Sławomir Mrożek


Sławomir Mrożek w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sławomir Mrożek (ur. 29 czerwca[a] 1930 w Borzęcinie, zm. 15 sierpnia 2013 w Nicei) – polski pisarz oraz rysownik. Autor satyrycznych opowiadań i utworów dramatycznych o tematyce filozoficznej, politycznej, obyczajowej i psychologicznej. Jako dramaturg zaliczany do nurtu teatru absurdu[1].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Urodził się w Borzęcinie. Maturę zdał w Krakowie w Liceum im. Nowodworskiego.

Zadebiutował w 1950 jako rysownik, od 1953 publikował cykle rysunków w Przekroju. Wydane w tym samym roku zbiory opowiadań: Opowiadania z Trzmielowej Góry oraz Półpancerze praktyczne stanowiły jego literacki debiut. W 1953 podpisał tzw. Apel Krakowski, wyrażający poparcie dla stalinowskich władz PRL po aresztowaniu pod sfabrykowanymi zarzutami duchownych katolickich, skazanych w sfingowanym procesie księży kurii krakowskiej i skazaniu na karę śmierci Edwarda Chachlicę, Michała Kowalika i księdza Józefa Lelitę.

Jego pierwszą sztuką teatralną był dramat Policja, wydany w 1958. Dramat Tango z 1964 przyniósł Mrożkowi światową sławę.

Uczestniczył w realizacji II spektaklu gdańskiego teatru Bim-Bom pt „Radość poważna” (1956)[2].

W 1963 wyemigrował. W następnych latach mieszkał we Francji (w Paryżu), następnie osiadł w Stanach Zjednoczonych, Niemczech, Włoszech i Meksyku na ranczo La Epifanía, gdzie mieszkał w latach 1989–1996[3][4]. W 1968 na łamach prasy francuskiej opublikował list protestujący przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji, a w grudniu 1981 zaprotestował przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego.

Urna z prochami Sławomira Mrożka Sarkofag z prochami Sławomira Mrożka

W 1996 powrócił do Polski. W 2002 przeszedł udar mózgu, którego wynikiem była afazja. Skutkiem tego utracił możliwość posługiwania się językiem zarówno w mowie, jak i w piśmie. Dzięki terapii, która trwała około trzech lat, odzyskał zdolność pisania i mówienia. Efektem walki z chorobą jest jego autobiografia[5].

6 maja 2008 Sławomir Mrożek zapowiedział ponowne opuszczenie ojczyzny, by osiąść w Nicei na południu Francji[6] – dla klimatu, który bardziej miał sprzyjać jego zdrowiu. Z Polski wyprowadził się dokładnie miesiąc później – 6 czerwca 2008 – wylatując z lotniska w Balicach[7].

Zmarł nad ranem 15 sierpnia 2013 w szpitalu w Nicei[8]. Jego prochy spoczęły w Panteonie Narodowym w Krakowie. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 17 września 2013 w kościele Świętych Piotra i Pawła w Krakowie. Mszy świętej przewodniczył metropolita krakowski kard. Stanisław Dziwisz[9].

Życie prywatne | edytuj kod

Sławomir Mrożek urodził się w rodzinie kierownika urzędu pocztowego w Borzęcinie, Antoniego Mrożka (1903–1987)[10] i Zofii z domu Kędzior (1906–1949)[11], córki przedsiębiorcy branży mleczarskiej. Pisarz był jednym z trojga dzieci małżeństwa Mrożków. Miał brata Jerzego (1928–1932) i siostrę Litosławę (1935–1995)[12].

Był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną od 1959 była malarka, Maria Obremba. Małżeństwo zakończyło się jej niespodziewaną śmiercią w 1969 roku. W 1987 roku ożenił się z Meksykanką, Susaną Osorio Rosas[13].

Wyróżnienia i nagrody | edytuj kod

Ordery i odznaczenia | edytuj kod

Inne | edytuj kod

  • w 1987 otrzymał nagrodę miasta Klosterneuburg im. Franza Kafki.
  • w 2000 otrzymał tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Twórczość | edytuj kod

Ilustracja Daniela Mroza do książki Słoń, 1957

W swojej twórczości Mrożek poruszał zarówno problematykę silnie związaną z historią Polski oraz tradycjami kulturowymi (np. romantyzmu), jak i tematy uniwersalne, takie jak wolność czy zagrożenia ze strony współczesnej cywilizacji.

Zbiory opowiadań | edytuj kod

  • Opowiadania z Trzmielowej Góry, 1953
  • Półpancerze praktyczne, 1953
  • Słoń, 1957
  • Wesele w Atomicach, 1959
  • Deszcz, 1962
  • Dwa listy i inne opowiadania, 1970
  • Opowiadania, 1981
  • Donosy, 1983
  • Śpiąca Królewna
  • Woda
  • Ostatni husarz
  • Zeszyt
  • Małe prozy, 1990
  • Lew
  • Czekoladki dla Prezesa, 2018[24]

Dramaty | edytuj kod

Powieści | edytuj kod

  • Maleńkie lato, 1956
  • Ucieczka na południe, 1961

Zbiory felietonów | edytuj kod

  • Małe listy, 1981
  • Dziennik powrotu, 2000
  • Małe listy, 2000

Scenariusze filmowe | edytuj kod

  • Wyspa róż, 1975
  • Amor, 1978
  • Powrót, 1994

Inne | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Błędna, publikowana data urodzenia: 26 czerwca.

Przypisy | edytuj kod

  1. Sidoruk E., Antropologia i groteska w dziełach Sławomira Mrożka, Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza, Białystok 1995.
  2. Piotr Bratkowski: Tango się skończyło, Newsweek z 19 sierpnia 2013.
  3. Śniadanie na ranczu Sławomira Mrożka. W: IntoAmericas [on-line].
  4. Maria Hawranek, Szymon Opryszek: Meksyk Sławomira Mrożka. Don Eslavomir kazał zasypać basen (pol.). Gazeta wyborcza, 2014-03-08. [dostęp 2019-07-02].
  5. Lecznicza autobiografia Mrożka. W: e-teatr.pl [on-line].
  6. Mrożek opuszcza Polskę, by osiąść w Nicei. W: e-teatr.pl [on-line].
  7. Mrożek uciekł z Polski. W: wiadomosci.dziennik.pl [on-line]. 2010-06-08.
  8. Sławomir Mrożek nie żyje (pol.). wyborcza.pl. [dostęp 2013-08-15].
  9. Pożegnanie pisarza w Krakowie: Sławomir Mrożek spoczął w Panteonie Narodowym. tvp.info, 17 września 2013.
  10. Sławomir Mrożek: Mój życiorys.
  11. Borzęcin we wspomnieniach Sławomira Mrożka.
  12. Wywiad ze Sławomirem Mrożkiem w portalu Onet.pl.
  13. Sławomir Mrożek. Biografia (pol.). Wydawnictwo Literackie, 2012. [dostęp 2013-08-21].
  14. Prezydent odznaczył pośmiertnie Sławomira Mrożka. prezydent.pl, 17 września 2013. [dostęp 17 września 2013].
  15. M.P. z 1998 r. nr 6, poz. 110 – pkt 2.
  16. Złota Gloria Artis dla Sławomira Mrożka (pol.). mkidn.gov.pl, 23 września 2010. [dostęp 24 września 2010].
  17. Sławomir Mrożek odebrał Order Ecce Homo na Wawelu za mistrzostwo słowa (pol.). 2012-03-27. [dostęp 2012-03-29].
  18. Le dramaturge et écrivain Slawomir Mrozek est décédé (fr.). la-croix.com, 2013-08-15. [dostęp 2013-08-16].
  19. Nagroda Kościelskich. W: koscielscy.pl [on-line].
  20. Honorowe Obywatelstwo Stołecznego Królewskiego Miasta Krakowa. [dostęp 18 lutego 2011].
  21. Nagroda Nike 2007. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-21].
  22. Nagroda im. Jana Parandowskiego. Dotychczasowi laureaci. Penclub. [dostęp 2019-09-18].
  23. Doktorat honoris causa Uniwersytetu Śląskiego dla Sławomira Mrożka.
  24. "Przyjęliśmy młodego człowieka, który okazał się siostrzeńcem Prezesa", Krowoderska.pl, 23 lipca 2020 [dostęp 2020-07-23]  (pol.).
  25. Repetytorium z Mrożka (pol.). Dziennik Polski, 7 maja 2009. [dostęp 7 maja 2009].

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Sławomir Mrożek" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy