Sałata tatarska


Sałata tatarska w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sałata tatarska (Lactuca tatarica (L.) C.A.Mey.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych, z sekcji Mulgedium w obrębie rodzaju Lactuca[3]. Występuje w Ameryce Północnej, Azji[4] i południowo-wschodniej Europie, poza tym zawlekany i zadomowiony, m.in. nad Bałtykiem[5]. Zasiedla siedliska ruderalne, jest chwastem na polach, rośnie w miejscach zasolonych, nad morzami[5], rzekami i jeziorami, na wydmach i w miejscach żwirowych[4].

Spis treści

Rozmieszczenie geograficzne | edytuj kod

Sałata tatarska rośnie na rozległych obszarach Azji od Chin, Mongolii i Syberii poprzez Azję Środkową i północne Indie, Pakistan i Afganistan po rejon Kaukazu[4][6]. W Europie naturalny zasięg obejmuje wschodnią i południowo-wschodnią część kontynentu na północ od Morza Czarnego po Bułgarię na zachodzie[6]. W Ameryce Północnej gatunek jest szeroko rozprzestrzeniony od Alaski na północy po Kalifornię i Teksas na południu[6][3].

Jako gatunek zawleczony rozprzestrzenia się od początków XX wieku wzdłuż wybrzeży Morza Bałtyckiego i Północnego oraz na siedliskach ruderalnych w części kontynentalnej Europy Środkowej[7].

W Polsce rośnie na wybrzeżu bałtyckim w zachodniopomorskim oraz notowany bywa na terenach kolejowych w południowo-wschodniej części kraju[5].

W górach Azji rośnie do rzędnej 4300 m n.p.m.[4]

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Łodyga
Sztywna, prążkowana osiąga od kilku cm do ponad 80 cm wysokości[5], naga[4].
Organy podziemne
Korzeń główny osiąga ponad 5 m głębokości, a na korzeniach bocznych rozwijają się pąki pozwalające na rozwój odrośli korzeniowych[5].
Liście
Skupione głównie w dolnej części pędu, szarozielone do sinych, dość tęgie, nagie[4], ewentualnie za młodu krótkotrwale pokryte pajęczynowatymi włoskami[5]. Mają kształt podługowaty do równowąskiego i wymiary 6–19 × 2–6 cm. U nasady są zwężone, blaszka bywa pierzastodzielna, lirowata i nierówno ząbkowana do równowąskiej[4]. Górne liście obejmują nasadą łodygę, dolne mają oskrzydlone ogonki[5].
Kwiaty
Zebrane w koszyczki, a te w rozgałęziony kwiatostan złożony typu wiechy lub grona[5]. Okrywa koszyczka w kształcie walcowatym, z wiekiem szersza, dzwonkowata, o długości do 1,5 cm. Kwiaty niebieskofioletowe[5].
Owoce
Równowąskie niełupki z dobrze rozwiniętym puchem kielichowym[5].

Biologia i ekologia | edytuj kod

Bylina. Kwitnie od maja do października[5]. Rośnie na plażach nadmorskich[5], na wydmach, brzegach rzek i jezior, skrajach pól, terenach o podłożu żwirowym[4]. Jest halofitem fakultatywnym[5].

Roślina zawiera trujący sok mleczny[8].

Liczba chromosomów 2n = 18[5].

Zmienność | edytuj kod

Podgatunek nominatywny Lactuca tatarica subsp. tatarica występuje w Eurazji. Rośliny z Ameryki Północnej zaliczane są do podgatunku Lactuca tatarica subsp. pulchella (Pursh) Stebbins[6].

Przypisy | edytuj kod

  1. Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20]  (ang.).
  2. Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-08-28]  (ang.).
  3. a b c Taxon: Lactuca tatarica (L.) C. A. Mey.. W: U.S. National Plant Germplasm System [on-line]. [dostęp 2017-08-28].
  4. a b c d e f g h i Lactuca tatarica (Linnaeus) C. A. Meyer. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2017-08-28].
  5. a b c d e f g h i j k l m n Pawłowski B., Jasiewicz A. (red.): Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. XIII. Warszawa, Kraków: PAN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 132-133.
  6. a b c d Lactuca tatarica. W: Den Virtuella Floran [on-line]. Naturhistoriska riksmuseet. (Za: Hultén, E. & Fries, M. 1986. Atlas of North European vascular plants: north of the Tropic of Cancer I-III. – Koeltz Scientific Books, Königstein). [dostęp 2017-08-28].
  7. Knapp H.D., Jage H.. Zur Ausbreitungsgeschichte von Lactuca tatarica (L.) C. A. Meyer in Mitteleuropa. „Feddes Repertorium”. 89, 7-8, s. 453–474, 1978. DOI: 10.1002/fedr.19780890705
  8. Barbara Sudnik-Wójcikowska, Agnieszka Krzyk: Rośliny wydm, klifów, solnisk i aluwiów. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2015, s. 171. ISBN 978-83-7763-288-8.
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
Na podstawie artykułu: "Sałata tatarska" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy