Roman Zawarczyński


Roman Zawarczyński w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Pluton łączności 14 pp – w środku siedzi por. Roman Zawarczyński (5 sierpnia 1932)

Roman Marian Zawarczyński (ur. 2 sierpnia 1896 w Pińczowie, zm. 16 stycznia 1959 w Opolu) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, major Armii Krajowej, dowódca 120 pułku piechoty Armii Krajowej.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Syn Pawła i Anny z domu Krzemińskiej. Do Wojska Polskiego wstąpił we wrześniu 1918 r., brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, a po jej zakończeniu służył jako podoficer zawodowy[1]. Absolwent Oficerskiej Szkoły dla Podoficerów w Bydgoszczy. Promowany na stopień podporucznika w korpusie oficerów piechoty został rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Stanisława Wojciechowskiego[a], ze starszeństwem z dnia 31 sierpnia 1924 roku i 68. lokatą[2][3]. Jego pierwszym przydziałem, jako oficera Wojska Polskiego, była służba w 14 pułku piechoty na stanowisku dowódcy plutonu[4].

W 14 pułku piechoty z Włocławka służył do połowy 1934 roku[5][6]. Do rangi porucznika awansowany został przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego[b], ze starszeństwem z dnia 31 sierpnia 1926 roku i 62. lokatą w korpusie oficerów piechoty[7]. W roku 1928 nadal zajmował 62. lokatę w swoim starszeństwie[8], a w roku 1930 – 1825. lokatę łączną wśród wszystkich poruczników piechoty (była to 61. lokata w starszeństwie)[9]. W tym samym roku ukończył 5-miesięczny kurs dla oficerów łączności w Centrum Wyszkolenia Łączności w Zegrzu[10]. Na dzień 16 września 1930 r. pełnił funkcję dowódcy plutonu łączności w 14 pp[11]. Dowodzony przez niego pluton łączności zdobył w 1932 roku puchar przechodni 4 Dywizji Piechoty[12]. W toku swej służby we włocławskim pułku Roman Zawarczyński piastował również stanowisko powiatowego komendanta PW i WF[13]. W roku 1932 zajmował 60. lokatę wśród poruczników piechoty w swoim starszeństwie[14].

W dniu 30 marca 1933 roku dowództwo 4 Dywizji Piechoty przedstawiło por. Zawarczyńskiego (dowodzącego wówczas kompanią w 14 pp) do awansu na kolejny stopień wojskowy[15]. Do stopnia kapitana został awansowany ze starszeństwem z dnia 1 stycznia 1933 r. i 131. lokatą w korpusie oficerów piechoty[16]. Na dzień 1 lipca 1933 roku zajmował 2129. lokatę łączną wśród kapitanów piechoty (była to wciąż 131. lokata w starszeństwie)[17].

Zarządzeniem Ministra Spraw Wojskowych – marszałka Józefa Piłsudskiego – opublikowanym w dniu 7 czerwca 1934 r., kpt. Zawarczyński został przeniesiony w korpusie oficerów piechoty, z 14 pułku piechoty do 25 pułku piechoty w Piotrkowie Trybunalskim[18]. Na dzień 5 czerwca 1935 r. jako oficer 25 pp nadal zajmował 131. lokatę w swoim starszeństwie (była to jednocześnie 1853. lokata łączna wśród kapitanów korpusu piechoty)[19]. Dalszym etapem kariery wojskowej kapitana Romana Zawarczyńskiego była służba w przemyskiej 22 Dywizji Piechoty Górskiej, w której na dzień 23 marca 1939 roku pełnił funkcję II oficera sztabu[20]. Przynależał wówczas do korpusu oficerów administracyjnych i zajmował 14. lokatę wśród kapitanów w swoim starszeństwie[21].

Podczas kampanii wrześniowej piastował stanowisko zastępcy kwatermistrza 22 Dywizji Piechoty Górskiej[22].

Działalność konspiracyjna | edytuj kod

Uniknął niemieckiej niewoli i przedostał się do Kazimierzy Wielkiej. Pod koniec 1939 roku nawiązał w Miechowie kontakt z kpt. Łukaszem Grzywaczem-Świtalskim (ps. „Ryszard”, „Mikołaj”), na którego rozkaz rozpoczął organizowanie struktur Związku Walki Zbrojnej w powiecie pińczowskim. W lutym 1940 roku został mianowany komendantem Obwodu ZWZ Pińczów (w Inspektoracie Rejonowym ZWZ Miechów) i przystąpił do tworzenia sztabu Obwodu oraz struktury terenowej ZWZ. Obwodem tym kierował (w późniejszym okresie już w ramach Armii Krajowej) do sierpnia 1944 roku[c], kiedy to został powołany na stanowisko dowódcy 120 pułku piechoty AK Ziemi Pińczowskiej (kryptonim „Kawiarnia”), wchodzącego w skład 106 Dywizji Piechoty AK. Podczas dowodzenia tym pułkiem brał udział w wielu bitwach i potyczkach (między innymi w bitwie o Skalbmierz i w bitwie pod Jaksicami). W dniu 10 sierpnia 1944 r. po odprawie w lasach stradowskich, ze względu na dużą przewagę wojsk niemieckich w terenie, wydał rozkaz demobilizacji 120 pp AK i powrotu żołnierzy do swych konspiracyjnych miejsc postoju oraz wypłacił należny im żołd. Chcąc uniknąć aresztowania przez NKWD i UB przedostał się na Ziemie Zachodnie i zamieszkał w Opolu. Po rozwiązaniu Armii Krajowej (19 stycznia 1945 roku) nawiązał kontakty z członkami Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość[1]. Podczas swej działalności konspiracyjnej używał pseudonimów „Snop” i „Sewer”[d].

Roman Zawarczyński żonaty był z Heleną z domu Szepietowską (ur. 21.05.1906 r., zm. 05.06.1959 r.). Zmarł w dniu 16 stycznia 1959 r. w Opolu i spoczął razem z żoną na cmentarzu komunalnym „Centralnym” w Półwsi (dzielnica Opola) – sektor 12s, rząd 3, grób 4.

Awanse | edytuj kod

Odznaczenia | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Było to rozporządzenie z dnia 26 sierpnia 1924 roku, sygnatura: O.V.L. 24445.A.1924.
  2. Awans nastąpił na podstawie rozporządzenia z dnia 1 września 1926 roku, sygnatura: Dep. I L.29700.
  3. W roku 1943 został na krótki okres zawieszony w czynnościach[1].
  4. Według części źródeł za działalność konspiracyjną i bojową został awansowany do stopnia podpułkownika. Na jego tablicy nagrobnej zawarta jest informacja, iż posiadał stopień podpułkownika rezerwy[1].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g h Internetowy Kurier Proszowicki ↓.
  2. a b Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 87 z 29 VIII 1924, s. 496.
  3. Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 408.
  4. Rocznik oficerski 1924 ↓, s. 156.
  5. Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 30.
  6. Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 544.
  7. a b Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 36 z 10 IX 1926, s. 292.
  8. Rocznik oficerski 1928 ↓, s. 275.
  9. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1930 ↓, s. 117.
  10. Ciesielski 2008 ↓, s. 109.
  11. Ciesielski 2008 ↓, s. 280.
  12. Jednodniówka 14 Pułku Piechoty 1934 ↓, s. 14.
  13. Jednodniówka 14 Pułku Piechoty 1934 ↓, s. 35, 36.
  14. Rocznik oficerski 1932 ↓, s. 107.
  15. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce. Materiały do zestawienia propozycji awansowych poruczników piechoty na kapitanów ↓, s. 109.
  16. a b Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 6 z 29 IV 1933, s. 116.
  17. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1933 ↓, s. 85.
  18. Dziennik Personalny MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 VI 1934, s. 155.
  19. Lista starszeństwa oficerów zawodowych piechoty 1935 ↓, s. 82, 183–185, 194.
  20. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 537.
  21. a b c Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 305.
  22. Głowacki 1976 ↓, s. 115, 325.
  23. a b c Na podstawie [1]

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Roman Zawarczyński" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy