Ryszard Legutko


Ryszard Legutko w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Prezydent Lech Kaczyński oraz minister edukacji narodowej Ryszard Legutko (13 sierpnia 2007) Ryszard Legutko i Krzysztof Putra podczas Zgromadzenia Posłów i Senatorów z okazji rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja w Sali Obrad Senatu (2 maja 2007)

Ryszard Antoni Legutko (ur. 24 grudnia 1949 w Krakowie) – polski filozof i polityk, profesor nauk humanistycznych, publicysta, autor książek o tematyce społeczno-politycznej, tłumacz i komentator dzieł Platona.

W latach 2005–2007 senator i wicemarszałek Senatu VI kadencji, w 2007 minister edukacji narodowej, w latach 2007–2009 sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP, od 2009 poseł do Parlamentu Europejskiego VII, VIII i IX kadencji, współprzewodniczący Europejskich Konserwatystów i Reformatorów.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Działalność naukowa i społeczna | edytuj kod

Ukończył studia z zakresu filologii angielskiej w 1973 i z zakresu filozofii w 1976 na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1991 uzyskał stopień naukowy doktora habilitowanego (tytuł rozprawy habilitacyjnej: Krytyka demokracji w filozofii politycznej Platona). W 1998 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. W 2003 objął stanowisko profesora zwyczajnego. Wykłada na Uniwersytecie Jagiellońskim. Specjalizuje się w filozofii politycznej i społecznej, filozofii starożytnej oraz historii filozofii. Członek Collegium Invisibile[2].

W latach 80. redagował w Krakowie podziemne czasopismo „Arka”. Do października 2005 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Edukacyjno-Naukowego Ośrodek Myśli Politycznej, którego w 1992 był współzałożycielem. Publikował m.in. w „Rzeczpospolitej”, „Życiu”, „Wprost”, „Nowym Państwie”, „Naszym Dzienniku” i w angielskojęzycznym „Critical Review”.

Działalność polityczna | edytuj kod

W wyborach parlamentarnych w 2005 z ramienia Prawa i Sprawiedliwości w okręgu krakowskim uzyskał mandat senatora VI kadencji. Przewodniczył Polsko-Izraelskiej Grupie Parlamentarnej, był członkiem Komisji Praw Człowieka i Praworządności. Do 4 listopada 2007 pełnił też funkcję wicemarszałka Senatu.

Od 13 sierpnia 2007 do 16 listopada 2007 zajmował stanowisko ministra edukacji narodowej w rządzie Jarosława Kaczyńskiego, zastąpił na tym urzędzie Romana Giertycha. Kontynuował ideę poprzednika dotyczącą wprowadzenia mundurków szkolnych. Zmienił kanon lektur szkolnych, wprowadzając całość niektórych utworów zamiast ich fragmentów. Wprowadził do spisu lektur Pożogę Zofii Kossak-Szczuckiej poświęconą agresji bolszewików na Kresy Wschodnie[3]. Uważał, że religia nie powinna być wliczana do średniej ocen szkolnych, czym wywołał krytyczną odpowiedź przedstawicieli episkopatu[4].

W wyborach parlamentarnych w 2007 bez powodzenia ponownie kandydował do Senatu. Od 4 grudnia 2007 do 16 kwietnia 2009 był sekretarzem stanu w Kancelarii Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 kandydował z pierwszego miejsca dolnośląsko-opolskiej listy Prawa i Sprawiedliwości, zdobywając mandat europosła[5]. W PE przystąpił do grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów. Został szefem delegacji PiS, a także członkiem Komisji Spraw Zagranicznych.

W 2012 Sąd Okręgowy w Krakowie w postępowaniu cywilnym uznał, że Ryszard Legutko naruszył dobra osobiste dwojga uczniów jednej z wrocławskich szkół średnich, którzy zorganizowali debatę dotyczącą istnienia krzyży w klasach, poprzez nazwanie ich „rozpuszczonymi smarkaczami”, nakazując przeproszenie w prasie i uiszczenie kwoty 5 tys. zł na cel społeczny[6]. Sprawa była objęta programem spraw precedensowych Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka[7].

Kandydował z ramienia PiS również w wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2014, uzyskując mandat europosła VIII kadencji[8]. Został przewodniczącym delegacji Prawa i Sprawiedliwości w PE, wiceprzewodniczącym, a w lipcu 2017 współprzewodniczącym grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów[9].

W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2019 kandydował z listy komitetu wyborczego Prawo i Sprawiedliwość w okręgu wyborczym nr 10 (Kraków), uzyskując po raz kolejny mandat poselski[10]. W czerwcu tegoż roku Ryszard Legutko ponownie został wybrany na współprzewodniczącego Europejskich Konserwatystów i Reformatorów[11].

Odznaczenia i nagrody | edytuj kod

Wybrane publikacje | edytuj kod

Tłumaczenia i komentarze dialogów Platona | edytuj kod

  • Fedon (1995, 2018)
  • Eutyfron (1998)
  • Obrona Sokratesa (2003)
  • Kriton (2017)

Publikacje książkowe | edytuj kod

  • Bez gniewu i uprzedzenia (1989; Nagroda PEN Clubu)
  • Platona krytyka demokracji (1990)
  • Nie lubię tolerancji: szkice i felietony (1993)
  • Spory o kapitalizm (1994)
  • Etyka absolutna i społeczeństwo otwarte (1994; Nagroda im. Andrzeja Kijowskiego)
  • Frywolny Prometeusz (1995) – zbiór felietonów
  • I kto tu jest ciemniakiem (1996) – zbiór felietonów
  • Tolerancja. Rzecz o surowym państwie, prawie natury, miłości i sumieniu (1997; Nagroda Ministra Edukacji Narodowej)
  • Czasy wielkiej imitacji (1998) – zbiór felietonów
  • Złośliwe demony (1999) – zbiór felietonów
  • O czasach chytrych i prawdach pozornych (1999) – zbiór esejów
  • Society as a Department Store: Critical Reflections on the Liberal State (2002)
  • Raj przywrócony (2005) – zbiór esejów
  • A demokrácia csúfsága (pol. Niegodziwość demokracji, 2005)
  • Podzwonne dla błazna (2006) – zbiór esejów
  • Traktat o wolności (2007)
  • Esej o duszy polskiej (2008, 2012; wyd. w jęz. rum.: Eseu despre sufletul polonez, Casa Cartii de Stiinta, Kluż-Napoka 2018, ​ISBN 978-606-17-1349-3[14])
  • Ošklivost demokracie a jiné eseje (pol. Brzydota demokracji i inne eseje, 2009)
  • Triumf człowieka pospolitego (2012; wydanie w jęz. ang.: The Demon in Democracy: Totalitarian Temptations in Free Societies, Encounter Books, Nowy Jork 2016, ​ISBN 978-1-59403-863-1​; wydanie w jęz. niem.: Der Dämon der Demokratie – Totalitäre Strömungen in liberalen Gesellschaften, Karolinger, Wiedeń 2017, ​ISBN 978-3-85418-176-7​; wyd. w jęz. rum.: Triumful omului de rând, Casa Cartii de Stiinta, Kluż-Napoka 2017, ​ISBN 978-606-17-1228-1[15])
  • Antykaczyzm (2013)
  • Sokrates (2013; Nagroda Literacka im. Józefa Mackiewicza)
  • Polska, Polacy i suwerenność (2014) – zbiór felietonów

Przypisy | edytuj kod

  1. Syed Kamall był samodzielnym przewodniczącym frakcji, następnie do końca VIII kadencji PE pełnił funkcję współprzewodniczącego. W IX kadencji drugim współprzewodniczącym został Raffaele Fitto.
  2. Lista tutorów Collegium Invisibile. ci.edu.pl. [dostęp 2 kwietnia 2011].
  3. Anna Wittenberg: Legutko: Lista lektur powinna być o wiele dłuższa niż obecnie. W szkole trzeba czytać książki. gazetaprawna.pl, 2 grudnia 2015. [dostęp 27 maja 2019].
  4. Kard. Dziwisz: nie chcemy nowej walki z religią w szkole. tvn24.pl, 18 sierpnia 2007. [dostęp 27 maja 2019].
  5. Serwis PKW – Wybory 2009. pkw.gov.pl. [dostęp 6 czerwca 2019].
  6. Jacek Harłukowicz: Legutko musi przeprosić za „rozwydrzonych smarkaczy”. gazeta.pl, 17 kwietnia 2012. [dostęp 26 czerwca 2013].
  7. Prof. Ryszard Legutko musi przeprosić wrocławskich licealistów. hfhr.pl, 18 kwietnia 2012. [dostęp 26 czerwca 2013].
  8. Serwis PKW – Wybory 2014. pkw.gov.pl. [dostęp 6 czerwca 2019].
  9. About (ang.). ecrgroup.eu. [dostęp 11 grudnia 2018].
  10. Serwis PKW – Wybory 2019. wybory.gov.pl. [dostęp 6 czerwca 2019].
  11. PE: Prof. Legutko współprzewodniczącym grupy EKR. interia.pl, 19 czerwca 2019. [dostęp 19 czerwca 2019].
  12. Chancelaria das Ordens Honoríficas Portuguesas (port.). dre.pt, 26 lutego 2009. [dostęp 12 września 2010].
  13. Premier Mateusz Morawiecki Człowiekiem Roku 2018 „Gazety Polskiej”. tvp.info, 25 lutego 2019. [dostęp 2019-05-12].
  14. Eseu despre sufletul polonez. Autor: Ryszard Legutko (rum.). casacartii.ro. [dostęp 11 grudnia 2018].
  15. Triumful omului de rând. Autor: Ryszard Legutko. casacartii.ro. [dostęp 12 grudnia 2018].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Ryszard Legutko" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy