Rozwód


Rozwód w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rozwód – rozwiązanie ważnego związku małżeńskiego przez sąd na żądanie jednego lub obojga małżonków. Rozwód oprócz śmierci współmałżonka, uznania go za zmarłego i unieważnienia małżeństwa jest jedną z okoliczności kończących małżeństwo. Wśród rozwodów można wyróżnić dwa typy:

  • rozwód z orzekaniem o winie (kończący małżeństwo z winy jednego z małżonków lub obojga) – w takim przypadku sąd może zasądzić alimenty od osoby, przez którą ustaje związek małżeński na korzyść poszkodowanej osoby;
  • rozwód bez orzekania o winie (za porozumieniem stron) – w tym przypadku małżonkowie zrzekają się praw roszczeniowych w stosunku do drugiej osoby.

Spis treści

Na świecie | edytuj kod

W wielu krajach wyrok sądu orzekający rozwód musi być poprzedzony okresem separacji. W krajach rozwiniętych liczba rozwodów cały czas rośnie. Do krajów europejskich, w których rozpada się przynajmniej połowa małżeństw, należą Austria, Belgia, Białoruś, Czechy, Estonia, Liechtenstein, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Norwegia, Rosja, Szwajcaria i Ukraina, a do niedawna także Szwecja i Finlandia. Obecnie prym z najwyższym odsetkiem rozwodów wiedzie Hiszpania, która w 2005 wprowadziła ustawę o tzw. rozwodach ekspresowych[1]. Poza Europą, do krajów, w których stosunkowo dużo małżeństw kończy się rozwodami, należą Stany Zjednoczone, Kanada, Australia, Nowa Zelandia, Japonia, Korea Południowa, Kuba, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie.

W Polsce | edytuj kod

Według prawa polskiego przesłanką rozwodu jest trwały i zupełny rozkład małżeństwa (art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Mimo istnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności rozwodu, nie można go udzielić, jeżeli z jego powodu ucierpiałoby dobro małoletnich dzieci, jeżeli udzielenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) lub rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi na to zgodę[2]; bądź drugi małżonek nie wyraził zgody na rozwód, ale odmowa byłaby sprzeczna z zasadami współżycia społecznego[3].

Statystyka rozwodów w Polsce | edytuj kod

Dane GUS[4][5]:

Przyczyny rozwodów w 2015 | edytuj kod

  • zdrada: 14%,
  • niezgodność charakterów: 13%,
  • nadużywanie alkoholu: 12%,
  • problemy finansowe: 6%,
  • naganny stosunek do członków rodziny: 4%,
  • inne: 2%[5].

W 67,7% przypadków powództwo wnosiła kobieta[6]. 74% rozwodów nie kończy się orzekaniem o winie[5]. Prawie trzy razy częściej rozwodzą się mieszkańcy miast niż osoby mieszkające na wsi[5].

Statystyki wskazują, jak dużą grupę wśród rozwodzących się stanowią bardzo młodzi małżonkowie. W 2015 roku 45% rozwodzących się mężczyzn stanowili panowie do 24. roku życia, a 66% kobiet panie do 24. lat[5].

Czas oczekiwania na prawomocny wyrok rozwodowy | edytuj kod

Z danych statystycznych roku 2015 wynika, że od wniesienia powództwa o rozwód do prawomocnego orzeczenia najczęściej mija od 2 do 3 miesięcy (28% orzeczonych rozwodów)[5]. W 16 443 (24%) przypadkach małżonkowie musieli czekać od 7 do 11 miesięcy[5]. Przy 8589 rozwodach sąd orzekł o rozwiązaniu małżeństwa już po upływie jednego miesiąca od wniesienia powództwa[5]. Okres oczekiwania na prawomocny wyrok rozwodowy wynosił rok przy 8039 wniesionych pozwów, a w 2177 przypadkach dwa lub więcej lat[5].

Skutki | edytuj kod

Do niektórych skutków powiązanych z rozwodem należą problemy szkolne, behawioralne i psychologiczne. Chociaż nie zawsze musi tak być, badania sugerują, że dzieci z rozwiedzionych rodzin częściej wykazują pewne problemy behawioralne niż te z rodzin, w których nie doszło do rozwodu.

Wpływ na dzieci | edytuj kod

Problemy psychiczne | edytuj kod

Rozwód wiąże się z gorszym samopoczuciem psychicznym dzieci rozwiedzionych rodziców, w tym większym poczuciem niezadowolenia, mniejszą satysfakcją z życia, mniejszym poczuciem wpływu na własne życie, lękiem, depresją i częstszym korzystaniem z usług służby zdrowia psychicznego. Wiele dowodów wskazuje na to, że istnieje związek przyczynowy między rozwodem a tymi problemami[7].

Badanie przeprowadzone w Szwecji przez Centre for Health Equity Studies na Uniwersytecie Sztokholmskim (Instytut Karolinska), opublikowane w Journal of Epidemiology & Community Health wykazało, że dzieci mieszkające tylko z jednym rodzicem po rozwodzie cierpią na więcej dolegliwości, takich jak bóle głowy, bóle brzucha, uczucie napięcia i smutku, niż te, których rodzice sprawują opiekę nad dzieckiem wspólnie[8].

Dzieci zamieszane w mocno konfliktowe sprawy rozwodowe lub sprawy o prawo do opieki nad dzieckiem mogą doświadczać różnych form alienacji rodzicielskiej, którą sądy często uznają za formę znęcania się nad dzieckiem. Szczególne przykłady alienacji rodzicielskiej obejmują tzw. pranie mózgu dziecka, aby zaprzestało relacji z drugim rodzicem, przekonywanie dziecka, że drugi rodzic go nie kocha, uczenie dziecka nazywania innego dorosłego rodzicem w celu zastąpienia drugiego rodzica, ograniczanie komunikacji między dzieckiem a drugim rodzicem oraz ograniczanie czasu spędzanego przez dziecko z drugim rodzicem. W przypadku, gdy dowody wskazują na to, że rodzic aktywnie alienuje dziecko od drugiego rodzica, jego szanse na uzyskanie prawa do opieki nad dzieckiem mogą być drastycznie zmniejszone[9].

Problemy szkolne | edytuj kod

Często dzieci, które doświadczyły rozwodu, mają gorsze wyniki w nauce niż dzieci z rodzin, w których do rozwodu nie doszło[10]. W opracowaniu dotyczącym czynników rodzinnych i szkolnych związanych z wynikami w nauce nastolatków zauważono, że prawdopodobieństwo porzucenia szkoły średniej przez dziecko z rozwiedzionej rodziny jest dwa razy większe niż w przypadku dziecka z rodziny nierozwiedzionej. Takie dzieci z rozwiedzionych rodzin mogą również rzadziej podejmować studia, co prowadzi do przerwania ich edukacji[11].

Dzieci rozwiedzionych rodziców osiągają również niższy poziom statusu społeczno-ekonomicznego, niższe dochody i mniejszy majątek niż dzieci rodziców pozostających w stałym związku małżeńskim. Wyniki te wiążą się z gorszym wykształceniem[7].

Opinia publiczna | edytuj kod

Wyniki przeprowadzonej w roku 2011 przez Fundację Mamy i Taty kampanii społecznej[12][13] pokazały, że 84% Polaków uważa zjawisko rosnącej liczby rozwodów za drugi po narkomanii (91%) poważny problem społeczny. Poza tym wykazano, iż w wyniku trwającej półrocznej kampanii wzrosła z 68% do 78% liczba osób deklarujących świadomość negatywnego wpływu rozwodu na stan zdrowia dziecka oraz z 67% do 73% wzrosła liczba osób uważających, że obecnie ludzie zbyt pochopnie podejmują decyzję o rozwodzie[14].

Rozwód a religia | edytuj kod

Odpis sprawy rozwodowej ("separacji bezterminowej") przeprowadzonej przez Sąd Arcybiskupi Warszawski pod przewodnictwem abp. Kazimierza Ruszkiewicza 16.04.1921 w Warszawie, orzekającej rozwód Zygmunta Franciszka Szczotkowskiego z Magdaleną Anną ze Sznablów Ilustracja parodiuje cyrkową atmosferę procesu rozwodowego Anny Gould z Boni de Castellane (Anna trzyma bukiet wykonany z aktu oskarżenia przeciwko mężowi)

Chrześcijaństwo | edytuj kod

Kościół katolicki | edytuj kod

 Osobne artykuły: Przywilej Piotrowy, Przywilej PawłowyStwierdzenie nieważności małżeństwa.

Kościół katolicki nie przewiduje możliwości rozwodu w przypadku zawarcia ślubu kościelnego; istnieje jedynie możliwość stwierdzenia nieważności małżeństwa w dowolnym czasie jego trwania[15][16][17]. Oznacza to w przypadku par, które zawarły ślub kościelny i cywilny, że po rozwodzie – uzyskanym na gruncie prawa świeckiego – ich małżeństwo (w rozumieniu prawa kanonicznego) wciąż trwa, a więc ponowne zawarcie ślubu kościelnego jest niemożliwe[18].

Prawosławie | edytuj kod

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Protestantyzm | edytuj kod

 Zobacz więcej w artykule Małżeństwo w protestantyzmie, w sekcji Dopuszczalność rozwodu.

Stanowisko Kościołów i teologów protestanckich względem warunków dopuszczalności rozwodu i ponownego zawarcia małżeństwa nie jest jednolite. Istnieją dwie klauzule rozwodowe[19]: porzucenie przez niewierzącego oraz w przypadku cudzołóstwa.

Świadkowie Jehowy | edytuj kod

Świadkowie Jehowy wystrzegają się rozwodów[20]. Uznają, że według Biblii małżeństwo rozwiązuje śmierć współmałżonka. Za jedyny powód do rozwodu, umożliwiającego później zawarcie kolejnego małżeństwa, uznają cudzołóstwo jednej ze stron (Mt 19:9). Niewierności drugiej strony, daje stronie wiernej prawo do decyzji o rozwodzie i później o możliwości zawarcia kolejnego małżeństwa[21][22][23].

Judaizm | edytuj kod

 Zobacz więcej w artykule Małżeństwo w judaizmie, w sekcji Rozwód w judaizmie.

Według judaizmu rozwód jest przywilejem męża i następuje po orzeczeniu sądu rabinackiego (bejt din)[24]. Polega na wręczeniu listu rozwodowego przez męża (get) w języku aramejskim. Jeżeli mąż żąda rozwodu, a żona nie wyraża na niego zgody, decyzję podejmuje bejt din, w sytuacji odwrotnej sąd nie może tego wymusić, ale jego członkowie mogą próbować skłonić męża do zmiany zdania. Kobieta, której mąż odmawia zgody na rozwód albo zaginął, nie może ponownie wyjść za mąż. Żyd z rodu kohenów nie może poślubić rozwódki. Poza Izraelem żona, której mąż odmawia rozwodu, nie ma możliwości formalnego rozwiązania małżeństwa religijnego. Jeśli ponownie zawrze ona ślub świecki, dzieci z tego związku traktowane są jako nieślubne (mamzerzy), co ogranicza ich prawa w judaizmie.

Islam | edytuj kod

 Osobne artykuły: Rozwód w islamieTalak.

W islamie zgodnie z prawem koranicznym talak może nastąpić z trzech powodów: upływ czasu, na jaki małżeństwo zostało zawarte (o ile czas ten określony został w umowie małżeńskiej); rozwód oraz apostazja jednego ze współmałżonków. Rozwód może być przeprowadzony przez mężczyznę, niezależnie od powodu. W takim wypadku przeprowadzony jest poprzez trzykrotne wypowiedzenie formuły Rozwodzę się z tobą.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. M. Raczkiewicz: Hiszpania: statystyki rozwodów. Radio Watykańskie, 2007-05-29. [dostęp 2010-02-19].
  2. Rozwód – najważniejsze informacje. Gdzie wnieść pozew o rozwód? Po co jest pozew z orzekaniem o winie?. Bezprawnik, 2017-12-04. [dostęp 2018-11-10].
  3. Adwokat Bartłomiej Markewicz: Kiedy sąd orzeka rozwód? Orzeczenie rozwodu i konsekwencje prawne. SM Adwokaci, 2016-09-22. [dostęp 2019-09-10].
  4. GUS Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2014 stat.gov.pl
  5. a b c d e f g h i Rocznik Demograficzny 2016. Główny Urząd Statystyczny, 2016. [dostęp 2017-12-25].
  6. Jak często rozwodzą się Polacy?. Rzeczpospolita. [dostęp 2017-12-25].
  7. a b Paul R.P.R. Amato Paul R.P.R., Juliana M.J.M. Sobolewski Juliana M.J.M., The Effects of Divorce and Marital Discord on Adult Children's Psychological Well-Being, „American Sociological Review”, 66 (6), 2001, s. 900–921, DOI10.2307/3088878, ISSN 0003-1224, JSTOR3088878 [dostęp 2021-03-14] .
  8. Kids living with 1 divorced parent ‘fall ill more’, www.scotsman.com [dostęp 2021-03-14]  (ang.).
  9. September 17th i inni, Evidence Preparation for Child Custody - Common Pitfalls and Custody Tips, Custody Simplified: Evidence Strategies for Child Custody, 17 września 2016 [dostęp 2021-03-14]  (ang.).
  10. Sharlene A.S.A. Wolchik Sharlene A.S.A. i inni, Six-Year Follow-up of Preventive Interventions for Children of Divorce, „Journal of the American Medical Association”, 288 (15), 2002, s. 1874, DOI10.1001/jama.288.15.1874, ISSN 0098-7484 [dostęp 2021-03-14]  (ang.).c?
  11. Kathleen BoyceK.B. Rodgers Kathleen BoyceK.B., Hilary A.H.A. Rose Hilary A.H.A., Personal, Family, and School Factors Related to Adolescent Academic Performance, „Marriage & Family Review”, 33 (4), 2001, s. 47–61, DOI10.1300/J002v33n04_05, ISSN 0149-4929 [dostęp 2021-03-14] .
  12. Rozwód rodziców wpływa na całe życie dziecka na ibiznes.onet.pl (Zarchiwizowano: 2012-07-08)
  13. Czy państwo zachęca do rozwodów? na Rzeczpospolita.pl (Dostęp: 30-08-2011)
  14. Rozwód? Przemyśl to
  15. Kodeks prawa kanonicznego, Księga IV, Część I, Tytuł VII: MAŁŻEŃSTWO, rozdz. II, III i IX.
  16. Katechizm Kościoła Katolickiego. Warszawa: Pallottinum, 27 października 1994., nr 1650, 2382-2386
  17. Sławomir Jeżmański: Kościelne stwierdzenie nieważności małżeństwa. Racjonalista, 2005-05-20. [dostęp 2010-02-19].
  18. MĘŻCZYZNA I KOBIETA. Wydawnictwo WAM. [dostęp 2010-02-20].
  19. Stanowisko Rady Kościoła Chrześcijan Baptystów w RP w sprawie małżeństwa i rodziny. [dostęp 2016-03-28].
  20. Watchtower, Jaki jest pogląd Świadków Jehowy na rozwód?, jw.org [dostęp 2017-06-02] .
  21. Watchtower, Czy Biblia dopuszcza rozwody?, jw.org .
  22. Małżeństwo, [w:] Prowadzenie rozmów na podstawie Pism [online], Biblioteka Internetowa Strażnicy, s. 159–165 .
  23. Rozwód i separacja, [w:] Zawsze bądź blisko Jehowy [online], Watchtower, 2019, s. 243 .
  24. Edward Lipiński, Prawo Bliskiego Wschodu – Wprowadzenie historyczne, Studia Historico-Biblica 2, KUL, Lublin 2009, s. 310.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.

Kontrola autorytatywna (stan cywilny):
Na podstawie artykułu: "Rozwód" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy