Sąspów


Na mapach: 50°13′44″N 19°46′10″E/50,228889 19,769444

Sąspów w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sąspówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia, w górnej części Doliny Sąspowskiej.

Wieś znajduje się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Przez Sąspów płynie rzeczka Sąspówka, która ma 5 źródeł.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Spis treści

Części wsi | edytuj kod

Historia | edytuj kod

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1326 roku. Źródła notują, że znajdowała się ona w kluczu pieskoskalskim. W XV wieku notowana jako Sanspow[4]. Do XVII w. przetrwały działy, które należały do miejscowej szlachty zagrodowej: Jakuba i Stefana Załków oraz Krzysztofa Sąspowskiego. We wsi istniał folwark, 6 i 1/2 łanów kmiecych oraz 6 zagród, zamieszkałych przez 2 komorników. Stanisław Szafraniec, wojewoda, kasztelan, był rzecznikiem tolerancji religijnej i ograniczeniem uprawnień Kościoła katolickiego. Brał czynny udział w życiu małopolskiego kościoła protestanckiego. W latach 1550–1555 ufundował w swoich dobrach zbory kalwińskie m.in w Sąspowie. Kościół zamienił na zbór. Źródła z 1791 podają liczbę ludności: 436 osób. Na początku lat 60. XX w. we wsi odkryto neolityczne kopalnie i pracownie krzemieniarskie, pochodzące z ok. IV tys. lat p.n.e. Kopalnie były usytuowane na stoku, co w znacznej mierze pomagało w eksploatacji.

Odkrycia | edytuj kod

W skalnym namulisku odkryto kości zwierząt z okresu ostatniego zlodowacenia m.in:

Zabytki | edytuj kod

Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[5].

Inne | edytuj kod

  • Willa Koziarnia. Jest to jedyny dwór ziemiański, który występuje w gminie. Budynek ma charakterystyczną formę dla XX-lecia międzywojennego, który nawiązuje do tz. stylu dworkowego i narodowego. Za willą znajduje się Jaskinia Koziarnia, w której znajduje się Obserwatorium Sejsmologiczne PAN.

Legenda o kościele w Sąspowie | edytuj kod

Pewnego dnia ludzie postanowili wybudować kościół naprzeciwko skały. Uważali, że to miejsce się nadaje, i że zbudują go w kręgu drzew, które tam stały. Zebrali potrzebne im materiały. Jednak kiedy przyszli tam następnego dnia zobaczyli, że nie ma tam wcześniej pozostawionych materiałów, ani drzew. Na skale zobaczyli wydeptaną wąską ścieżkę. Pewien człowiek w nocy widział coś świecącego, jakby niosącego to drzewo. Była to Maryja. Ludzie w końcu zbudowali kościół na skałce, ponieważ tak nakazała im Matka Boża. Kościół budowany był w sierpniu, ale mimo letniej pory, spadł śnieg. Między innymi dlatego w Sąspowie czczony jest w kościele obraz Matki Boskiej Śnieżnej[potrzebny przypis].

Edukacja | edytuj kod

Budynek szkoły wraz z placem zabaw

Pierwsza wzmianka o szkole w Sąspowie pochodzi z 1518 roku, była to szkoła parafialna.
Obecna szkoła podstawowa w Sąspowie została wybudowana w latach 50. XX wieku. Jest ona usytuowana pod skałą, na której znajduje się kościół pw. św Katarzyny.

Instytucje publiczne | edytuj kod

W budynku remizy strażackiej OSP znajduje się biblioteka.

Szlak turystyczny | edytuj kod

Przez Sąspów prowadzi szlak : – żółty z Wierzchowia przez Dolinę Prądnika i Dolinę Sąspowską do Pieskowej Skały.

Mrozy i powódź w 2010 | edytuj kod

Sąspów – widok na ujście doliny w czasie zimy w 201

W styczniu 2010 roku w Sąspowie mieszkańcy pozbawieni byli prądu ok. 3 tygodnie[6]. Co jakiś czas były również przerywane dostawy wody. Oszronione drzewa łamały się, uszkadzając m.in: dach wiejskiej remizy strażackiej.

Dnia 12 maja 2010 roku lokalna rzeczka Sąspówka wystąpiła z brzegów wlewając się do pomieszczeń gospodarczych, zrywając asfalt z drogi, niszcząc uprawy[7][8].

Stosunki międzynarodowe | edytuj kod

Koło gospodyń wiejskich (KGW) w 2007 roku, zostało zaproszone przez władze niemieckiej miejscowości Chociebuż, ponieważ nazwy miejscowości są do siebie bliźniaczo podobne gdyż jedna z tamtejszych dzielnic nazywa się Saspow. Miejscowości nawiązały współpracę.[potrzebny przypis]

Przypisy | edytuj kod

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Sąspów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochaczew. Warszawa 1889.
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2019-12-31.
  6. To już prawdziwa klęska żywiołowa (dziennik.krakow.pl)
  7. Po śniegu deszcz. Sąspów znów spustoszony (dziennik.krakow.pl)
  8. Gwałtowne burze i ulewy na południu Polski. Są podtopienia (gazeta.pl)

Bibliografia | edytuj kod

  • Katalog Diecezji Sosnowieckiej 2008, Sosnowiec 2008.
Na podstawie artykułu: "Sąspów" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy