Sava Kovačević


Sava Kovačević w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sava Kovačević, Сава Ковачевић (ur. 25 stycznia 1905 w miejscowości Nudol, zm. 13 czerwca 1943 w Krekovi nad Sutjeską) – jugosłowiański dowódca partyzancki, bohater narodowy tego kraju.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Sava Kovačević urodził się na wsi, w Księstwie Czarnogóry. Po ukończeniu szkoły pracował na kopalni a następnie jako robotnik leśny. W 1925, po wpływem swojego brata Nikoli Kovačevića, wstąpił do Komunistycznej Partii Jugosławii. Ze względu na swoją aktywną działalność w partii, organizacje strajków etc. Kovačević kilkakrotnie stawał przed sądem[1].

Po przegranej kampanii obronnej Sava Kovačević zorganizował oddział partyzancki, który najpierw przeprowadził sabotaż w mieście Bosansko Grahovo a następnie wyzwolił je spod włoskiej okupacji. Dowództwo Ludowowowyzwoleńczeych Partyzanckich Oddziałów Jugosławii powierzyło mu dowództwo nad oddziałem nikiszyckim, który wkrótce rozwinął się do dziesięciu batalionów. Aktywna walka i zwycięstwa nad okupantem przyniosły dowódcy miano bohatera. W 1942 został mianowany szefem sztabu partyzanckiego w Hercegowinie a następnie komendantem 5. Czarnogórskiej Proletariackiej Brygady Uderzeniowej, którą dowodził w czasie Czwartej Ofensywy Antypartyzanckiej. W najtrudniejszym okresie Piątej Ofensywy Sava został przeniesiony na stanowisko dowódcy 5. Proletariackiej Dywizji Uderzeniowej. Płk Kovačević zginął trafiony serią z karabinu maszynowego podczas szturmu na pozycje niemieckiej 118. Dywizji Strzelców[1].

Upamiętnienie | edytuj kod

Płk Sava Kovačević jest jednym z najbardziej znanych dowódców jugosłowiańskiego ruchu oporu. Jeszcze za życia stał się legendą ze względu na sukcesy swoich oddziałów oraz bliskie relacje z podkomendnymi[1]. Jego postać została otoczona kultem w powojennej Jugosławii (min. zbudowano jego pomniki w Grahovie i Vrbasie).

W filmie Piąta ofensywa z 1973 rolę płk Savy zagrał jugosłowiański aktor Ljuba Tadić[2].

W muzyce | edytuj kod

Savę Kovačevića upamiętnia pieśń pt. Komandant Sava (napisana do muzyki Pieśni o Szczorsie)[3]:

Skraja Bosne i mora, zna ga zemlja sva
svud se slavom pročuo Komandant Sava
Vodio je brigade preko polja, gora,
razgonio je bande mrskih zlotvora

Hej-haj, hej-haj Komandant Sava
Hej-haj, hej-haj Komandant Sava

Huči, teče Sutjeska, pliva krv po njoj,
divizija Savina bije ljuti boj
Tudje horde proklete nadiru kroz noć,
juriš moji junaci, mi moramo proć’

Hej-haj, hej-haj – mi moramo proć’
Hej-haj, hej-haj – mi moramo proć’

Što to huči Sutjeska u taj pozni sat,
mrtav kraj nje ležaše slavni Komandant
Hej-haj, hej-haj – slavni Komandant
Hej-haj, hej-haj – slavni Komandant

Awanse | edytuj kod

  • pułkownik – 1 maja 1943 – stopień otrzymany po wprowadzeniu systemu stopni wojskowych w NOVJ

Odznaczenia | edytuj kod

  • Order Narodowego Bohatera Jugosławii - 6 lipca 1943 (pośmiertnie)
  • Order Kutuzowa I stopnia – Związek Radziecki (pośmiertnie)

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c NARODNI HEROJI JUGOSLAVIJE – Kovačević Blagoja Sava, www.znaci.net [dostęp 2019-04-07] .
  2. Piąta ofensywa (1973) - Filmweb, www.filmweb.pl [dostęp 2019-04-07]  (pol.).
  3. NenaN. Ivošević NenaN., Tekst pesme KOMANDANT SAVA, www.nenaivosevic.com [dostęp 2019-04-07]  (serb.-chorw.).

Bibliografia | edytuj kod

  • Narodni heroji Jugoslavije, „Mladost”, Beograd 1975  (serb.-chorw.).
Na podstawie artykułu: "Sava Kovačević" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy