 28.09.2018 - 04.10.2018 (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2018-10-11].
  16. Wiosenna trasa Riverside (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  17. XIII edycja Castle Party (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  18. a b Dyskografia Riverside (pol.). riverside.art.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-08)].
  19. Riverside przed Dream Theater! (pol.). interia.pl, 2007-04-13. [dostęp 2018-02-21].
  20. Wieści z obozu Riverside (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  21. a b „Rapid Eye Movement” Riverside gotowy (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  22. a b c d e Riverside Dutch Charts (niderl.). dutchcharts.nl. [dostęp 2009-12-07].
  23. Riverside: „modlitwa schizofrenika” (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  24. Sukces Riverside (pol.). interia.pl, 2008-03-17. [dostęp 2018-02-21].
  25. Złota płyta dla Riverside (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  26. a b c d ZPAV: złote płyty (pol.). zpav.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-04)].
  27. Riverside i Vader dla Covana (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  28. Riverside: nowy album w sprzedaży (pol.). onet.pl, 2009-06-16. [dostęp 2018-02-21].
  29. Riverside: obraz naszych czasów w rozdzielczości HD (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2009-12-28].
  30. a b c d Chartverfolgung / Riverside / Longplay (niem.). musicline.de. [dostęp 2011-03-21].
  31. Riverside: najdłuższa trasa w historii (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  32. Reality Dream DVD (pol.). riversideband.pl. [dostęp 2013-01-21].
  33. Znamy szczegóły podwójnego DVD Riverside (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  34. Trasa Riverside na 10. urodziny (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  35. „Memories In My Head” Riverside w sklepach (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  36. Riverside z Wiedźminem (pol.). interia.pl, 2011-05-07. [dostęp 2018-02-21].
  37. Riverside zagra na trzech festiwalach (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-08].
  38. Startuje „Przystanek Woodstock 2011" (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  39. Jubileuszowa trylogia Riverside (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-08].
  40. Riverside – Reality Dream Trilogy (ang.). discogs.com. [dostęp 2013-02-08].
  41. Nowa płyta Riverside od dzisiaj w sklepach. [dostęp 2013-01-18].
  42. Riverside prezentuje szczegóły nowego albumu (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-08].
  43. a b Zobacz najnowszy klip Riverside! (pol.). riversideband.pl. [dostęp 2013-01-21].
  44. a b c d e Riverside Belgian Albums Chart (ang.). ultratop.be. [dostęp 2013-02-01].
  45. a b c Chartverfolgung / Riverside / Longplay (niem.). hitparade.ch. [dostęp 2013-02-01].
  46. a b Riverside Finnish Albums Chart (ang.). finnishcharts.com. [dostęp 2013-02-06].
  47. Riverside wyrusza w wielką trasę (pol.). terazrock.pl. [dostęp 2015-07-04].
  48. Riverside w Studiu im. Agnieszki Osieckiej. [dostęp 2015-01-04].
  49. Teraz Rock, nr 2 (156), luty 2016
  50. Riverside - Love, Fear and the Time Machine (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2017-02-26].
  51. Nie żyje Piotr Grudziński gitarzysta Riverside (pol.). www.terazrock.pl. [dostęp 24 lutego 2016].
  52. Muzycy reagują na śmierć Piotra Grudzińskiego (pol.). antyradio.pl. [dostęp 24 lutego 2016].
  53. Riverside odwołuje trasę koncertową (pol.). terazrock.pl. [dostęp 3 marca 2016].
  54. Riverside - And there where three... again, riversideband.pl [dostęp 2017-02-25]  (pol.).
  55. Riverside - Eye of the Soundscape (pol.). olis.onyx.pl. [dostęp 2017-02-26].
  56. Dodatkowy koncert Riverside w Progresji (pol.). magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2017-02-26].
  57. Grzegorz Żurek: Riverside - Anno Domini High Definition recenzja (pol.). magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2013-02-07].
  58. Jurek Gibadło: Riverside – Memories In My Head recenzja (pol.). magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2013-02-07].
  59. Szymon Kubicki: Riverside - Reality Dream recenzja (pol.). magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2013-02-07].
  60. Robert Trusiak: Riverside - Shrine of New Generation Slaves recenzja (pol.). magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2013-02-06].
  61. a b Encyclopaedia Metallum - Riverside (ang.). metal-archives.com. [dostęp 2009-04-04].
  62. a b c d e f g Gregory Heaney: Riverside Biography (ang.). allmusic.com. [dostęp 2013-02-07].
  63. a b Riverside Biography (ang.). musicmight.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-04-27)].
  64. Riverside Band info (ang.). metalstorm.net. [dostęp 2013-02-09].
  65. Riverside (ang.). progarchives.com. [dostęp 2013-01-21].
  66. a b Paweł Gzyl: Riverside - Shrine of New Generation Slaves recenzja (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-06].
  67. Bartłomiej Biga: Riverside „Out of myself” (pol.). rockmagazyn.pl. [dostęp 2018-02-21].
  68. Paweł Tkaczyk: Riverside - Second Life Syndrome recenzja (pol.). rockers.com.pl. [dostęp 2018-02-21].
  69. Ewa Chowańska: Riverside - Rapid Eye Movement recenzja (pol.). rockmagazyn.pl. [dostęp 2018-02-21].
  70. Kuba Pagiński: Riverside - Rapid Eye Movement recenzja (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2013-02-07].
  71. Przemek Jurek: Riverside - Anno Domini High Definition recenzja (pol.). muzyka.onet.pl. [dostęp 2018-02-21].
  72. Mariusz Danielak: Riverside – Anno Domini High Definition (pol.). artrock.pl. [dostęp 2018-02-21].
  73. Mariusz Danielak: Riverside – Memories In My Head (pol.). artrock.pl. [dostęp 2018-02-21].
  74. Paweł Jaskulski, Marek Januszewicz, Jean Prisset: „Tego Deep Purple na płycie aż tak dużo nie ma” - wywiad z Riverside (część 2) (pol.). orange.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-03)].
  75. RIVERSIDE – „Love, Fear And The Time Machine”, „Onet Muzyka”, 3 września 2015 [dostęp 2017-02-25]  (pol.).
  76. Maciej Meller z Quidam zagra z Riverside (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2017-02-26].
  77. Riverside UK Chart History (ang.). officialcharts.com. [dostęp 2016-10-30].
  78. a b ZPAV: regulamin przyznawania certyfikatów sprzedaży (pol.). zpav.pl. [dostęp 2015-09-12].
  79. Matt Brown: Metal By Numbers 3/6: The Charts Are Ruined (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2015-09-12].
    Matt Brown: Metal By Numbers 2/27: You Will Confess (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2015-09-12].
    Matt Brown: Metal By Numbers 2/20: Watch Your Temper (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2015-09-12].
    Matt Brown: Metal By Numbers 2/13: Coheed Tops Post-Grammys Sales (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2015-09-12].
  80. Matt Brown: Metal By Numbers 9/16: The charts have your six and your soul (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2015-09-16].
    Matt Brown: Metal By Numbers 9/23: Slayer falls under the horizon (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2015-10-03].
    Matt Brown: Metal By Numbers 9/30: Fortune shines down on the charts (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2015-10-03].
    Matt Brown: Metal By Numbers 10/7: The charts drive it home (pol.). metalinsider.net. [dostęp 2015-10-08].
  81. Matt Brown: Metal By Numbers 11/2: Korn don’t suffer on the charts (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2016-11-03].
    Matt Brown: Metal By Numbers 11/9: All the world’s a stage…for sales (ang.). metalinsider.net. [dostęp 2016-11-09].
  82. Suomen virallinen lista - Musiikki DVD:t 5/2010 (fiń.). ifpi.fi. [dostęp 2014-01-13].
  83. TOP 100 - Zestawienie miesięczne za czerwiec 2011 (pol.). zpav.pl. [dostęp 2011-09-06].
  84. Lista przebojów UWUEMKA Notowanie nr 113 z dnia 01.03.2013 (pol.). uwmfm.pl. [dostęp 2016-07-28].
  85. SLiP - Statystyki dla wykonawcy Riverside (pol.). radioszczecin.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-04)].
  86. a b Antyradio - Turbo Top notowanie 292 (pol.). antyradio.pl/. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-07)].
    Antyradio - TURBO TOP NOTOWANIE 130 (pol.). antyradio.pl/. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-04)].
    TurboTop notowanie 317 (pol.). antyradio.pl. [dostęp 2013-10-29].
    Turbo Top - notowanie 630 (pol.). antyradio.pl. [dostęp 2015-10-04].
  87. Lista przebojów UWUEMKA Notowanie nr 254 z dnia 13.11.2015 (pol.). uwmfm.pl. [dostęp 2016-07-28].
    Lista przebojów UWUEMKA Notowanie nr 279 z dnia 20.05.2016 (pol.). uwmfm.pl. [dostęp 2016-07-28].
    Lista przebojów UWUEMKA Notowanie nr 154 z dnia 13.12.2013 (pol.). uwmfm.pl. [dostęp 2016-07-28].
    Lista przebojów UWUEMKA Lista przebojów UWUEMKA (pol.). uwmfm.pl. [dostęp 2016-07-28].
  88. Polskie Radio Program 1 - Rockowa Lista Przebojów 12 lutego 2005 (pol.). radio.com.pl. [dostęp 2013-02-09].
  89. The Depth Of Self-Delusion - Riverside (pol.). radiopik.pl. [dostęp 2014-02-26].
    We Got Used To Us - Riverside (pol.). radiopik.pl. [dostęp 2014-02-26].
  90. Riverside - The Depth Of Self Delusion (pol.). ro.com.pl. [dostęp 2013-07-02].
    Riverside - Found (The Unexpected Flaw of Searching) (pol.). ro.com.pl. [dostęp 2015-10-04].
    Time Travellers - Riverside (pol.). radiopik.pl. [dostęp 2016-03-13].
  91. PRM - Notowanie nr 1210 na dzień 5 lipca 2013 Piątek (pol.). radiomerkury.pl. [dostęp 2013-12-27].
  92. Riverside - Release New Lyric Video, More Shows Announced (ang.). metalstorm.net. [dostęp 2015-07-25].
  93. Magdalena Słomka: Riverside wie, jak odrzucić strach! (pol.). antyradio.pl. [dostęp 2015-07-25].
  94. Zobacz klip Riverside. koncertomania.pl, 2015-09-05. [dostęp 2018-02-21].
  95. RIVERSIDE PREMIER “SHINE” MUSIC VIDEO (ang.). bravewords.com. [dostęp 2016-10-24].
  96. The Best Progressive Metal Album - Metal Storm Awards 2005 (ang.). metalstorm.net. [dostęp 2011-11-11].
  97. Teraz Najlepsi 2005 (pol.). terazrock.pl. [dostęp 2010-10-13].
  98. Podsumowanie roku 2007. „Mystic Art”. 1(44)/2008, s. 12. Michał Wardzała. Mystic Art. ISSN 1427-5538 (pol.). 
  99. Płyty roku 2007 według czytelników rockmetal.pl (pol.). rockmetal.pl. [dostęp 2013-02-08].
  100. Nominacje 17. Festiwalu Polskich Wideoklipów Yach Film (pol.). stopklatka.pl, 2008-09-17. [dostęp 2018-02-21].
  101. Wyniki plebiscytu - Muzyczne Podsumowanie Roku 2009 (pol.). magazyngitarzysta.pl. [dostęp 2011-01-25].
  102. The Best Progressive Metal Album - Metal Storm Awards 2009 (ang.). metalstorm.net. [dostęp 2011-11-11].
  103. Podsumowanie roku 2010 - czytelnicy. „Metal Hammer”. 02/2011, s. 12. Tomasz Dziubiński. Future Publishing. ISSN 1422–9048 (pol.). 
  104. Teraz Najlepsi 2011 (pol.). W: Metal Hammer [on-line]. luxtorpeda.net. [dostęp 2014-02-25].
  105. Progressive Music Awards 2013 Nominees Announced (ang.). ultimate-guitar.com. [dostęp 2016-10-24].
  106. Teraz Najlepsi 2013 (pol.). W: Teraz Rock [on-line]. facebook.com/Riversidepl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-03-07)].
  107. Yach Film 2015: Znamy nominacje (pol.). muzyka.interia.pl. [dostęp 2015-12-13].
  108. 2016 Official Selections (ang.). canadafilmfestival.com, 2016-02. [dostęp 2016-02-27].
  109. Fryderyki 2016: nominowani (pol.). zpav.pl. [dostęp 2016-03-09].
  110. David Farrell: Progressive Music Awards 2016 – The Winners (ang.). planetmosh.com. [dostęp 2016-10-24].
  111. Progressive Music Awards 2016 Details Announced. (ang.). eonmusic.co.uk. [dostęp 2016-10-24].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (zespół muzyczny):
Na podstawie artykułu: "Riverside (zespół muzyczny)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy