Rudna (województwo dolnośląskie)


Na mapach: 51°30′40″N 16°15′48″E/51,511111 16,263333

Rudna (województwo dolnośląskie) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Herb Rudnej Ratusz w Rudnej

Rudna (niem. Raudten[2]) – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Rudna.

Rudna uzyskała lokację miejską przed 1339 rokiem, zdegradowana w 1945 roku[3].

Spis treści

Podział administracyjny | edytuj kod

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie legnickim. Miejscowość jest siedzibą gminy Rudna.

Położenie | edytuj kod

Rudna leży we wschodniej części Wzgórz Dalkowskich nad rzeką Rudną i uchodzącą do niej Kalinówką. Na zachód od miejscowości znajduje się zbiornik Żelazny Most.

Historia | edytuj kod

Pierwsze wzmianki pochodzą z XIII wieku (grodzisko w Starej Rudnej), w drugiej połowie tego wieku zbudowano tu zamek. Osada szybko rozrastała się i przed rokiem 1339 otrzymała prawa miejskie. Miasto pełniło rolę ośrodka administracyjnego i gospodarczego zaplecza dla okolicznego rolnictwa. Tereny te od roku 1329 były pod zwierzchnictwem Czech, od roku 1526 Habsburgów, a od roku 1742 w Prusach. Do 1932 roku wchodziła w skład powiatu ścinawskiego. W roku 1871 powstało połączenie kolejowe z Legnicą i Głogowem, a trzy lata później (1874) z Wrocławiem. Od tego czasu nastąpił szybki rozwój miasta. Zniszczenia w roku 1945 przyczyniły się do utraty praw miejskich. W roku 1974 uruchomiono największą w kraju kopalnię rud miedzi i Zakład Wzbogacania Miedzi „Rudna”[4].

Zabytki | edytuj kod

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[5]:

  • zespół miejski
  • kościół parafialny pw. Trójcy Świętej, neogotycki, przebudowany w lat 1859–1860, z wyposażeniem z okresu budowy. Wcześniejszy wybudowano w 1707 r., po przekazaniu protestantom kościoła pw. św. Katarzyny
  • kościół pw. św. Katarzyny, późnogotycki z lat 1474–1500 (XV w.), od 1953 r. parafialna cerkiew prawosławna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, ul. Kościelna

inne obiekty:

  • ratusz z 1773 r., zburzony w 1945 r., zrekonstruowany w latach 90. XX wieku[6].

nieistniejące obiekty:

  • pałac z XVII w. rodu von Niebelschutz, rozebrany w latach 50. XX wieku
  • cmentarz ewangelicki z kościołem cmentarnym, szachulcowym z XVII w., rozebranym w roku 1972[7]

Demografia | edytuj kod

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1646 mieszkańców[1]. Jest to największa miejscowość w gminie Rudna i druga po Ścinawie w powiecie lubińskim.

Transport | edytuj kod

We wschodniej części wsi przebiegają: linia kolejowa nr 273 (Szczecin GłównyWrocław Główny) i linia kolejowa nr 289 (Rudna GwizdanówLegnica). W miejscowości znajduje się stacja Rudna Miasto, natomiast w pobliskiej wsi Gwizdanów – Rudna Gwizdanów.

Wieś jest lokalnym węzłem drogowym, tu stykają się drogi:

Znane osoby związane z miejscowością | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 66-67.
  4. Słownik geograficzno-krajoznawczy, Wydawnictwo Naukowe PWN 1998, ​ISBN 83-01-12677-9​.
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 110. [dostęp 2012-09-13].
  6. Powiat lubiński, Wyd. Turyst. PLAN ​ISBN 978-83-60044-84-1​.
  7. Dolny Śląsk, dziedzictwo przeszłości.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Rudna (województwo dolnośląskie)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy