Rostworowscy herbu Nałęcz


Rostworowscy herbu Nałęcz w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Herb Nałęcz Odmiana hrabiowska herbu Nałęcz używana przez Rostworowskich Herb hrabiów Rostworowskich w: J.A. Tyroff, Wappenbuch des österreichischen Monarchie, Nürnberg 1831–1868

Rostworowscy (czasem też Roztworowscy[potrzebny przypis]) herbu Nałęcz – polska rodzina szlachecka i ziemiańska.

Ród Rostworowskich – gałąź średniowiecznego klanu Nałęczów – wywodzi się z wsi Rostworowo pod Poznaniem, skąd w późniejszym okresie jego przedstawiciele przenieśli się na inne ziemie Rzeczypospolitej, przede wszystkim do Małopolski, na Lubelszczyznę, Podlasie, Mazowsze, Litwę oraz Ruś. Już Bartosz Paprocki pisał w Herbach rycerstwa polskiego (1584) o Rostworowskich herbu Nałęcz jako „domie [...] w Wielkiej Polszcze starodawnym”[1].

Wysoką pozycję rodu zaczął budować kasztelan przemęcki Jakub (zm. 1631), którego żona była bratanicą i wychowanicą Łukasza Opalińskiego[2]. Do III rozbioru, czterech[3] Rostworowskich zasiadło w Senacie, co było jednym z powodów, dla których od końca XVIII w. znaczna część przedstawicieli tego rodu używała tytułu hrabiowskiego (wśród innych przyczyn była znaczna zamożność oraz arystokratyczny status wynikający z koligacji). Próby formalnego zatwierdzenia tego tytułu w Austrii, podjęte przez kasztelanica zakroczymskiego Andrzeja Rostworowskiego w r. 1828, nie powiodły się, mimo że w dyplomie hrabiowskim przyznanym potomkom Jakuba Komorowskiego, jego córka, a żona Andrzeja, została uwzględniona jako „po mężu hrabina Rostworowska”[4]. Bez względu na ten fakt, Rostworowscy używali tytułu hrabiowskiego, jak również byli w ten sposób tytułowani (również w oficjalnych dokumentach) aż do XX w. W istocie pozostali "hrabiami kopertowymi"[5], a ich tytułowanie niekiedy przyjmowało kuriozalne formy balansujące na granicy fałszerstwa źródeł historycznych[6].

Od XVIII w. Rostworowscy weszli w związki małżeńskie z takimi rodzinami jak np. Czartoryscy, Czetwertyńscy, Potoccy, Małachowscy, Dzieduszyccy, Platerowie (zarówno Broel-Platerowie jak i Plater-Zyberkowie), Krasiccy, Sołtykowie, Popielowie, Lanckorońscy, Komorowscy, Łubieńscy, Hutten-Czapscy, Moszyńscy, Mycielscy, Mielżyńscy, Lubienieccy, Sobańscy, Dzierżykraj Morawscy, Przewłoccy, Żółtowscy. Natomiast po kądzieli skoligacili się m.in. z Habsburgami, Radziwiłłami i Sapiehami.

Dewizą tego rodu jest łacińska sentencja: „Nil conscire sibi” (pol.: „nie mieć sobie nic do zarzucenia”)[7].

Rostworowscy byli ostatnimi właścicielami miasta Tykocin[8].

Spis treści

Przedstawiciele[9] | edytuj kod

Powinowaci | edytuj kod

Rezydencje | edytuj kod

Groby i pomniki | edytuj kod

Fundacje | edytuj kod

Bibliografia | edytuj kod

  • K. Niesiecki, Herbarz polski, Lipsk 1839-1845, t. 8, s. 415-418.
  • S.J. Rostworowski, Monografia rodziny Rostworowskich, lata 1386-2012, t. 1-2, Warszawa 2013.

Przypisy | edytuj kod

  1. K. Niesiecki, Herbarz polski, t. 8, Lipsk 1841, s. 146
  2. Jacek Łukasz Rostworowski h. Nałęcz, ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2017-11-20]  (pol.).
  3. Rostworowscy dzierżyli kasztelanie zakroczymską, wiską, santocką i przemęcką.
  4. Biogram Andrzeja Rostworowskiego w Polskim Słowniku Biograficznym
  5. Andrzej Rostworowski h. Nałęcz, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2020-04-13]  (pol.).
  6. W 1862 r. w opublikowanym i opłaconym przez rodzinę artykule w almanachu gotajskim z 1862 r. pojawiła się wzmianka o przyznaniu rodzinie tytułu hrabiowskiego w Galicji w 1801 r.
  7. Sz. Konarski, Kanoniczki warszawskie, Paryż 1952, s. 152.
  8. Tykocin - Karta Dziedzictwa Kulturowego - Shtetl Routes - Teatr NN, shtetlroutes.eu [dostęp 2017-11-20]  (pol.).
  9. Przynależność do rodu na podstawie opracowania S.J. Rostworowskiego, Monografia rodziny Rostworowskich, lata 1386-2012, t. 1-2, Warszawa 2013
  10. Rynek Główny 20
Na podstawie artykułu: "Rostworowscy herbu Nałęcz" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy