Shinkansen


Shinkansen w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Shinkansen serii 200~E5 Shinkansen 0 ~ N700

Shinkansen (jap. 新幹線), pisane również jako Sinkansen[1][2]ogólnojapońska sieć linii kolejowych normalnotorowych, stworzona specjalnie dla superszybkich pociągów, osiągających prędkość maksymalną do 320 km/h. Pierwsza linia o nazwie Tōkaidō Shinkansen została otwarta w 1964[3].

Spis treści

Nazwa | edytuj kod

Nazwa „shinkansen” została użyta po raz pierwszy w latach 40. ubiegłego wieku dla planowanej linii kolejowej, która miała łączyć Tokio z Shimonoseki. W wyniku przegranej wojny, plany odrzucono.

Powszechnie dziś znaną nazwę Shinkansen tłumaczy się dosłownie jako „Nową Główną Linię” – odnosiła się bowiem pierwotnie do jednej linii Tōkaidō, która połączyła Tokio z Osaką przed olimpiadą w 1964 roku. Z biegiem lat linia rozrosła się w ogólnokrajową sieć, przejmując nazwę. Poszczególne linie zawierają w sobie nazwy regionów, przez które biegną (np. Tōhoku Shinkansen), a pojedyncze superekspresy mają łatwe do zapamiętania nazwy jak „Hikari” („Światło”) czy „Kodama” („Echo”). Takie rozróżnienia ułatwiają rozpoznanie obsługiwanego regionu, połączeń poszczególnych linii oraz rodzajów ekspresów i ich rozkładu jazdy. Jest to ważne także dlatego, że przy dużej częstotliwości kursowania (co kilkanaście minut) łatwo pomylić rodzaje pociągów. Biegną tą samą trasą, ale zatrzymują się na różnych stacjach. Na przykład na trasie Tokio-Osaka „Kodama” zatrzymuje się na wszystkich stacjach, a więc pokonuje dystans wolniej niż „Hikari”, który zatrzymuje się tylko na części z nich, ale cel osiąga znacznie szybciej.

Popularna angielska nazwa bullet train („pociąg-pocisk”) nie jest przez Japończyków używana. Powstała ona z tłumaczenia japońskich słów dangan-ressha (jap. 弾丸列車), pochodzących od kształtu lokomotywy projektowanej w latach 30. ubiegłego wieku.

Historia | edytuj kod

Doctor Yellow – skład do kontroli torów, na stacji Shin-Ōsaka

Japonia była pierwszym krajem, który rozpoczął prace nad systemem kolei dużych prędkości. Budowa pierwszego odcinka, pomiędzy Tokio i Osaką (Tōkaidō Shinkansen) rozpoczęła się w 1959 roku. Oficjalne otwarcie nastąpiło 1 października 1964 roku. Linia odniosła olbrzymi sukces, przewożąc 100 milionów pasażerów już po niecałych trzech latach (13 czerwca 1967 roku), a miliard przekraczając w 1976[3].

Pierwsze pociągi jeździły z prędkością 210 km/h[4], potem zwiększoną do 220 km/h. Dziś prędkości pociągów są różne w zależności od linii, a najszybsze z nich przewożą pasażerów z prędkością 320 km/h[5], co stawia je na równi z francuskimi TGV.

Shinkanseny to pociągi normalnotorowe (rozstaw torów 1435 mm), inaczej niż większość kolei japońskich, używających torów o rozstawie 1067 mm. Dzięki temu w wagonach jest miejsce na większą liczbę siedzeń niż w klasycznych pociągach (układy 2+3 lub nawet 3+3). Między północą, a godziną 6:00 linie zamykane są na potrzeby konserwacji. Jeżdżą po nich wówczas także specjalne pociągi Doctor Yellow, które za pomocą zamontowanej na ich pokładzie specjalistycznej aparatury dokładnie sprawdzają każdy odcinek torów.

Linie Shinkansen | edytuj kod

Mapa sieci kolejowej Shinkansen

Główne linie kolei Shinkansen to:

  • Tōkaidō ShinkansenTokio (Stacja Tokio) – Osaka (Stacja Shin-Ōsaka) – 515 km
  • San'yō ShinkansenOsaka (Stacja Shin-Ōsaka) – Fukuoka (Stacja Hakata) – 554 km
  • Tōhoku Shinkansen – Tokio (Stacja Tokio) – Aomori (Stacja Shin-Aomori) – 675 km
  • Jōetsu Shinkansen – Saitama (Stacja Ōmiya) – Niigata (Stacja Niigata) – 270 km
  • Hokuriku Shinkansen (Nagano Shinkansen) – Takasaki (Stacja Takasaki) – Nagano (Stacja Nagano) – 117 km
  • Kyūshū Shinkansen – Fukuoka (Stacja Hakata) – Kagoshima (Stacja Kagoshima-Chūō) – 257 km
  • Linia Hakata-Minami – Fukuoka (Stacja Hakata) – Kasuga (Stacja Hakata-Minami) – 9 km
  • Linia Gala-Yuzawa – Yuzawa (Stacja Echigo-Yuzawa – Gala-Yuzawa) – 2 km

Mini-Shinkansen (Maksymalna prędkość operacyjna: 130 km/h)

  • Yamagata Shinkansen – Fukushima (Stacja Fukushima) – Shinjō (Stacja Shinjō) – 149 km
  • Akita Shinkansen – Morioka (Stacja Morioka) – Akita (Stacja Akita) – 127 km

Ta ostatnia wykorzystuje pociągi Shinkansen, ale tory zwykłej linii kolejowej.

Linie Shinkansen projektowane oraz w budowie:

  • Hokuriku Shinkansen – Nagano (Stacja Nagano) – Kanazawa (Stacja Kanazawa), w budowie, będzie otwarta do roku 2014; przedłużenie tej linii do Osaki jest projektowane i budowana jest tylko Stacja Fukui w mieście Fukui
  • Hokkaidō Shinkansen – Aomori (Stacja Shin-Aomori) – Hakodate (Stacja Shin-Hakodate), w budowie, będzie otwarta do roku 2015; przedłużenie tej linii do Sapporo jest projektowane
  • Kyūshū Shinkansen – Takeo (Stacja Takeo-Onsen) – Isahaya (Stacja Isahaya), w budowie
  • Chūō Shinkansen – maglev, projektowana
  • Taiwan High Speed Rail – linia wykorzystująca technologię Shinkansen na Tajwanie), w budowie

Modele pociągów Shinkansen | edytuj kod

  • Seria 0
Seria 0 W Muzeum Kolejnictwa w Yorku Skład 16 wagonów, ok. 1987 Shinkansen, ok. 1989 Wnętrze z układem siedzeń 3+2 Wnętrze z układem siedzeń 2+2
  • Seria 100
Seria 100 Na stacji Okayama, październik 2006 Na stacji Himeji, 2009 Skład 6 wagonów, 2003 Skład 6 wagonów, 2006
  • Seria 200
Seria 200 Na stacji Ōmiya, 2008 Skład 13 wagonów, 1990 Na stacji, 2008 Na stacji Tokio, 2002 Wnętrze z układem siedzeń 2+2 Wnętrze z układem siedzeń 3+2
  • Seria 300
Seria 300 Na stacji Okayama, październik 2006 Na stacji Tokio, 2005 Na stacji, 2009 Wnętrze
  • Seria 400
Seria 400 Na stacji Yonezawa, 2005 Wnętrze z układem siedzeń 2+2 Wnętrze z układem siedzeń 2+1
  • Seria 500
Seria 500 Na stacji Tokio, październik 2005 Shinkansen 500 w Kyoto Skład 16 wagonów, 2006 Skład 8 wagonów na stacji Himeji, 2009 Wnętrze
  • Seria 700
Seria 700 Na stacji Tokio W trasie, 2009 Wnętrze
  • Seria 700T
Shinkansen serii 700T w mieście Kaohsiung na Tajwanie
  • Seria N700
Shinkansen serii N700 przy stacji rozrządowej
  • Seria 800
Shinkansen serii 800 "Tsubame" na stacji Shin-Minamata
  • Seria E1 Max
Shinkansen serii E1 "Toki" na stacji Ōmiya
  • Seria E2
Shinkansen serii E2 na stacji Tokio
  • Seria E3
Shinkansen serii E3 na stacji Shizuku-ishi
  • Seria E4 Max
Shinkansen serii E4 "Max" na stacji Tokio
  • Klasa 395
British Rail Klasa 395
  • Seria E5
Shinkansen serii E5 "Hayabusa"
  • Seria E6
Seria E6 podczas jazdy testowej na stacji Morioka, 2010

Modele niewprowadzone jeszcze do eksploatacji | edytuj kod

  • Seria E954
Shinkansen Serii E954 na stacji Sendai
  • Seria E955
Shinkansen Serii E955

Lista rodzajów połączeń kolejowych Shinkansen | edytuj kod

Najstarszy model – Seria 0 (po lewej) i jeden z najnowszych modeli – Seria N700

Tłumaczenia nazw pociągów/ekspresów obsługujących sieć Shinkansen. Różnorodność nazewnictwa jest zamierzonym ułatwieniem służącym rozpoznawaniu poszczególnych połączeń i rodzajów pociągów. Ekspresy o różnych nazwach obsługują np. jedną linię, ale zatrzymują się na innych stacjach.

  • Aoba (już nieużywana) (tłum. zielone liście)
  • Asahi (już nieużywana) (tłum. wschodzące słońce)
  • Asama (Asama (wulkan))
  • Hayabusa (tłum. sokół wędrowny)
  • Hayate (tłum. podmuch wiatru)
  • Hikari (tłum. światło)
  • Hikari Rail Star
  • Kodama (tłum. echo)
  • Komachi (od imienia poetki Ono no Komachi z epoki Heian)
  • Max-Asahi (już nieużywana)
  • Max-Nasuno
  • Max-Tanigawa
  • Max-Toki
  • Max-Yamabiko
  • Mizuho
  • Nasuno
  • Nozomi (tłum. nadzieja)
  • Sakura
  • Tanigawa
  • Toki
  • Tsubame (tłum. jaskółka)
  • Tsubasa (tłum. skrzydło)
  • Yamabiko (tłum. górskie echo)

Ciekawostki | edytuj kod

Pociąg na poduszce magnetycznej Shinkansen jest posiadaczem światowego rekordu prędkości wynoszącego 603 km/h (rekord dla pociągu poruszającego się po szynach wynosi 574,8 km/h). Shinkansen jeździ z niezwykłą punktualnością. Maksymalne opóźnienia to 36 sekund w skali roku.

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego (pol.). [dostęp 2014-10-06].
  2. "Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych" Władysława Kopalińskiego (pol.). [dostęp 2014-10-06].
  3. a b Why Japan's high-speed trains are so good (ang.). The Economist, 9 czerwca 2014. [dostęp 2014-10-03].
  4. https://www.bbc.com/culture/article/20140714-built-for-speed-the-bullet-train
  5. https://www.railwaygazette.com/passenger/jr-east-introduces-320-km/h-running/37860.article

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kolej dużych prędkości Kontrola autorytatywna (kolej dużych prędkości):Encyklopedia internetowa:
Na podstawie artykułu: "Shinkansen" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy