Sierpówka


Sierpówka w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sierpówka, synogarlica turecka (Streptopelia decaocto) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny gołębiowatych (Columbidae).

Spis treści

Występowanie | edytuj kod

Pierwotnie zamieszkiwała południową Azję od Turcji po Koreę, oraz obszary na południe od Sri Lanki i Arabii, część północnej Afryki. Obecnie spotkać ją można niemal w całej Europie, poza północną Skandynawią i północą europejskiej części Rosji. Została introdukowana do Japonii i Ameryki Północnej. Jest gatunkiem osiadłym.

Historia ekspansji | edytuj kod

Ekspansja sierpówki w Europie:

     Zasięg ok. 1900 r.

     Do 1928 r.

     Do 1938 r.

     Do 1946 r.

     Do 1949 r.

     Do 1957 r.

     Do 1963 r.

     Do 1973 r.

     Do 1990 r.

     Do 2005 r.

Ekspansja sierpówki dokonała się w bardzo krótkim czasie. Prawdopodobnie do południowo-wschodniej części Starego Kontynentu sierpówkę sprowadzili osmańscy zdobywcy. W Europie stwierdzona była po raz pierwszy w 1835 w Płowdiwie w Bułgarii.

Do lat 30. XX wieku występowała jeszcze tylko na Półwyspie Bałkańskim po Belgrad, gdzie z czasem jej populacje uległy zagęszczeniu. W następnych latach zaobserwowano żywiołowe rozprzestrzenianie się synogarlicy tureckiej w kierunku północno-zachodnim. Na początku lat 40. występowała już w Wiedniu. W maju 1940 r. zaobserwowano ją na Dolnym Śląsku pod Oleśnicą, na wiosnę 1942 w Tarnowie i w Krakowie. Pierwsze gnieżdżenie się na ziemiach polskich zanotowano w 1943 r. w Lublinie i Tarnowie. W 1946 r. osiągnęła Augsburg, w 1948 Lipsk, w 1950 r. dotarła do Holandii i na północny skraj Jutlandii. W 1951 r. była w Radomiu, skąd kierowała się na północ wzdłuż doliny Wisły. Kilka par w 1952 roku dotarło na Wyspy Brytyjskie[3]. Widziano ją również w południowej Szwecji. W latach 50. i 60. XX w. synogarlica turecka skolonizowała całą Europę Środkową po Estonię, południową część Półwyspu Skandynawskiego. Na początku lat 70. dotarła do Irlandii. W 2005 poza zasięgiem sierpówki była tylko północna część Skandynawii i Rosji, wysokie góry oraz większość Półwyspu Iberyjskiego, gdzie występuje punktowo. W ciągu ostatnich 100 lat sierpówka rozszerzyła znacząco swój zasięg również w Turcji, pojawiła się w Iraku i Izraelu, a na przełomie XX i XXI wieku dotarła przez Hiszpanię do północnego Maroka, jednak na pozaeuropejskich terenach występuje bardziej wyspowo i nie zasiedla tak zwartych areałów.

Szybkie rozprzestrzenianie zbiegło się z coraz większą industrializacją i rozwojem gospodarki rolnej, które zapewniały im różnorodny pokarm. O sukcesie w kolonizowaniu Europy zadecydowała też mało wyspecjalizowana dieta, brak płochliwości wobec człowieka, wielokrotne lęgi w ciągu całego roku, niskie wymagania lęgowe, umiejętność dostosowania się do różnych warunków środowiska i klimatu.

W połowie lat 1970. pierwsze sierpówki zostały introdukowane na New Providence w archipelagu Bahamów, a następnie w wielu miejscach Ameryki Północnej. Od tamtej pory gołębie te rozprzestrzeniły się na Antylach, w prawie całej kontynentalnej części Stanów Zjednoczonych oprócz stanów północno-wschodnich, oraz w północnym Meksyku. W małym zagęszczeniu występują także w środkowym Meksyku, a niektóre zimowały nawet w Kanadzie[4].

W Polsce występuje na całym obszarze i przez cały rok, nawet w trakcie dużych mrozów. Zimą gromadzi się najczęściej w kępach drzew. Tam grupy sierpówek wspólnie nocują w stadach liczących nawet kilkaset osobników, a w dzień wylatują, by szukać pokarmu w pobliżu siedzib ludzkich (podchodzą nawet do okien mieszkań).

Charakterystyka | edytuj kod

Głowa sierpówki

Cechy gatunku | edytuj kod

Ma dosyć smukłą sylwetkę z długim ogonem. Brak dymorfizmu płciowego w ubarwieniu i wielkości. Upierzenie szaro-kremowe, wierzch z brązowawym odcieniem, pierś i brzuch płowo-żółte z różowawym nalotem. Głowa od góry jest brązowoszara, a pozostała część szaroróżowa. Na karku czarna pół-obroża z białym obramowaniem górnej krawędzi, zwana też „sierpem” od którego wzięła się nazwa gatunkowa tego ptaka. Na spodzie ogona szeroki, biały końcowy prążek, a nad nim zajmujące połowę ogona czarne sterówki. Boki ciała niebieskoszare. Nogi czerwone, tęczówki czerwonożółte, dziób czarny, choć na końcu czerwonawo-biały. Młode ptaki nie mają pół-obroży, mają też bardziej matowe i brązowe upierzenie. To ptak mniejszy od gołębia domowego. Lot nie jest charakterystyczny.

Głos | edytuj kod

Samce często wydają specyficzne pohukiwania „kuh-kuh-kuh”, zwłaszcza wiosną i latem.[potrzebny przypis]

Wymiary średnie | edytuj kod

Długość ciała: około 28 – 33 cm, rozpiętość skrzydeł: 60 cm, masa ciała: około 150 – 200 g.

Biotop | edytuj kod

Sierpówka na terenach zurbanizowanych może bardzo oswoić się z człowiekiem (Szczecin)

W Europie to gatunek synantropijny. Bytuje najczęściej w miastach, na obszarach luźniejszej zabudowy, ale i na wsiach, szczególnie w miejscach występowania drzew iglastych, służących za miejsce nocowania. Zasiedla również parki, sady, ogrody, aleje, a w regionie saharyjskim oazy.

Okres lęgowy | edytuj kod

Dorosła sierpówka z potomstwem Jajo sierpówki Osobnik młodociany ze słabo zaznaczonym „sierpem”

Toki | edytuj kod

Sierpówka zajmuje tereny lęgowe już w marcu i zaczyna je oznaczać trzysylabowym odgłosem „gu-guu-gu” z akcentem na drugą sylabę. Przy okazji wykonuje akrobatyczne loty – z wyeksponowanego w terenie miejsca wzbija się pionowo w górę, a potem wraca w miejsce startu lecąc spiralnie na rozpostartych skrzydłach.

Gniazdo | edytuj kod

Wczesną wiosną, gdy nie rozwinęły się jeszcze liście na drzewach, płytkie, niedbale wykonane gniazdo zakłada na drzewach iglastych, później także liściastych, w zaroślach, a czasem również na krzewach i budynkach. Gniazdo stanowi platforma z drobnych gałązek (może prześwitywać przez nie światło) umieszczona na drzewie w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań. Zdarzają się także lęgi nietypowe, np. na sygnalizatorze świetlnym.

Jaja | edytuj kod

Zazwyczaj 3 do 4 lęgów w roku (w sprzyjających warunkach nawet 6). W Europie Zachodniej sporadycznie nawet zimą, gdzie zyskują na towarzystwie człowieka – dostępność pokarmu i łagodniejszy klimat w miastach. W zniesieniu dwa śnieżnobiałe eliptyczne jaja.

Wysiadywanie | edytuj kod

Jaja wysiadywane są przez okres 14 do 15 dni przez oboje rodziców. Pisklęta opuszczają gniazdo po 20 dniach, kiedy to stają się lotne. Okryte są żółtawoszarym puchem.

Pożywienie | edytuj kod

Nasiona, owoce traw i roślin zielnych oraz chwastów, resztki pokarmu człowieka – jadalne odpadki i rozsypany pokarm dla zwierząt domowych (np. kur czy kaczek). Zimą najlepiej dokarmiać ją mieszaniną ziaren.

Ochrona | edytuj kod

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[5].

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Streptopelia decaocto, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online]  (ang.).
  2. Streptopelia decaocto, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online]  (ang.).
  3. Sierpówka w: Zwierzęta łowne, M. Bouchner, wyd. Delta.
  4. Christina Margarita Romagosa: Eurasian Collared-Dove. W: The Birds of North America. P.G. Rodewald (red.). Ithaca, Nowy Jork, USA: Cornell Lab of Ornithology, 2012. DOI: 10.2173/bna.630. (ang.)
  5. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Bibliografia | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Sierpówka" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy