Rudnik (gmina w województwie śląskim)


Na mapach: 50°08′N 18°11′E/50,126944 18,185278

Rudnik (gmina w województwie śląskim) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rudnikgmina wiejska w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, utworzona w 1973 r. Siedzibą władz gminy jest Rudnik. W jej skład wchodzi piętnaście wsi, jedna osada, jedna kolonia oraz dwa przysiółki.

W 2007 r. gmina liczyła 5220 mieszkańców i posiadała 73,87 km² powierzchni. Stanowiła 13,59% powierzchni powiatu.

Gmina Rudnik graniczy z gminą Kuźnia Raciborska od północnego wschodu przez rzekę Odrę oraz od wschodu również przez rzekę z gminą Nędza. Od południowego wschodu gmina graniczy z Raciborzem, natomiast od południowego zachodu z gminą Pietrowice Wielkie. Od zachodu z gminą Baborów.Od zachodu i północnego zachodu gmina graniczy z gminą Polska Cerekiew, a od północy z gminą Cisek.

Na terenie gminy dominuje działalność rolnicza: uprawa roślin i hodowla zwierząt.

Spis treści

Położenie i struktura powierzchni | edytuj kod

Położenie | edytuj kod

Gmina Rudnik na mapie województwa śląskiego

Gmina Rudnik leży w Kotlinie Raciborskiej, w południowo-zachodniej części województwa śląskiego i północno-zachodniej części powiatu raciborskiego, nad rzeką Odrą[2][3]. Miejscowości położone są na pagórkowatym terenie na lewym brzegu Odry[4].

Pod względem administracyjnym gmina należy do powiatu raciborskiego i województwa śląskiego. Od zachodniej strony gmina graniczy z województwem opolskim[4]. Siedziba gminy to Rudnik.

Gmina graniczy z gminą Kuźnią Raciborską od północnego wschodu na linii rzeki Odry oraz od wschodu również przez rzekę z gminą Nędzą[3][5]. Od południowego wschodu gmina graniczy z Raciborzem[2][3], natomiast od południowego zachodu z gminą Pietrowice Wielkie[3][5]. Od północnego zachodu gmina graniczy z gminą Baborów[3]. Od północy gmina graniczy z gminą Polska Cerekiew i gminą Cisek[3][5], które należą do województwa opolskiego (powiat kędzierzyńsko-kozielski).

Struktura powierzchni | edytuj kod

Gmina Rudnik według danych z 2010 r. zajmuje obszar 73,94 km², co stanowiło około 13,59% powierzchni powiatu raciborskiego oraz 0,6% powierzchni całego województwa śląskiego[5][6]. Podział na kategorie wygląda następująco[6]:

  • użytki rolne – 63,05 km², co stanowi 85,27% całej powierzchni, w tym:
    • grunty orne – 53,88 km²,
    • sady – 2,00 km²,
    • łąki – 4,29 km²,
    • pastwiska – 2,88 km²;
  • użytki leśne oraz zadrzewienia i zakrzewienia – 5,64 km², co stanowi 7,63% całej powierzchni;
  • pozostałe grunty i nieużytki – 5,25 km², co stanowi 7,1% całej powierzchni.

Środowisko naturalne | edytuj kod

Geologia | edytuj kod

Gmina znajduje się w obrębie dwóch mezoregionów: Płaskowyżu Głubczyckiego i Kotliny Raciborskiej[7].

Płaskowyż Głubczycki, który obejmuje zachodnią połowę terenu gminy, to równina lessowa o wyżynnym krajobrazie, której wysokość kształtuje się na poziomie 235-260 m n.p.m. Występują tutaj słabo nachylone powierzchnie wierzchowin i gęsta sieć nieckowatych suchych dolin. Gmina to typowo rolniczy region, który jest bogaty w urodzajne gleby. Występują tutaj osady lessowe, które charakteryzuje niewielka miąższość, a pod nimi zalegają piaski i gliny[8].

Kotlina Raciborska, która obejmuje wschodnią połowę terenu gminy, to teren równinny o wysokości nieco poniżej 200 m n.p.m., gdzie różnica w wysokościach nie przekracza 3 metrów. Występują tutaj meandryczne starorzecza, które są wypełnione wodą lub podmokłe. W dolinie Odry występują terasy akumulacyjne: zalewowe, które sięgają 0,5-2 oraz nadzalewowe, które sięgają 4-7 m nad poziomem rzeki. Występują tutaj osady holoceńskie, które są utworami głównie gliniastymi i pyłowymi, a także czasami ilastymi i piaszczystymi, które charakteryzuje zróżnicowana miąższość. Pod nimi zalegają osady okruchowe, na które składają się piaski i żwiry[8].

Morfologia terenu | edytuj kod

Gmina pod względem morfologicznym leży w makroregionie Niziny Śląskiej. W tej podprowincji można wyróżnić dwa mezoregiony: Płaskowyż Głubczycki i Kotlina Raciborska[9].

Obszar gminy charakteryzuje się w przeważającej części równinną rzeźbą terenu, gdzie wyróżniają się obniżenia rzek Odry i Psiny[10]. Deniwelacje nie przekraczają 3-5 metrów, a spadki terenu 3-5%. W krajobrazie można zauważyć płaskodenne obniżenia dolin cieków wodnych, które wypełniają systemy tras zalewowych i nadzalewowych. Teren gminy cechuje umiarkowane zróżnicowanie hipsometryczne[11].

Jeśli chodzi o strukturę rzeźby terenu to występuje tutaj wysoczyzna moreny dennej oraz denudowana równina akumulacji wodnolodowcowej, która stanowi płaską równinę pokrytą w dużej części warstwą utworów lessowych i lessopodobnych. Oprócz tego można tutaj wyróżnić równinę trasy akumulacyjnej i erozyjno-denudacyjnej o rzeźbie równinnej lub falistej; równinę trasy niskiej, miejscami w pradolinie plejstoceńskiej o rzeźbie płaskiej lub lekko falistej; holoceńskie dna dolin rzecznych, występujące wzdłuż rzek, które od czasu ostatniego zlodowacenia posiadają potencjał akumulacyjny i erozyjny zdolny do wykształcenia własnej doliny. Na terenie gminy jest to przede wszystkim rzeka Odra, ale również Psina. Geomorfologia tych dolin charakteryzuje niewielkie zróżnicowanie wysokościowe. Widoczne w rzeźnie terenu są obiekty antropogeniczne, w tym przypadku wały przeciwpowodziowe[7].

Hydrologia | edytuj kod

Wody podziemne | edytuj kod

Obszar gminy znajduje się w zasięgu Głównego Zbiornika Wód Podziemnych "Racibórz" (GZWP 352). Zbiornik znajduje się w utworach czwartorzędu, którego jakość wody oceniono w 2001 r. bardzo wysoko – klasa Ib. Na terenie gminy znajduje się również trzeciorzędowy Użytkowy Poziom Wodonośny. Gmina jest zaopatrywana w wodę z tych utworów poprzez kilkunastometrowe i kilkudziesięciometrowe utwory wodonośne sarmatu i kopalne struktury dolinne, które wypełnione są utworami pliocenu. Jakość wód należy do klasy Ib i II, które spełniają normy pod względem przydatności do picia jak i na cele gospodarcze. Użytkowy poziom wodonośny na terenie gminy stanowią spągowe piaszczyste partie czwartorzędu i stropowe partie trzeciorzędu, na które składają się żwiry grube z otoczakami i piaskiem. Zatem trzeciorzędowy i czwartorzędowy poziom wodonośny ograniczają od góry pyły i piaski silnie pylaste, a od dołu iły torontu. Miąższość poziomu wynosi 22-23 m (od 37-39 m do 60-61 m), gdzie prowadzi od wody o zwierciadle napiętym, stabilizującym się na głębokości od 29 m do powierzchni terenu[12].

Wody powierzchniowe | edytuj kod

Na terenie gminy znajduje się rozwinięty system wód powierzchniowych. W jego skład wchodzi przede wszystkim rzeka Odra, a także mniej znaczące cieki wodne, które w większości zostały przekształcone w sieć melioracyjną. Obszar gminy znajduje się w dorzeczu Odry. Rzeka Odra stanowi południową granicę gminy na długości 8 km, a jej koryto jest uregulowane. W związku z tym wschodnie tereny gminy są zagrożone miejscowymi podtopieniami[8].

Na terenie znajdują się cztery cieki główne wraz z ich dopływami. Największym ciekiem wodnym jest rzeka Odra wraz z jej lewobrzeżnymi dopływami. Oprócz tego przez teren gminy przepływają potok Dzielniczka i rzeka Cisek, a także Psinka. Na terenie gminy można wyszczególnić również osiem potoków[13].

Potoki z sołectw Szonowice, Czerwięcice, Brzeźnica, Sławików i Ligota Książęca uchodzą do Odry jako jej lewobrzeżne dopływy. W sołectwie Szonowice ma swój początek rzeka Dzielniczka, która płynie w kierunku północnym poza granice gminy i uchodzi do Odry. Rzeka Cisek płynie przez sołectwo Modzurów na północ gminy, gdzie uchodzi do Odry. Do sieci hydrologicznej zaliczają się także liczne doły melioracyjne, które odwadniają tereny leśne i rolne. Na wschód od terenu gminy znajdują się liczne zbiorniki wodne[13].

Klimat | edytuj kod

Gmina, według podziału E. Romera, znajduje się w krainie geograficznej zwanej Bramą Morawską. Kraina ta charakteryzuje się korzystnymi warunkami klimatycznymi, gdzie należy do najcieplejszych stref klimatycznych w Polsce. Strefa ta posiada najdłuższy okres wegetacji[14].

Klimat jest łagodny poprzez sąsiedztwo z rzeką Odrą, kompleksy leśne województwa opolskiego położone od zachodu, a także położenie gminy przy wylocie Bramy Morawskiej, z której napływają masy wilgotnego i ciepłego powietrza[2][4][5]. Średnia roczna temperatura waha się między 7 °C a 8 °C. W lipcu, który jest najcieplejszym miesiącem temperatura waha się między 17 °C a 18 °C, a w najzimniejszym – styczniu waha się między – 2 °C a – 3 °C. Czas trwania okresu wegetacyjnego wynosi od ok. 210 do 230 dni, a przymrozki trwają od 60 do 100 dni w ciągu roku, pokrywa śnieżna natomiast zalega od 60 do 90 dni.

W gminie notuje się ok. 170 dni z opadem, gdzie 45 dni to opady śniegu[14]. Opad śródroczny oscyluje wokół 600–900 mm[2][5][14]. Zachmurzenie maksymalne występuje od listopada do stycznia, a minimalne od sierpnia do września. Średnia dobowa wilgotność względna powietrza wynosi 78%. Na terenie gminy występuje średnio 34,3 dni z mgłą. Średnie usłonecznienie w roku wynosi ok. 1400 godzin, a liczba dni z usłonecznieniem powyżej 10 godzin wynosi 30[14].

Wiatry są przeważnie słabe[4], ok. 42% wieje z kierunku zachodniego i południowo-zachodniego przynosząc ciepłe masy powietrza z Europy Zachodniej i basenu Morza Śródziemnego[2][5]. Średnia prędkość wiatru w ciągu roku wynosi ok. 2,2 m/s (od 1,7 do 3,4 m/s)[2][5][14]. Zimą i jesienią przeważa wiatr z południa, natomiast wiosną i latem z północy. Na terenie gminy występuje duży udział cisz – 18,6%[14].

Na klimat ma wpływ także ukształtowanie terenu. Klimat Płaskowyżu Głubczyckiego jest korzystny dla rolnictwa i osadnictwa. Wąskie doliny boczne posiadają odrębne cechy mikroklimatyczne. Nie są tak często przewietrzane, zatem występuje tutaj dość częsta inwersja temperatur. Nie sprzyja to osadnictwu, a także uprawom wrażliwym na przymrozki i grzybienie. Dolina Odry, która jest płaskodenna i szeroka, posiada cechy doliny inwersyjnej. Jednak nie notuje się tutaj za wiele inwersji i nie posiadają one większych miąższości. Warunki klimatyczne nie są tutaj korzystne, a szczególnie w obrębie najniżej położonych terenów między wałami przeciwpowodziowymi. Dodatkowo sytuację pogarszają naturalne i sztuczne przegrody usytuowane poprzecznie do osi rzeki[15].

Gleby | edytuj kod

Klimat, który jest łagodny, działa bardzo sprzyjająco dla rolnictwa, które charakteryzuje gminę[4][15]. Obszar gminy jest w przeważającej części równinny, miejscami falisty. Występują tutaj dobre warunki fizjograficzne dla rolnictwa[15].

Gmina posiada bardzo dobre gleby, gdzie w znacznej mierze przeważają gleby lessowe klas I–III[4][15]. W związku z tym głównym zajęciem miejscowej ludności jest rolnictwo, a na terenie całej gminy przeważają grunty orne stanowiące 94% jej powierzchni[5][15]. Wysoka urodzajność gleb zdeterminowała ich użytkowanie, gdzie przeważają użytki rolne nad innymi formami, w tym zalesieniem. Jednak występują tutaj czynniki wpływające na żyzność gleb[15]. W związku z tym gleby brunatne mają niski poziom próchnicy, co wymaga właściwego nawożenia organicznego i wapnowania[16].

Gleby klasy IV oraz niższych klas występują w dolinie Odry. W ukształtowaniu powierzchni przeważają doliny rzeczne, zbocza dolin oraz wzniesienia. Tereny gminy są podatne na działania erozyjne, bowiem na większość z nich składa się less. 8% obszaru gminy to grunty leśne[5].

Surowce naturalne | edytuj kod

Na terenie gminy nie występują znaczne złoża kopalin, w związku z tym nie wydobywa się tutaj znacznej ilości surowców naturalnych[17]. Można jedynie spotkać niewielkie złoża kruszyw naturalnych i surowców ilastych, które wykorzystuje się do produkcji ceramiki budowlanej. Na terenie całej gminy można przede wszystkim natknąć się na piaski pochodzenia fluwioglacjalnego, które przeważają jednak w jej północnej części[16]. Piaski te na terenie Płaskowyżu Głubczyckiego często są przykryte glinami lessopodobnymi i piaszczystymi. W obrębie tras erozyjno-akumulacyjnych i akumulacyjnych rzek Odry i Psiny występują utwory żwirowo-piaszczaste. W dolinie Odry można natknąć się na żwiry i piaski, których miąższość złóż sięga średnio 7 metrów. Właściwości fizyczne żwirów są bardzo dobre i mało zróżnicowane. Napotkać można tutaj również surowce ilaste, do których zaliczają się muły rzeczne i gliny piaszczyste oraz lessopodobne. Jednak ich zasobność i jakość nie należy do najwyższych[17].

Szata roślinna | edytuj kod

W gminie Rudnik nie ma pełnego rozpoznania pod kątem występowania rzadkich i ginących okazów flory, a obecnie ważną rolę odgrywają zbiorowiska antropogeniczne, które występują na terenach pod silnym wpływem działalności człowieka[5][17]. Zatem występują tutaj zbiorowiska segetalne, które w związku z zubożałą postacią nie prezentują większej wartości przyrodniczej[17].

Na większości zalesionego obszaru gminy występuje grąd subkontynentalny (łac. Tilio-Carpinetum), a także łęgi ze związku Alno-Ulmion, które występują przede wszystkich w dolinach cieków wodnych oraz łęgów jesionowowiązowych (łac. Fraxino–Ulmetum), które można spotkać na wyższych tarasach Odry i łęgi jesionowo–olszowych (łac. Fraxino-Alnetum), które występują w sąsiedztwie drobnych cieków[5][17].

W dolinach rzecznych występuje roślinność łąkowa i bagienna. Jednak prace melioracyjne, a w związku z tym postępujące procesy odwodnień doprowadziły do degradacji tych terenów. Wszystko to przełożyło się na wyginięcie roślinności związanej z dawnymi metodami gospodarki łąkarskiej i ograniczenie zasięgu występowania cennych przyrodniczo łąk. Obecnie łąki zajmują 424 hektary, co stanowi 9,6% powierzchni gminy. Przy brzegach Odry i na licznych nieużytkach można spotkać roślinność bagienną, głównie trzcinowo-szuwarową[17].

Lasy | edytuj kod

Lasy zajmują 7,6% całej struktury powierzchni gminy[5][18]. Zalesienie jest zatem trzykrotnie mniejsze niż lesistość województwa śląskiego (25,5%) i kraju (27,5%)[18]. Ma to związek z rolniczym charakterem gminy, gdzie występuje dużo dobrych jakościowo gleb[5][18]. Udział najwyższej klasy gleb (I-IIIb) w użytkach ornych wynosi bowiem aż 94%. W związku z tym lasy zachowały się tutaj jedynie w formie fragmentarycznej, gdzie występuje kilkadziesiąt izolowanych fragmentów[18]. Najwięcej z nich znajduje się w centralnej części gminy, w okolicach wsi Czerwięcice, i nie przekracza 100 hektarów[5][18].

Na lasy gminy Rudnik składają się przede wszystkim użytki leśne Nadleśnictwa Rud Raciborskich – 4,46 km² (87,5%), Stacji Hodowli Roślin Modzurów – 0,3187 km² (6,3%) oraz lasy prywatne – 0,3165 km²[5]. Jeśli chodzi o znaczenie terenów leśnych to możemy tutaj wyróżnić: gospodarcze, turystyczne i ekologiczne. Jednak gospodarcze znaczenie lasów nie jest wielkie w związku z ich dużym rozdrobnieniem na całej powierzchni gminy, a także młodym drzewostanem, małym zróżnicowaniem gatunków i niską odpornością siedliskową. W związku z tym gospodarcze wykorzystanie lasów sprowadza się do prac pielęgnacyjnych i bieżących potrzeb właścicieli[18].

Lasy mają również niewielkie znaczenie turystyczne i wypoczynkowe, gdzie najlepsze predyspozycje posiada kompleks leśny w okolicach wsi Czerwięcice. Kompleks składa się z lasu i boru mieszanego, gdzie świeży i drzewostan w wieku 40-60 lat tworzą klimat sprzyjający pobytowi ludzi i regenerujący ich zdrowie. Jeśli chodzi o ekologiczne wykorzystanie lasów, to ważne są tutaj funkcje glebochronne, wiatrochronne i klimatyczne[18].

Stan środowiska | edytuj kod

Zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego wynika przede wszystkim z działalności lokalnych źródeł emisji (indywidualnych systemów grzewczych, kotłowni, działalność zakładów przemysłowych), a także napływu zanieczyszczeń z zewnątrz poprzez cyrkulację atmosferyczną. Źródłami zanieczyszczeń liniowych są ciągi komunikacyjne, w tym droga krajowa nr 45 i droga wojewódzka nr 422. Na tych obszarach występuje większa emisja zanieczyszczeń komunikacyjnych (NOx, CO, SO2, pył zawieszony, ołów)[19].

Zanieczyszczenie wód podziemnych może wynikać z działalności rolniczej na terenie gminy (nawożenie, spryskiwanie środkami ochrony roślin), a także tzw. "dzikimi" wysypiskami śmieci. Sytuację pogarsza fakt stosunkowo dobrej przepuszczalności gruntów. Brak kanalizacji na terenie gminy może zagrażać jej wodom powierzchniowym (nieszczelne szamba i nielegalne wylewanie ścieków)[19].

Historia | edytuj kod

Z badań archeologicznych wynika, że ok. IXVII w. p. n.e. istniały na terenie gminy ślady osadnictwa. Niedaleko miejscowości Łubowice istniał od IX do VII w. p.n.e. gród z epoki brązu i żelaza[20], dalej: między Łubowicami a Brzeźnicą na wzgórzu znajdowało się cmentarzysko całopalne, z okresu kultury łużyckiej[4].

Kolejne ślady osadnicze pochodzą już z okresu wczesnego średniowiecza. W centrum Modzurowa znajdowała się osada datowana na VIX w., natomiast pierwsza udokumentowana wzmianka pochodzi dopiero z 1274 r.[21]. Na przełomie IXX w., znajdowała się osada na terenie Grzegorzowic[22]. W XI w. – na terenie miejscowości Rudnika istniała już osada kopaczy, natomiast pierwsza wzmianka pochodzi z 1302 r.[23].

Pałac w Sławikowie

Na średniowiecze datuje się powstanie kolejnych ośrodków osadniczych. W XIII w. na terenie Czerwięcic istniała już średniowieczna osada, o której pierwsze wzmianki pochodzą z lat 12721275[24]. W 1223 r. wzmiankowana jest po raz pierwszy wieś Sławików, z okazji konsekracji kościoła pw. św. Jerzego[25]. Wieś należała wówczas do rodziny Lavensteinów, zwanych Czerwięcicami[24] Na przełomie XIIXIII w., na terenie Gamowa istniała już średniowieczna osada, której pierwsza wzmianka pochodzi z 19 listopada 1223 r.[26]. Z XIII w. pochodzą pierwsze wzmianki o wsi Ligota Książęca[27]. Z XIV w. pochodzą pierwsze wzmianki o wsiach Strzybnik, oraz Szonowice[28][29]. W 1415 r. po raz pierwszy wzmiankowana jest wieś Ponięcice, w dokumentach Mikołaja Wenke, kanonika kolegiaty Św. Krzyża w Opolu i kolegiaty św. Mikołaja w Otmuchowie[30]. Brzeźnica po raz pierwszy wzmiankowana została 12 stycznia 1445 r., kiedy to książę raciborski Wacław Przemyślida, przekazał folwark brzeźnicki swojej żonie Małgorzacie z Szamotuł herbu Nałęcz[4]. W XV w. istniała już wieś Lasaki, jako przysiółek Sławikowa o nazwie Sławikowski Górny Las[27].

Około 1645 r. w Brzeźnicy staraniem Małgorzaty Dzierżanowskiej został wzniesiony pałac rycerski[4]. Pierwsze wzmianki o Jastrzębiu pochodzą z 1679 r.[27]. W 1809 r. grupa rolników ze wsi Ligota Książęca wykorzystała wody z potoku do założenia wodociągu, który zasilany był wodą ze studni za pomocą pompy[20]. W latach 18701872 w Jastrzębiu został wzniesiony pałac, który przetrwał do dnia dzisiejszego[27]. W 1892 r. staraniem rodziny von Schimonsky został wzniesiony w Czerwięcicach pałac[31]. W XVIII w. powstała wieś Sławienko z gruntów, które właściciel majątku w Morzurowie podarował swoim poddanym[25]. W 1939 r. władający pałacem w Jastrzębiu prawnik o nazwisko Thinel, przekształcił go na zakład chorób płucnych[27].

Gmina Rudnik powstała w 1973 r.[32]. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie katowickim. Po reformie administracyjnej wchodzi w skład powiatu raciborskiego województwa śląskiego.

Demografia | edytuj kod

Gminę według danych z 30 czerwca 2004 r.[33] zamieszkuje 5267 osób, co stanowi około 1% ludności województwa śląskiego[5].

Struktura demograficzna mieszkańców gminy Rudnik według danych z 31 grudnia 2007 r.:[35]

Jeżeli chodzi o strukturę wieku w gminie, to największą grupę stanowią osoby w wieku 40–49 lat, których jest 810[5]. Dzieci w wieku 0–6 lat jest 437, a w wieku 7–14 jest 649[5]. Młodzieży w wieku 15-19 lat jest 478, a osób w wieku 20–29 – 739. Grupa osób w wieku 30–39 lat wynosi 658, a w wieku 50–59 – 571. Osób, które mają 60 lat i więcej w gminie jest 978[5].

Warto podkreślić, że jeśli chodzi o ludność w wieku produkcyjnym, to odsetek osób w gminie jest wyższa niż w powiecie raciborskim oraz województwie śląskim[5]. W wieku przedprodukcyjnym znajduje się 22,4% ludności, w produkcyjnym – 59,2%, a poprodukcyjnym – 18,3%[5].

Największą miejscowością w gminie jest Rudnik, którym ma 904 mieszkańców, następnie znajdują się Grzegorzowice – 617 mieszkańców, Brzeźnica – 597 mieszkańców, Gamów – 449 mieszkańców, Sławików – 474 mieszkańców, Modzurów – 389 mieszkańców, Łubowice – 362 mieszkańców, reszta miejscowości ma mniej niż 300 mieszkańców[5].

Podczas spisu w 2011 roku 25,4% mieszkańców zadeklarowało się jako Niemcy[38].

  • Piramida wieku mieszkańców gminy Rudnik w 2014 roku[1].


Gospodarka | edytuj kod

Rolnictwo stanowi silną i wiodącą pozycję w strukturze gospodarczej gminy, gdzie jest jej podstawową bazą ekonomiczną jak i głównym źródłem utrzymania ludności. Użytki rolne zajmują 6299 hektary, co stanowi ponad 85% powierzchni gminy. W strukturze produkcji dominuje kierunek rośliny, a przede wszystkim zboża, głównie pszenica[19].

W 2007 r. w gminie Rudnik było 211 prywatnych podmiotów gospodarczych, z czego 152 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, 4 spółdzielnie oraz 1 spółka handlowa z udziałem kapitału zagranicznego[35].

Na terenie gminy w 2004 r. działalność gospodarczą prowadziły 134 podmioty. W gminie dominuje działalność rolnicza: uprawa roślin i hodowla[5].

Ogółem powierzchnia użytków rolnych zajmuje 6463 hektarów, co stanowi 87,41% obszaru gminy. Podstawowa forma własności, to gospodarstwa indywidualne, które stanowią 56,6% powierzchni użytków rolnych (2 836 ha). W gminie uprawiane są głównie zboża i kukurydza oraz hodowane bydło i trzoda chlewna[5].

Podział administracyjny | edytuj kod

Wieża zegarowa w Strzybniku

Sołectwa | edytuj kod

Miejscowości | edytuj kod

Wsie
Brzeźnica, Czerwięcice, Gamów, Grzegorzowice, Jastrzębie, Lasaki, Ligota Książęca, Łubowice, Modzurów, Ponięcice, Rudnik, Sławienko, Sławików, Strzybnik, Szonowice
Osady
Dolędzin
Kolonie
Gacki
Przysiółki
Kolonia Strzybnik, Strzybniczek


Komunikacja | edytuj kod

Transport drogowy | edytuj kod

Gminę cechuje dobre położenie komunikacyjne[36]. Środek gminy przecina dwupasmowa 45 droga krajowa nr 45 o długości 8,8 km oraz szerokości 7 m, z 23 m pasem drogowym, która przebiega z Opola przez Racibórz i Chałupki do granicy z Czechami[5][36]. Stan techniczny drogi wymaga remontu nawierzchni, bowiem natężenie ruchu na tej drodze jest największe. Droga należy do IV klasy technicznej[5].

Przez teren gminy przebiega także 421 droga wojewódzka nr 421 Kędzierzyn KoźleKuźnia Raciborska o długości 6 km[5][36]. Droga bierze swój początek w sołectwie Sławików, a kończy się na przeprawie promowej w Grzegorzowicach[5].

Drogi na mapie gminy Rudnik

Od północnej granicy gminy w odległości około 45 km przebiega A4 autostrada A4 ZgorzelecWrocławKatowiceKraków, natomiast w odległości około 25 km od wschodniej granicy gminy przebiega A1 autostrady A1 GdańskŁódźKatowiceGorzyczki[5][36].

W odległości 16 km znajduje się przejście graniczne z Republiką Czeską w Pietraszynie, natomiast w odległości 29 km znajduje się przejście graniczne w Chałupkach[36].

Gmina posiada 12 odcinków dróg powiatowych o łącznej długości 48,7 km, z czego 39,5 km to nawierzchnia twarda, 2,3 km – nawierzchnia ulepszona, a 9,2 km nawierzchnia gruntowa. Drogi te łączą większość miejscowości w gminie. Sieć dróg gminnych wynosi 63 km, z czego 21 km to nawierzchnia bitumiczna, 42 km – nawierzchnia gruntowa. Drogi te w znaczącej większości nie posiadają chodników, rowów odwadniających ani poboczy[5].

Gmina nie posiada własnej komunikacji zbiorowej, a połączenia obsługiwane są przez PKS i PKM Racibórz oraz prywatnych przewoźników[5].

Inne | edytuj kod

Na terenie gminy znajduje się jeden urząd pocztowy – Rudnik (kod 47–411)[40][41]. Oprócz tego znajduje się także agencja pocztowa we wsi Łubowice (kod 47-411)[41].

Gmina Rudnik nigdy nie posiadała żadnej infrastruktury kolejowej. Najbliższe stacje kolejowe znajdują się we miejscowościach Kuźnia Raciborska, Nędza oraz Racibórz.

Odległość do portu lotniczego w Pyrzowicach (Katowice) wynosi 75 km, natomiast port lotniczy w Ostrawie oddalony jest o 35 km[36].

Infrastruktura techniczna | edytuj kod

Sieć energetyczna | edytuj kod

Teren gminy zasilany jest w energię elektryczną z czterech Głównych Punktów Zasilania[5]:

Rozprowadzanie energii elektrycznej następuje poprzez sieć napowietrzną średniego napięcia – 15 kV w układzie promieniowym oraz poprzez linie napowietrzne niskiego napięcia – 0,4 kV. Sieć ta jest w znacznym stopniu wyeksploatowana co powoduje częste awarie oraz większe straty w przesyle energii. Teren gminy przecina tranzytowa dwutorowa napowietrzna linia wysokiego napięcia 400 kV (Dobrzeń–Wielopole)[5].

Sieć gazowa | edytuj kod

Tereny gminy nie są objęte siecią gazu rozdzielczego, w taki gaz zaopatrywane jest miasto Racibórz. Braki w zaopatrzeniu w gaz sieciowy zaspokajany jest przez większość mieszkańców gazem z butli propan-butan[5].

Telekomunikacja | edytuj kod

Teren gminy związany jest ze strefą numeracyjną Raciborza, a obsługiwany jest przez katowickie automatyczne centrale telefoniczne. Liczba abonentów wyniosła w 2004 r. około 1 000[5]. Natomiast w przysiółku Strzybniczek znajduje się maszt radiowy, transmitujący Radio Maryja oraz lokalną rozgłośnię – Radio Vanessa[42].

Gospodarka komunalna | edytuj kod

Wszystkie sołectwa gminy są zaopatrywane w wodę z wodociągów, które obsługuje Zakład Wodociągów i Usług Komunalnych w Rudniku, z wyjątkiem Modzurowa, które jest obsługiwane przez Stację Hodowli Roślin. W 2004 r. długość sieci rozdzielczej wynosiła 66,6 km, a przyłączy 39,6 km. Odsetek gospodarstw podłączonych do sieci wodociągowej wynosi 99%. Gmina przede wszystkim jest zaopatrywana w wodę z ujęć podziemnych zlokalizowanych pod Rudnikiem o wydajności 2800 m³ na dobę oraz w Modzurowie o wydajności 750 m³ na dobę[5].

Kanalizacja sanitarna istnieje tylko w miejscowości Modzurów oraz częściowo w miejscowości Ponięcice, a jej długość wynosi około 5 km. Ścieki odprowadzane są do oczyszczalni w Modzurowie, której przepustowość wynosi 26,1 m³ na dobę oraz Ponięcicach – 24,5 m³ na dobę. W miejscowości Rudnik częściowo istnieje kanalizacja deszczowa[5].

Odpady nie są składowane na terenie gminy, a na wysypisku w Kamieńsku. Gmina prowadzi także zbiórki surowców wtórnych, takich jak szkło, tworzywa sztuczne oraz szmaty w specjalnych pojemnikach[5].

Kultura i sport | edytuj kod

Hala sportowa w Rudniku

Większość działalności kulturowej skupia się w Górnośląskim Centrum Spotkań i Kultury w Łubowicach[5]. Na terenie gminy działa także Towarzystwo Miłośników Josepha von Eichendorffa[5], które powstało w 1989 r.[43]. Oprócz tego na terenie gminy znajduje się Biblioteka Publiczna w Rudniku, a także jej filia w Łubowicach. Działalność kulturalna odbywa się także świetlicach wiejskich, które znajdują się w Rudniku, Szonowicach, Modzurowie, Ponięcicach, a także Gamowie. Na terenie gminy znajduje się mniejszość niemiecka skupiona w Towarzystwaie Społeczno-Kulturalnych Niemców, tzw. DFK w Rudniku, Brzeźnicy, Gamowie, Sławikowie, Jastrzębiu oraz Grzegorzowicach[5].

Na infrastrukturę sportową składają się boiska w Rudniku, Grzegorzowicach, Gamowie, Sławikowie, Ponięcicach i Brzeźnicy, a także sale gimnastyczne przy szkołach podstawowych w Szonowicach, Grzegorzowicach oraz ukończona w 2007 r. hala sportowa przy Zespole Szkół Ogólnokształcących w Rudniku[44], w której odbył się już m.in turniej finałowy halowych mistrzostw Polski kobiet w piłce nożnej 2009[45]. Oprócz tego na terenie gminy działa Ludowy Klub Sportowy "Dąb", który posiada salę sportową w Brzeźnicy[5].

Religia | edytuj kod

Na terenie gminy ma siedzibę pięć parafii rzymskokatolickich, które należą do diecezji opolskiej. Pierwsza z nich to parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Łubowicach, do której należą miejscowości Łubowice, Brzeźnica, Ligota Książęca oraz Grzegorzowice. Parafia należy do dekanatu Racibórz. Kolejna to parafia św. Jerzego w Sławikowie, do której należą miejscowości Czerwięcice, Sławików oraz Lasaki. Parafia należy do dekanatu Łany. Trzecią parafią na terenie gminy jest parafia św. Anny w Gamowie, która należy do dekanatu Pietrowice Wielkie. W Modzurowie znajduje się parafia Trójcy Świętej, do której należą miejscowości Dolędzin, Modzurów, Sławienko oraz Szonowice. Parafia należy do dekanatu Łany. Ostatnia parafia na terenie gminy to parafia św. Katarzyny w Rudniku, do której należą miejscowości Czerwięcice, Rudnik oraz Strzybnik. Parafia należy do dekanatu Racibórz[46].

Miejscowości Jastrzębie i Ponięcice należą do parafii św. Piotr i Pawła w Grzędzinie (dekanat Łany)[46].

Turystyka | edytuj kod

Brzeźnica, młyn Brzeźnica, ruiny pałacu z 1645 r. Łubowice, ruiny pałacu z 1786 r. Sławików, ruiny pałacu z 1865 r. Strzybnik, neobarokowa kuźnia Rudnik, pałac z 1797 r.

Gmina posiada atrakcyjne walory historyczne, kulturowe i krajoznawcze, wśród których można wyróżnić układy ruralistyczne i zabytkowe panoramy wsi. Na terenie gminy znajdują się obiekty wpisane do rejestru zabytków województwa śląskiego[47]. Oprócz tego znajduje się tutaj szereg obiektów wpisanych do gminnego rejestru zabytków. Działania takie pozwalają na ochronę dziedzictwa historycznego i kulturowego na terenie gminy, co przekłada się na uatrakcyjnienie jej oferty turystycznej[48].

Zabytki | edytuj kod

Na terenie gminy znajduje się ponad sto stanowisk archeologicznych, gdzie znaleziono m.in. ślady osadnicze jak i cmentarzyska całopalne. W czasie prac wykopaliskowych znaleziono rzeczy pochodzące m.in. z epoki kamienia, epoki brązu, neolitu, kultury łużyckiej, kultury przeworskiej, czasów rzymskich i średniowiecza[47][49][50].

Szlaki turystyczne | edytuj kod

Oświata | edytuj kod

Na terenie gminy w 2004 r. uczyło się 305 dzieci w szkołach podstawowych oraz 206 w gimnazjach[5]. Przy trzech szkołach działają oddziały "zerówki", w których uczy się 45 dzieci[5]. Wszystkie szkoły posiadają świetlice oraz stołówki[5]. Na obszarze gminy nie działają szkoły średnie, zawodowe, pomaturalne, policealne orazszkolnictwa specjalnego dla dzieci i młodzieży[59].

  • Przedszkola[5][59][60][61][62][63]:
    • Przedszkole Samorządowe w Gamowie
    • Przedszkole Samorządowe w Grzegorzowicach
    • Przedszkole Samorządowe w Rudniku
    • Przedszkole przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Brzeźnicy
  • Szkoły podstawowe[5][59][63][64][65]:
    • Szkoła Podstawowa przy Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Brzeźnicy
    • Publiczna Szkoła Podstawowa w Gamowie
    • Szkoła Podstawowa przy Zespole Szkół Ogólnokształcących w Rudniku
    • Szkoła Podstawowa przy Zespole Szkół Ogólnokształcących w Grzegorzowicach
    • Szkoła Podstawowa przy Zespole Szkół Ogólnokształcących w Szonowicach
  • Gimnazja[5][59][64][65]:
    • Gimnazjum przy Zespole Szkół Ogólnokształcących w Rudniku
    • Gimnazjum przy Zespole Szkół Ogólnokształcących w Grzegorzowicach
    • Gimnazjum przy Zespole Szkół Ogólnokształcących w Szonowicach

Opieka społeczna i zdrowotna | edytuj kod

Na terenie gminy znajdują się trzy ośrodki zdrowia[5][59]. Są to Ośrodek Zdrowia w Rudniku, Ośrodek Zdrowia w Łubowicach oraz Punkt Lekarski w Szonowicach. Pielęgniarki z tych ośrodków pełnią opiekę nad dziećmi w czasie dyżurów w placówkach oświatowych[5]. Na terenie gminy brak jest szpitala. Na terenie gminy działają dwa punkty apteczne w Rudniku i Łubowicach[59].

Na terenie gminy działa jeden ośrodek pomocy społecznej, który mieści się w Rudniku[5][59]. Gminny ośrodek pomocy społecznej działa od 1990 r. i obecnie zatrudnia 4 osoby. Swoim zasięgiem obejmuje wszystkie miejscowości gminy[5]. Gmina nie posiada Domu Pomocy Społecznej[59].

Bezpieczeństwo | edytuj kod

Na terenie gminy nad bezpieczeństwem czuwają takie służby jak[5]:

Służby te realizują zadania, które wynikają z ich statutowych zadań w przedmiocie bezpieczeństwo i porządek publiczny[5].

Policja

Posterunek Policji znajduje się w miejscowości Rudnik[5]. Między samorządem a jednostką Policji istnieje stała współpraca[5].

Straż Pożarna

Gmina Rudnik posiada sześć jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej[51], które znajdują się w miejscowościach: Rudnik, Modzurów, Strzybnik, Brzeźnica, Sławików oraz Gamów. Z czego jednostki w Rudniku i Modzurowie włączone są do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego[51]

Polityka i administracja | edytuj kod

Samorząd gminny

Gmina Rudnik za organ uchwałodawczy ma radę gminy, która składa się z piętnastu radnych. Organem wykonawczym jest wójt, którym obecnie jest Alojzy Pieruszka[67].

Wybory samorządowe do Rady Gminy w Rudniku pokazują, że komitety wyborcze wywodzące się z partii politycznych nie mają większego poparcia[68]. W wyborach zwyciężały zawsze komitety lokalne – w wyborach w 2006 r. najwięcej radnych (5) zostało wybranych z komitetu Nasza Mała Ojczyzna, 4 radnych pochodziło z komitetu Gmina dla Ludzi oraz Uczciwość i Gospodarność, a pozostałych 2 radnych z komitetu Razem dla Gminy Rudnik[68].


Wójtowie Gminy Rudnik[68]

  • Hubert Miczko (1998–2002)
  • Dominik Konieczny (2002–2006)
  • Alojzy Pieruszka (2006–2010)

Frekwencja gminy w wyborach[68]

Sąsiednie gminy | edytuj kod

Baborów, Cisek, Kuźnia Raciborska, Nędza, Pietrowice Wielkie, Polska Cerekiew, Racibórz

Uwagi | edytuj kod

  1. W skład sołectwa wchodzi wieś Sławienko
  2. W skład sołectwa wchodzi osada Dolędzin

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/gmina_Rudnik_slaskie, w oparciu o dane GUS.
  2. a b c d e f Urząd Gminy Rudnik: Położenie geograficzne – Gmina Rudnik (pol.). [dostęp 30 września 2008].
  3. a b c d e f Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. miejsce= Rudnik, 2011, s. 10.
  4. a b c d e f g h i j Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 4. ISBN 83-89802-09-0.
  5. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp Urząd Gminy Rudnik: Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Rudnik na lata 2004-2006 (pol.). [dostęp 29 września 2008]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-05-17)].
  6. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 31.
  7. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 18.
  8. a b c Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 20.
  9. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 16.
  10. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. 2011, s. 12.
  11. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 17.
  12. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 22.
  13. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 23.
  14. a b c d e f Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 24.
  15. a b c d e f Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 25.
  16. a b c Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 26.
  17. a b c d e f Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 27.
  18. a b c d e f g Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 28.
  19. a b c Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 30.
  20. a b c d Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 21. ISBN 83-89802-09-0.
  21. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 28. ISBN 83-89802-09-0.
  22. a b c d Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 17. ISBN 83-89802-09-0.
  23. a b c d e Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 31. ISBN 83-89802-09-0.
  24. a b c d e f Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 6. ISBN 83-89802-09-0.
  25. a b Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 43. ISBN 83-89802-09-0.
  26. a b c d Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 8. ISBN 83-89802-09-0.
  27. a b c d e f g h i Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 20. ISBN 83-89802-09-0.
  28. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 46. ISBN 83-89802-09-0.
  29. a b c d e f g h i j Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 48. ISBN 83-89802-09-0.
  30. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 30. ISBN 83-89802-09-0.
  31. a b c d e f Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 7. ISBN 83-89802-09-0.
  32. Urząd Miasta Racibórz: Euroregion Silesia (pol.). [dostęp 10 listopada 2008].
  33. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  34. Urząd Gminy Rudnik: Gmina w liczbach – Gmina Rudnik (pol.). [dostęp 30 września 2008].
  35. a b c Bank Danych Regionalnych – Strona główna (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  36. a b c d e f g Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. miejsce= Rudnik, 2011, s. 11.
  37. Program rewitalizacji gminy Rudnik na lata 2017-2023. 2017, s. 10.
  38. Gminy, w których udział mniejszości narodowych, etnicznych lub społeczności posługującej się językiem kaszubskim wśród ogółu mieszkańców stanowił w 2011 roku co najmniej 10%
  39. Program rewitalizacji gminy Rudnik na lata 2017-2023. 2017, s. 10.
  40. Polskie Książki Telefoniczne Sp. z o.o.: Polskie Książki Telefoniczne (pol.). [dostęp 5 października 2008].
  41. a b Poczta Polska: Poczta Polska Interaktywna mapa placówek Poczty Polskiej (pol.). [dostęp 5 października 2008].
  42. Serwis RadioPolska.pl: Racibórz *Strzybnik*. [dostęp 24 marca 2009].
  43. Historia Górnośląskiego Centrum Kultury i Spotkań (pol.). [dostęp 2 listopada 2008].
  44. Hala sportowa w Rudniku (pol.). www.raciborz.com.pl, 16 listopada 2007. [dostęp 2010-09-06].
  45. Piłkarki Unii Racibórz halowymi mistrzyniami Polski (pol.). www.radio90.pl, 14 grudnia 2009. [dostęp 2010-09-06].
  46. a b Diecezja Opolska: Diecezja Opolska – Parafie (pol.). [dostęp 15 października 2008].
  47. a b Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 37.
  48. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 38.
  49. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 35.
  50. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Rudnik. Rudnik: 2011, s. 36.
  51. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah Gmina Rudnik – Starostwo Powiatowe w Raciborzu: Starostwo Powiatowe w Raciborzu (pol.). [dostęp 5 października 2008].
  52. a b c d e Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 19. ISBN 83-89802-09-0.
  53. a b Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 24. ISBN 83-89802-09-0.
  54. a b Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 25. ISBN 83-89802-09-0.
  55. Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 22. ISBN 83-89802-09-0.
  56. a b Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 29. ISBN 83-89802-09-0.
  57. a b c d e f g h i j Anna Bindacz: Gmina Rudnik – kraina pałaców i zieleni. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Wydawnicza WAW Grzegorz Wawoczny, 2005, s. 42. ISBN 83-89802-09-0.
  58. a b c d e f Ścieżki rowerowe powiatu raciborskiego. Starostwo Powiatowe w Raciborzu.
  59. a b c d e f g h Gmina Rudnik: Strategia Rozwoju Gminy Rudnik na lata 2004-2015 (pol.). [dostęp 13 października 2008]. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-05-17)].
  60. Gmina Rudnik: Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Rudnik (pol.). [dostęp 13 października 2008].
  61. Gmina Rudnik: Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Rudnik (pol.). [dostęp 13 października 2008].
  62. Gmina Rudnik: Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Rudnik (pol.). [dostęp 13 października 2008].
  63. a b Zespół Szkolno-Przedszkolny w Brzeźnicy: Zespół Szkolno-Przedszkolny w Brzeźnicy (pol.). [dostęp 13 października 2008].
  64. a b Gmina Rudnik: Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Rudnik (pol.). [dostęp 13 października 2008].
  65. a b Gmina Rudnik: Biuletyn Informacji Publicznej Gminy Rudnik (pol.). [dostęp 13 października 2008].
  66. Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Raciborzu (pol.). [dostęp 8 listopada 2008].
  67. Gmina Rudnik: Struktura Urzędu Gminy Rudnik (pol.). [dostęp 8 listopada 2008].
  68. a b c d e Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory Samorządowe 2006 – Rada Gminy Rudnik (pol.). [dostęp 8 listopada 2008].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Rudnik (gmina w województwie śląskim)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy