Rzeszów Główny


Na mapach: 50°02′34″N 22°00′25″E/50,042778 22,006944

Rzeszów Główny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii To jest najnowsza wersja przejrzana, która została oznaczona 11 sie 2020. Od tego czasu wykonano 1 zmianę, która oczekuje na przejrzenie. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rzeszów Głównystacja kolejowa w Rzeszowie, położona na Podkarpaciu, ważny węzeł kolejowy Polski południowo-wschodniej. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca wojewódzkiego[2].

W roku 2018 stacja obsługiwała ok. 7400 pasażerów na dobę, co dawało jej 41. miejsce w kraju[3].

Spis treści

Dane ogólne | edytuj kod

Rzeszów Główny jest stacją węzłową. Znajduje się na międzynarodowej linii kolejowej E30 Zgorzelec - Medyka. Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe:

Budynek dworcowy | edytuj kod

Budynek dworca Rzeszów Główny znajduje się na Placu Dworcowym w północnej części dzielnicy Śródmieście. Został wybudowany w 1858 i pomimo dwukrotnego zniszczenia oraz modernizacji zachował swój pierwotny styl architektoniczny. Największą przebudowę przeszedł w 1908 roku, kiedy to dobudowano: restaurację, poczekalnię III klasy, werandę peronową nad peronem 1, a na placu przed dworcem w miejsce lamp naftowych wprowadzono oświetlenie gazowe.

Obecnie w budynku dworcowym znajduje się 7 kas, z których dwie są czynne całodobowo - 4 z nich należą do spółki PKP Intercity, a 3 do spółki Przewozy Regionalne. Posiada on także informację, poczekalnię oraz elektroniczną przechowalnię bagażu. Bezpośrednio do budynku przylega peron 1. zadaszony werandą, która prowadzi w kierunku zachodnim do przejścia podziemnego, łączącego wszystkie trzy perony. W skrajnie wschodniej części budynku znajduje się posterunek SOK.

Infrastruktura kolejowa stacji | edytuj kod

Stacja posiada 7 torów głównych oraz 3 perony z pięcioma krawędziami peronowymi. Perony połączone są przejściem podziemnym znajdującym się na zachód od budynku dworcowego. W stanie na czerwiec 2020 peron 3 jest remontowany, przez co czynne są wyłącznie perony 1 i 2.

Peron nr 1. sąsiaduje bezpośrednio z budynkiem dworca, jest w większości zadaszony i posiada 2 krawędzie przy torach nr 3 i 5[4].

Najdłuższym i najszerszym peronem jest peron nr 2, posiadający dwie krawędzie peronowe przy torach nr 1 i nr 2. Jest zadaszony, posiada ławki i oszklone przestrzenie dla oczekujących pasażerów. Dawniej od strony Krakowa znajdował się na nim budynek schroniska manewrowych.

Peron nr 3 posiada dwie krawędzie peronowe przy torach nr 6 i nr 8, (dawniej nr 8 i nr 10). Będzie posiadał wyposażenie podobne do peronu 2.

Na północ od peronów znajdują się niezelektryfikowane tory, obsługiwane zwrotnicami ręcznymi, prowadzące do hal naprawczych oraz lokomotywowni. W przeszłości znajdowała się tutaj także druga lokomotywownia, która została jednak zburzona, a tory do niej rozebrane. W tych okolicach znajduje się także schronisko manewrowych, zakłady Kolejowej Medycyny Pracy, budynek PKP Energetyka oraz budynek zwrotniczego.

Na zachód od stacji, obok Wiaduktu Tarnobrzeskiego, znajduje się jedyna nastawnia, pełniąca funkcję nastawni dysponującej oznaczona "Rz", która posiada urządzenia przekaźnikowe typu IZH-111. Na wschód od budynku dworcowego znajduje się pomnik techniki - lokomotywa Tkt48-27, rampa wyładunkowa oraz nieczynna, aczkolwiek będąca w dobrym stanie wieża wodna, w rejonie której odchodziła dziś już rozebrana bocznica do magazynów w rejonie ulic Bardowskiego oraz Batorego. Podobnie ma się stan bocznicy do zakładów Alima Gerber na północ od peronów. Kilkaset metrów dalej w kierunku Przemyśla znajduje się most kolejowy na rzece Wisłok, obok którego można zauważyć ruiny starych budynków kolejowych. Stacja posiada semafory świetlne.

Charakterystyczny dla stacji jest także dojazd do niej, zarówno od strony Krakowa, jak i od strony Przemyśla - zarówno przed jak i za stacją tory wyraźnie kierują się ostrym łukiem w stroną północną, co wpływa na ograniczenia prędkości podczas wjazdu na stację i wyjazdu z niej.

Bezpośrednio na północny zachód w kierunku Krakowa znajduje się stacja Rzeszów Zachodni, która łączy się z Dworcem Głównym trzema torami i na której tory są sterowane z tej samej co Rzeszów Główny nastawni dysponującej "Rz".

Historia | edytuj kod

Pierwotne plany zakładały powstanie dworca kolejowego w odległym Zaczerniu. Desperacji ówczesnych miejskich rajców i przedsiębiorców zawdzięczamy obecne położenie dworca na linii kolejowej Kraków-Przemyśl, która w okolicy Rzeszowa ma kształt litery "u"[5]. Rzeszowski dworzec został otwarty 15 listopada 1858 roku w ramach budowy Kolei galicyjskiej im. Karola Ludwika (lata budowy 1856-61) jako część drogi kolejowej łączącej Wiedeń i Kraków z Lwowem. Od dnia powstania aż do 1902 roku był on poza granicami administracyjnymi miasta na terenie Ruskiej Wsi. Nie mniej jednak bliska lokalizacja od rzeszowskiego Rynku spowodowała szybkie zabudowanie obszaru między centrum miasta a dworcem. W 1890 roku stał się stacją węzłową po tym, jak uruchomiono połączenie z Jasłem. W 1908 rozpoczęto budowę kładki nad torami o szerokości 2,5 m oraz pogłębiono, wybrukowano i odwodniono przejazd pod torami w ciągu dzisiejszej ulicy Batorego. Wraz z wzrostem znaczenia rzeszowskiego węzła kolejowego powstało osiedle kolejowe na północ od dworca (dzisiejsza część Osiedla 1000-Lecia). W roku 1964 oddano do użytku fragment linii 71 do Kolbuszowej, aby zakończyć po długich, trwających od 1938 roku, staraniach budowę linii do Ocic. W czasie I wojny światowej budynek dworcowy został zniszczony przez wycofujące się wojska rosyjskie. W czasie II wojny światowej dworzec służył jako ważny węzeł komunikacyjny. Wycofujące się wojska hitlerowskie ponownie go zniszczyły. Nowy budynek postawiono dopiero po II wojnie w 1945 r.[6]

12 czerwca 2018 PKP Polskie Linie Kolejowe podpisały z konsorcjum Track Tec Construction, Inżynieria Rzeszów, Intop Warszawa i Infrakol umowę na przebudowę stacji Rzeszów Główny wraz z budową dodatkowego przystanku Rzeszów Zachodni[7]. Prace modernizacyjne rozpoczęły się w sierpniu 2018[8].

Kalendarium | edytuj kod

  • 1856 – początek budowy Kolei galicyjskiej im. Karola Ludwika
  • 15 listopada 1858 – otwarcie Dworca Rzeszów
  • 1861 – ukończenie budowy odcinka linii Rzeszów - Lwów
  • 1884 – negatywne rozpatrzenie prośby władz Rzeszowa o połączenie do Mielca i Tarnobrzega - powstaje dzisiejsza linia kolejowa nr 25, która biegnie od Dębicy na północ Galicji
  • 1890 – ukończenie budowy linii do Jasła - Rzeszów staje się stacją węzłową
  • 1902 – włączenie terenu dworca do granic administracyjnych miasta uchwałą Sejmu Krajowego Galicji we Lwowie na skutek starań ówczesnego burmistrza Rzeszowa Stanisława Jabłońskiego
  • 1908 – rozpoczęcie przebudowy dworca (kładka, przejazd kolejowy, restauracja, weranda peronowa, oświetlenie gazowe)
  • 1914 – zniszczenie dworca przez wycofujące się wojska rosyjskie
  • 1938 – rozpoczęcie budowy linii kolejowej nr 71 do Ocic przerwanej przez wybuch wojny
  • 1945 – zniszczenie dworca przez wycofujące się wojska niemieckie; rozpoczęcie odbudowy dworca
  • 1964 – otworzono połączenie na odcinku Rzeszów - Kolbuszowa
  • 1971 – ukończenie budowy linii kolejowej do Ocic
  • 14 grudnia 2008 – zmiana nazwy stacji na Rzeszów Główny
  • 13 grudnia 2015 – na stacji Rzeszów Główny zaczęły się zatrzymywać pociągi kategorii Express InterCity Premium obsługiwane składami ED250 Pendolino[9].
  • 21 czerwca 2017 - spółka PKP Polskie Linie Kolejowa S.A. ogłasza przetarg na zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych w stacji Rzeszów Główny w ramach projektu „Poprawa stanu technicznego infrastruktury obsługi podróżnych (w tym dostosowanie do wymagań TSI PRM), Etap III Rzeszów Główny”[10].
  • sierpień 2018 - rozpoczęcie modernizacji i przebudowy stacji Rzeszów Główny[8].

Skomunikowanie | edytuj kod

Dworzec kolejowy jest położony w bezpośrednim sąsiedztwie dworca autobusowego oraz Placu Dworcowego na którym znajduje się: przystanek MPK Rzeszów obsługujący linie: 0, 3, 33,39,44, linia L do lotniska Rzeszów-Jasionka oraz trzy linie nocne N1, N2 i N3, busy spółki Przewozy Regionalne, a także postój taxi i płatny parking. Niedaleko znajduje się również baza autobusów miejskich (ul. Bardowskiego) skąd odjeżdżają autobusy linii: 3, 5, 9, 12, 20, 22, 29, 35, 38, 42, 51, 53, 54.

Galeria | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. ZINTEGROWANY PLAN ROZWOJU TRANSPORTU PUBLICZNEGO RZESZOWA NA LATA 2010-2015.
  2. [1], l.p. 389
  3. Urząd Transportu Kolejowego: Wymiana pasażerska na stacjach w Polsce w 2018 r.. 2020-01-27. [dostęp 2020-01-30].
  4. Tak wygląda pierwszy peron dworca PKP w Rzeszowie po remoncie, 5 lutego 2020 [dostęp 2020-02-05] .
  5. Jak w XIX wieku wywalczono kolej dla Rzeszowa | PodkarpackaHistoria.pl, www.podkarpackahistoria.pl [dostęp 2017-11-20]  (pol.).
  6. zbiory Biblioteki Uniwersytetu Rzeszowskiego
  7. KurierK. Kolejowy KurierK., PLK podpisały umowę na modernizację stacji Rzeszów Główny, kurier-kolejowy.pl [dostęp 2018-10-14] .
  8. a b Ruszyła przebudowa stacji Rzeszów Główny, rzeszow.tvp.pl, 22 sierpnia 2018 [dostęp 2018-08-23] .
  9. Nowy rozkład na żywo: Awaria na CMK, wichury utrudniają ruch. rynek-kolejowy.pl, 2015-12-13. [dostęp 2015-12-13].
  10. Zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych w stacji Rzeszów Główny w ramach projektu „Poprawa stanu technicznego infrastruktury obsługi podróżnych (w tym dostosowanie do wymagań TSI PRM), Etap III Rzeszów Główny”, zamowienia.plk-sa.pl, 21 czerwca 2017 .

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Rzeszów Główny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy