Ruszowice (powiat kłodzki)


Na mapach: 50°27′51″N 16°34′21″E/50,464167 16,572500

Ruszowice (powiat kłodzki) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Galeria: kolumna, krzyże Kolumna maryjna w Ruszowicach Kolumna maryjna w Ruszowicach Kolumna maryjna w Ruszowicach Krzyż przydrożny w Ruszowicach Krzyż przydrożny w Ruszowicach Dom nr 31A w Ruszowicach Widok wsi Ruszowice

Ruszowice (niem. Rauschwitz) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Kłodzko.

Spis treści

Powierzchnia | edytuj kod

Powierzchnia wsi wynosi w granicach administracyjnych 373 ha, z czego 348 ha użytkowanych jest na potrzeby rolnictwa, a 3 ha zajmują lasy.

Geografia | edytuj kod

Niewielka wieś położona w Kotlinie Kłodzkiej u południowo-wschodniego krańca Wzgórz Ścinawskich[3]. Graniczy na zachodzie z Kamieńcem i Suszyną, na północy z Gorzuchowem, na wschodzie z Piszkowicami i Korytowem, a na południu z Roszycami[1].

Ruszowice są położone przy lokalnej szosie z Bierkowic do Chocieszowa, z która łączy się szosa z Kłodzka przez Korytów.

Leży na wysokości 345-360 m n.p.m., na płaskim terenie, który jest nieznacznie sfałdowany dolinami potoków, w bezleśnej okolicy na bardzo dobrych glebach, wykształconych na osadach plejstoceńskich. Obszar ten w okresie zlodowacenia pokryte były przez lodowiec.

Zajęcia mieszkańców | edytuj kod

Ruszowice są wsią wyłącznie rolniczą. Według danych w 1978 r. było tu 29 gospodarstw indywidualnych, a wyłącznie z pracy w rolnictwie utrzymywało się ok. 47% ludności wsi czynnej zawodowo. 11 lat później liczba gospodarstw wzrosła do 33, a z pracy w rolnictwie utrzymywało się 55% ludności. Po okresie transformacji gospodarczej z lat 90. XX w. wzrosła rola rolnictwa, spowodowana likwidacją wielu zakładów przemysłowych i wzrostem bezrobocia. Mimo to część mieszkańców pracuje poza wsią, głównie w Kłodzku.

Demografia | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Początki wsi | edytuj kod

Ruszowice są jedna ze starszych wsi w okolicy Kłodzka. Przypuszcza się, że powstały jeszcze w okresie przedlokacyjnym. Pierwotnie miała ona kształt ulicówki (rzadko spotykana na tym terenie). Z czasem jednak przekształciła się w wielodrożnicę. W dokumentach pojawiła się dopiero w 1347 r. jako Rauschwicz[3]. Wchodziła wówczas w obręb posiadłości obejmującej okoliczne wsie. Jako jej właścicieli wymieniano: Otto von Glubosa i Sigfrida von Knoblauchsdorfa, ale zapis dotyczył bezpośrednio knechtów: Francze i Raczlawa z Ruszowic. W późniejszym okresie dzieje wsi związane były z dobrami, których centrum stanowiły sąsiednie Piszkowice. W 1 poł. XV w. posiadał je Hannus von Tschetterwang, który w 1420 r. wraz ze swoja rodziną przekazał część swojej posiadłości augustianom z Kłodzka[4].

W posiadaniu Haugwitzów | edytuj kod

W 1495 r. Hannus von Haugwitz otrzymał od księcia ziębickiego i hrabiego kłodzkiego – Henryka I Starszego z Podiebradów nadanie obejmujące dobra w okolicy Kłodzka, wśród których znalazły się Ruszowice. Trzy lata później jako ich właściciel w dokumentach występował już Heinrich von Haugwitz. W posiadaniu rodu Haugwitzów wieś znajdowała się aż do jego wygaśnięcia w 1819 r. Ruszowice rozwijały się powoli, nigdy nie stając się dużą wsią, mimo korzystnych warunków naturalnych, co wynikało z położenia w gęsto zaludnionej okolicy oraz małego areału gruntów, które mogłyby pomieścić większą liczbę chłopskich gospodarstw. w końcu XV w. lub na początku XVI w. powstało tu wolne sędziostwo. Wieś należała do parafii św. Jana Chrzciciela w Piszkowicach. W 1549 r. sędziostwo posiadał niejaki Valten.

Czasy wojen (XVI-XVIII w.) | edytuj kod

Pomimo bliskiego położenia w stosunku do Kłodzka wieś leżała praktycznie na uboczu, co pozwoliło jej uniknąć zniszczeń wojennych jakie przetoczyły się przez Hrabstwo Kłodzkie[3]. Nawet wojna trzydziestoletnia ominęła ją[3]. W 1631 r. we wsi należącej nadal do parafii w Piszkowicach mieszkało 15 gospodarzy, którzy płacili podatki kościelne, a w 1653 r. ich liczba wzrosła do 22, a zatem wieś rozwijała się.

W państwie pruskim | edytuj kod

W XVIII w. wieś nadal należała do Haugwitzów. W 1765 r. ich majątek szacowano na 7 tys. talarów. Ruszowice zamieszkiwało 12 kmieci, 16 zagrodników i 4 chałupników, wśród nich 3 rzemieślników. W 1782 r. liczyły już 54 budynki, w tym folwark, a mieszkało 14 kmieci i 39 zagrodników (dane razem z chałupnikami), wśród nich było 8 rzemieślników. Była to wieś wyłącznie rolnicza, ponieważ rzemiosło pozostawało słabo rozwinięte[5].

Podobna sytuacja utrzymywała się w XIX stuleciu. Po wymarciu Haugwitzów wieś stała się własnością barona von Falkenhausena, a po jego śmierci wdowy po nim. Po reformie administracyjnej Prus znalazły się w prowincji śląskiej od 1815 r. oraz w zreorganizowanym w 1816 r. powiecie kłodzkim. W 1825 r. i 1840 r. wieś liczyła 58 budynków, istniał też nadal folwark. W 1870 r. majątek ziemski należący nadal do von Falkenhausenów obejmował tylko 152 morgi. 28 lutego 1874 r. powołano w Prusach urzędy stanu cywilnego. Gmina Ruszowice znalazła się w granicach urzędu stanu cywilnego w Piszkowicach[6]. Położone na równinie Ruszowice nie cieszyły się zbytnim powodzeniem wśród turystów: nie posiadały atrakcji, a główne drogi je omijały.

W granicach Polski | edytuj kod

Po 1945 r. wieś znalazła się w granicach Polski. Ruszowice pozostały wsią rolniczą. rolnictwo rozwinęło się o czym świadczy rozbudowa i remont wielu budynków. Przez cały czas posiadały ustabilizowana sytuacje ludnościową[1] i nie przechodziły procesu wyludniania się. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Zabytki | edytuj kod

Ruszowice zachowały niezbyt czytelny pierwotny układ przestrzenny, zachowało się kilkanaście budynków mieszkalnych i sporo budynków gospodarczych, w większości z XIX w.:

  • domy mieszkalne – murowane, 2-kondygnacyjne, z poddaszami, nakryte dwuspadowym dachem[3],
  • Figura Ukrzyżowanie – z 1803 roku[3],
  • Kolumna Maryjna – ufundowana w 1802 roku przez Mousera, zwieńczona figurą Matki Boskiej Wambierzyckiej[3].

Osoby związane z Ruszowicami | edytuj kod

  • Josef Linner (ur. 1872 r. w Ruszowicach, zm. 1915 r. w Rosji) – miejscowy chłop, utalentowany kompozytor, twórca muzyki kościelnej i wojskowej oraz utworów koncertowych i chóralnych.

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 15: Kotlina Kłodzka i Rów Górnej Nysy. Wrocław: I-BiS, 1993, s. 386-388. ISBN 83-85773-06-1.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  3. a b c d e f g Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 430. ISBN 978-83-89188-95-3.
  4. być może był to tylko czynsz otrzymywany z niej
  5. F. W. Zimmermann, Beyträge zur Beschreibung von Schlesien, t. 1-13, Brieg 1783-1796.
  6. Archiwum Państwowe we wrocławiu, pod red. A. derenia i R. Żerelika, wyd. Arboretum, Wrocław 1996, s. 83.

Bibliografia | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Ruszowice (powiat kłodzki)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy