Rozjazd


Rozjazd w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Rozjazd zwyczajny prawy Rozjazd łukowy jednostronny

Rozjazd – konstrukcja z szyn umożliwiająca przejazd pojazdów szynowych, z toru zasadniczego na inny tor zwrotny (odgałęźny) lub odwrotnie[1] bez konieczności przerwania jazdy[2].

Spis treści

Budowa rozjazdu | edytuj kod

Podstawowymi elementami rozjazdu są: zwrotnica, krzyżownica, kierownica, szyny łączące (tor zasadniczy i tor zwrotny) i urządzenie nastawnicze


Budowa rozjazdu


Rodzaje rozjazdów | edytuj kod

Rozjazdy dzielą się na[3]:

  • zwyczajne – rozgałęzienie dwóch torów[4], w zależności od kierunku mogą być prawo- lub lewostronne[5],
  • podwójne – mające trzy kierunki jazdy – na wprost oraz na dwa odgałęzienia[3],
  • krzyżowe – pojedyncze (mające trzy kierunki jazdy) i podwójne (mające cztery kierunki jazdy)[3],
  • łukowe – oba tory mają kształt łuku kołowego, mogą być jednostronne, dwustronne lub symetryczne[5].

Rozjazdy podwójne stanowią w rzeczywistości dwa zblokowane, występujące jeden po drugim rozjazdy zwyczajne (pojedyncze).

Rozjazdy trójdrożne z możliwością przejazdu w trzech kierunkach (zwykle na wprost, w lewo i w prawo) w Polsce są stosowane raczej rzadko z uwagi na skomplikowaną konstrukcję i awaryjność. Głównie stosuje się je tam, gdzie ograniczona przestrzeń nie pozwala na ułożenie dwóch zwrotnic jedna po drugiej lub ograniczała by w jakiś sposób pracę i ruch ludzi i pojazdów poza torami, czyli w zakładach przemysłowych, na torach bocznych.

Rzadko spotyka się rozjazdy krzyżowe łukowe oraz rozjazdy krzyżowe systemu Baeselera, w którym łuki szyn w obrębie środkowego czworoboku (pomiędzy krzyżownicami) stykają się zewnętrznie.

Stosowane rozjazdy | edytuj kod

Rozjazd podwójny dwustronny prawy Rozjazd krzyżowy podwójny Rozjazd krzyżowy systemu Baeselera Schemat rozjazdu z ruchomym dziobem

Na torach stosuje się różne rozjazdy, na które wpływa typ szyny, promień łuku toru zwrotnego (długość) i skos (odchylenie).

Promień łuku toru zwrotnego (R) występuje w rozmiarach od 140 do 2500 m (dla toru normalnego 1435 mm). Długość i promień łuku toru zwrotnego rozjazdu wpływa na maksymalną prędkość przejazdu pociągu z toru na inny tor – większy rozmiar rozjazdu, większa dopuszczalna prędkość przejazdu pociągu[6]. Natomiast skos rozjazdu może wynosić od 1:4,8 do 1:26,5. Przy małych skosach pociąg szybciej przejeżdża przez rozjazd.

W Polsce stosuje się najczęściej rozjazdy o następujących parametrach[7]:

  • podwójne dwustronne, R=190 m, skos 1:6,6,
  • zwyczajne, krzyżowe i podwójne jedno- i dwustronne R=190 m, skos 1:9,
  • łukowe symetryczne, R=215 m, skos 1:4,8,
  • zwyczajne, R=300 m, skos 1:9 (także w odmianie łukowanej, jedno- i dwustronne),
  • łukowe symetryczne, R=380 m, skos 1:9,
  • zwyczajne, R=500 m, skos 1:12 (także w odmianie łukowanej, jedno- i dwustronne),
  • zwyczajne, R=1200 m, skos 1:18,5 (także w odmianie łukowanej, jedno- i dwustronne),
  • zwyczajne, R=70 m, skos 1:5 – tylko na torach wąskich (prześwit 600, 750, 785 lub 1000 mm).

Ponadto na torach bocznych i wąskich można spotkać rozjazdy o mniejszych promieniach i większych skosach (np. krzyżowe R=150 m, skos 1:7; zwyczajne R=140 m, skos 1:7; R=150 m, skos 1:5 lub 1:7; R=190 m, skos 1:6,6 lub 1:7,5).

Przy jeździe na tor zwrotny lub z toru zwrotnego rozjazdu obowiązują następujące ograniczenia prędkości:

  • 130 km/h przy R=2500 m[8],
  • 100 km/h przy R=1200 m,
  • 80 km/h przy R=760 m,
  • 60 km/h przy R=500 m,
  • 40 km/h przy R=300 m lub R=190 m.

Prędkości jazdy po rozjazdach łukowych zależą od promienia łuku toru zwrotnego, powstającego w wyniku łukowania rozjazdu.

Dla zapewnienia prędkości maksymalnej powyżej 160 km/h (przy jeździe na wprost) często stosowane są nowoczesne rozjazdy z ruchomym dziobem krzyżownicy (rozjazdy tego typu mają R=500 m,760 m lub 1200 m o skosach odpowiednio: 1:12, 1:14 i 1:18,5). Dla dużych prędkości należy też stosować napędy zwrotnicowe o sile nastawczej przekraczającej 7 kN[9].

Na liniach tramwajowych podczas remontów ponadto korzysta się z rozjazdów nakładkowych.

Przypisy | edytuj kod

  1. Pełka 2009 ↓, s. 53.
  2. Kampczyk 2013 ↓, s. 33.
  3. a b c Grulkowski i in. 2013 ↓, s. 128.
  4. Rozjazd zwyczajny. W: Leksykon Terminów Kolejowych [on-line]. Kolejpedia. [dostęp 2015-03-29].
  5. a b Kampczyk 2013 ↓, s. 35.
  6. Oleksiewicz i Żurawski 2002 ↓, s. 11.
  7. Warunki techniczne utrzymania nawierzchni na liniach kolejowych Id-1 (D-1) s. 32.
  8. Prototypowy rozjazd Track Tecu już na sieci PLK. Kurier Kolejowy. [dostęp 2015-05-22].
  9. Jerzy Kisilowski, Rafał Kowalik, Katarzyna Kwiecień. Analiza dynamiczna przejazdu pociągów szybkiej kolei przez rozjazd kolejowy. „Logistyka”. 6, 2014. Instytut Logistyki i Magazynowania. ISSN 1231-5478. [dostęp 2016-08-02]. 

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Rozjazd" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy