Siemion Budionny


Siemion Budionny w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Siemion Budionny, 1912 Siemion Budionny (1937) Marszałkowie Aleksandr Wasilewski i Siemion Budionny (1943) Znaczek Poczty ZSRR z marszałkiem Siemionem Budionnym (1974)

Siemion Michajłowicz Budionny (ros. Семён Михайлович Будённый i, ur. 13 kwietnia?/ 25 kwietnia 1883 w Koziurynie, zm. 26 października 1973 w Moskwie) – rosyjski i radziecki dowódca wojskowy, kawalerzysta, dowódca 1 Armii Konnej, I zastępca komisarza obrony ZSRR, Główny Inspektor Ministerstwa Obrony ZSRR, marszałek Związku Radzieckiego (1935), trzykrotny Bohater Związku Radzieckiego (1958, 1963, 1968), deputowany i członek Prezydium Rady Najwyższej ZSRR.

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Dzieciństwo i młodość | edytuj kod

Urodził się w chutorze Koziuryn koło Rostowa, na terenie ówczesnego obwodu Wojska Dońskiego. W dzieciństwie pracował jako pasterz i robotnik rolny. W wojsku służył od 1903, w latach 1904–1905 uczestniczył w wojnie rosyjsko-japońskiej. W 1907 jako najlepszy jeździec pułku wysłany do Petersburga do szkoły oficerów kawalerii na roczny kurs dla niższych stopni. Do 1914 służył w pułku dragonów.

I wojna światowa | edytuj kod

W I wojnie światowej służył jako starszy podoficer na froncie niemieckim, austriackim i kaukaskim, m.in. w Operacji Łódzkiej. Latem 1917 wraz z pułkiem przybył do Mińska, gdzie został wybrany przedstawicielem komitetu żołnierskiego pułku. Latem 1917 uczestniczył w rozbrojeniu wojsk korniłowskich w Orszy. Po bolszewickiej rewolucji październikowej wrócił nad Don, gdzie został wybrany członkiem miejscowego Komitetu Rad.

Wojna domowa w Rosji | edytuj kod

W lutym 1919 utworzył konny oddział Armii Czerwonej pod swoim dowództwem. Oddziałem przemianowanym 19 listopada 1919 na 1. Armię Konną, dowodził w latach 1919–1923, walcząc z wojskami gen. Piotra Wrangla nad Donem, w październiku-listopadzie 1919 pokonując kozackie korpusy generałów Konstantina Mamontowa i Andrieja Szkury i zwyciężając Siły Zbrojne Południa Rosji gen. Antona Denikina pod Woroneżem i w bitwie o węzeł kolejowy Kastornoje[1].

 Osobny artykuł: Operacja woronesko-kastornieńska (1919).

Wojna polsko-bolszewicka 1920 | edytuj kod

W wojnie polsko-bolszewickiej 1 Armia Konna przerzucona marszem na front polski z Kaukazu Północnego (Majkop) przerwała 5 czerwca 1920 front polsko-sowiecki pod Samhorodkiem na Ukrainie i uderzyła na tyły Wojska Polskiego zajmującego Kijów. Nacierała następnie na Żytomierz, który zajęła 7 czerwca, wycinając w pień polski garnizon, niszcząc stację kolejową i magazyny wojskowe i uwalniając kilka tysięcy sowieckich jeńców i Berdyczów, gdzie spaliła szpital z 600 rannymi Polakami i siostrami Czerwonego Krzyża. 27 czerwca Budionny zajął Zwiahel, 10 lipca – Równe. W końcu lipca 1920 armia Budionnego uderzyła w kierunku na Lwów. 17 sierpnia 1920 stoczyła krwawą bitwę pod Zadwórzem. Budionny wykonał wówczas z opóźnieniem rozkaz skierowania się na północny zachód dla wsparcia atakujących Warszawę wojsk Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego. Manewr Budionnego nastąpił za późno – 16 sierpnia 1920 Wojsko Polskie rozpoczęło kontrofensywę na flankę i tyły wojsk Tuchaczewskiego, rozbijając je i zmuszając do generalnego odwrotu spod Warszawy. Budionny został powstrzymany pod Zamościem przez broniące miasta oddziały polskie i ukraińskie, a następnie 31 sierpnia rozbity pod Komarowem wycofał się za Bug. Jego armia konna słynęła z ogromnego okrucieństwa, mordując ludność cywilną i urządzając pogromy Żydów na wschodnich kresach Polski.[potrzebny przypis]

Dalsza służba | edytuj kod

W latach 1921–1923 był zastępcą dowódcy Północnokaukaskiego Okręgu Wojskowego, od 1923 zaś pomocnikiem ds. kawalerii głównodowodzącego Armią Czerwoną, w latach 1924–1937 był inspektorem kawalerii. W 1932 ukończył Akademię Wojskową im. Michaiła Frunzego. Od 1934 należał do KPZR.

20 listopada 1935 został mianowany (jako jeden z pięciu dowódców) Marszałkiem Związku Radzieckiego. W przeciwieństwie do wielu innych dowódców rewolucyjnych, nie utracił zaufania Józefa Stalina. Jego kompetencje wojskowe są jednak podważane przez wielu historyków[potrzebny przypis]. Od 1937 do 1939 dowodził Moskiewskim Okręgiem Wojskowym, a od sierpnia 1940 był I zastępcą komisarza (ministra) obrony ZSRR.

II wojna światowa | edytuj kod

W czasie II wojny światowej, był członkiem Stawki Najwyższego Naczelnego Dowództwa, uczestniczył w obronie Moskwy, dowodził grupą wojsk rezerwy Stawki, następnie w okresie lipiec – sierpień 1941 był dowódcą Kierunku Południowo-Zachodniego, od września do października 1941 Frontu Rezerwowego, od kwietnia do maja 1942 głównodowodzącym Kierunku Północno-Kaukaskiego, a od maja do sierpnia 1942 Frontu Północno-Kaukaskiego.

Latem 1941, na żądanie Budionnego, dowództwo radzieckie przystąpiło do tworzenia nowych jednostek. Na koniec roku dodatkowo utworzono ok. 80 dywizji lekkiej kawalerii. Od stycznia 1943 dowodził kawalerią ZSRR.

Okres powojenny | edytuj kod

Po II wojnie światowej, w latach 1947–1953 dodatkowo był zastępcą ministra rolnictwa, w następnych latach zaś był inspektorem kawalerii i Głównym Inspektorem Ministerstwa Obrony ZSRR.

Ośmiokrotnie deputowany do Rady Najwyższej ZSRR, a od 1938 członek Prezydium RN ZSRR.

Zmarł w wieku 90 lat, został pochowany przy murze Kremla na Placu Czerwonym w Moskwie. W jego pogrzebie uczestniczyła delegacja PRL z wiceministrem obrony narodowej gen. broni Józefem Urbanowiczem na czele.

Odznaczenia | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. P. Kenez, Red Advance, White Defeat. Civil War in South Russia 1919-1920, New Academia Publishing, Washington DC 2004, ​ISBN 0-9744934-5-7​, s. 218.

Bibliografia | edytuj kod

  • BolesławB. Potyrała BolesławB., HieronimH. Szczegóła HieronimH., Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Zielona Góra: Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, 1997, ISBN 83-86832-23-1 .
  • BolesławB. Potyrała BolesławB., WładysławW. Szlufik WładysławW., Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940–1991, Częstochowa: WSP, 2001, ISBN 83-7098-662-5 .
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, t. I, Wyd. MON, Warszawa 1971
  • Encyklopedia II wojny światowej, Wyd. MON, Warszawa 1975
  • W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000 (ros.)
  • K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000 (ros.)
  • Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa (ros.)
  • Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 4, s. 92, Moskwa 1969-1978 (ros.)
  • Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986 (ros.)
  • Семён Михайлович Будённый – Герои страны (ros.)
  • Семён Михайлович Будённый – Проект ХРОНОС (ros.)
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Siemion Budionny" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy