Silvio Berlusconi


Silvio Berlusconi w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Silvio Berlusconi w latach 60. Silvio Berlusconi i Giulio Andreotti w latach 80. Od lewej: Jacques Chirac, George W. Bush, Tony Blair i Silvio Berlusconi

Silvio Berlusconi (wym. [ˈsilvjo berluˈsko:ni] i; ur. 29 września 1936 w Mediolanie[1]) – włoski polityk i przedsiębiorca. Trzykrotny premier Włoch (w latach 1994–1995, 2001–2006 i 2008–2011), stojący na czele czterech rządów. Założyciel partii Forza Italia, następnie twórca ugrupowań Lud Wolności i reaktywowanego FI, parlamentarzysta krajowy i europejski. Określany jako osoba dominująca przez kilkanaście lat we włoskiej polityce[2].

Twórca holdingu Fininvest i imperium medialnego Mediaset, kontrolujący poprzez swoje przedsiębiorstwa m.in. stacje telewizyjne, gazety, czasopisma i agencje reklamowe. Były prezes i właściciel klubu piłkarskiego A.C. Milan. Notowany na listach najbogatszych osób świata. W 2008 magazyn „Forbes” oszacował majątek rodziny na 9,4 miliarda dolarów, co plasowało ją na 90. miejscu[3]. W 2009 przez ten sam magazyn umieszczony na 12. miejscu najbardziej wpływowych ludzi świata[4].

Wzbudzał przy tym liczne kontrowersje, zarzucano mu konflikt interesów[5], był bohaterem skandali obyczajowych, objęty także licznymi postępowaniami karnymi głównie dotyczącymi korupcji[2].

Spis treści

Życiorys | edytuj kod

Rodzina i wykształcenie | edytuj kod

Berlusconi urodził się w Mediolanie w rodzinie zaliczającej się do klasy średniej[2]. Jego ojciec Luigi był pracownikiem sektora bankowego, matka Rosa zajmowała się domem[5]. Najstarszy z trójki rodzeństwa, jego siostra Maria Francesca Antonietta urodziła się w 1943, a jego brat Paolo sześć lat później[6].

Ukończył salezjańskie liceum klasyczne w Mediolanie. W 1954 podjął studia prawnicze na Uniwersytecie w Mediolanie, absolwentem tej uczelni został w 1961[5].

Działalność zawodowa | edytuj kod

Zawodowo pracował już w czasie studiów, zajmował się śpiewaniem w trakcie różnych imprez, występował jako crooner na promach wycieczkowych po Morzu Śródziemnym[5]. Do działalności muzycznej powrócił po kilkudziesięciu latach, współpracując ze swoim przyjacielem, Mariano Apicellą, przy jego płytach Meglio 'na canzone (2003) i L'ultimo amore (2006)[7].

Zajmował się następnie sprzedażą bezpośrednią, pracował w agencji nieruchomości, w 1961 współtworzył firmę z tej branży Cantieri Riuniti Milanesi. Później tworzył przedsiębiorstwa Edilnord, Italcantieri i Milano 2, działające głównie w branży budowlanej. W latach 70. zaczął działać w sektorze medialnym, zakładając najpierw telewizję kablową Telemilano[5][6]. W 1980 na bazie tej telewizji i kilku regionalnych kanałów powstała stacja Canale 5, pierwsza ogólnokrajowa prywatna telewizja we Włoszech[5]. Pod koniec lat 70. Silvio Berlusconi założył holding Fininvest, przy czym medialna część weszła w skład koncernu Mediaset, również kontrolowanego przez rodzinę Berlusconich. Jeszcze w latach 80. wykupiono stacje telewizyjne Italia 1 i Rete 4. Holding działał także na rynku telewizyjnym we Francji, Hiszpanii i Niemczech. Rozszerzał swoją działalność również na inne branże: finansową (Mediolanum), wydawniczą (Arnoldo Mondadori Editore), kulturalną (Teatro Manzoni w Mediolanie), sprzedaży detalicznej (Standa)[5][6].

W latach 1986–2017 Silvio Berlusconi był właścicielem, a z przerwami również prezesem klubu piłkarskiego A.C. Milan[8][9]. Okazjonalnie udzielał się również jako producent i producent wykonawczy przy produkcjach filmowych i telewizyjnych[10].

Stał się jedną z najbogatszych osób we Włoszech. W 2008 „Forbes” oszacował wartość majątku jego rodziny na 9,4 miliarda dolarów[3]. Utrzymywał się na liście najbogatszych ludzi na świecie również w kolejnych latach, w 2019 aktywa rodziny wyceniono na 6,3 miliarda dolarów[11].

Działalność polityczna | edytuj kod

Przez lata sympatyzował z Włoską Partią Socjalistyczną Bettina Craxiego, m.in. ojca chrzestnego swojej córki[6]. Karierę polityczną rozpoczął w pierwszej połowie lat 90., gdy na skutek afer korupcyjnych (tzw. Tangentopoli) rozpadły się główne ugrupowania dotychczasowej sceny politycznej[5][6]. Deklarował publicznie, że jego celem jest uniemożliwienie dojścia do władzy środowisk wywodzących się z Włoskiej Partii Komunistycznej[5]. 18 stycznia 1994 założył partię Forza Italia, którą kierował przez cały okres jej działalności do 2009[12]. Przez wyborami w tym samym roku FI połączyła siły głównie z marginalizowanymi dotąd siłami politycznymi: Sojuszem Narodowym i Ligą Północną[6]. Koalicja ta wygrała wybory, Silvio Berlusconi uzyskał mandat posła do Izby Deputowanych XII kadencji[1], a 10 maja 1994 objął urząd premiera[13]. 22 grudnia złożył jednak dymisję, gdy Liga Północna zerwała porozumienie rządowe[6], zakończył urzędowanie 17 stycznia 1995[13].

W 1996 jego koalicja przegrała wybory z sojuszem ugrupowań centrowych i lewicowych[6]. Lider FI utrzymał mandat poselski na XIII kadencję, utrzymywał go później w kolejnych wyborach w 2001, 2006 i 2008, zasiadając w niższej izbie włoskiego parlamentu do 2013[1]. W 1999 objął dodatkowo uzyskane miejsce w Parlamencie Europejskim V kadencji, zasiadając w nim do 2001[14]. Kolejne wybory w 2001 zakończyły się zwycięstwem zorganizowanego przez niego Domu Wolności, tworzonego przez FI, Sojusz Narodowy, Ligę Północną i sojusz partii chadeckich. 11 czerwca 2001 Silvio Berlusconi powrócił na stanowisko premiera, tworząc swój drugi gabinet[15]. W swoich kolejnych rządach czasowo wykonywał przy tym obowiązki odwołanych ministrów, w szczególności od lutego do listopada 2002 był p.o. ministra spraw zagranicznych[15]. 23 kwietnia 2005, po sporach wewnątrz koalicji[6], sformował swój trzech rząd, który funkcjonował do 16 maja 2006[16]. W okresie tych rządów przeprowadzono reformy rynku pracy i systemu emerytalnego. Proponowana nowelizacja ustrojowa zakładająca głównie wzmocnienie uprawnień premiera została odrzucona w referendum[5].

Przed wyborami w 2006 włoskie ugrupowania polityczne skupiły się w dwóch blokach – centroprawicowym Domu Wolności Silvia Berlusconiego i centrolewicowej L’Unione, na czele której stanął Romano Prodi. Wyniki obu formacji były dość zbliżone, ostatecznie jednak władzę przejęła lewica, a Silvio Berlusconi, początkowo kontestujący te wyniki[5], ostatecznie je uznał i ponownie przeszedł do opozycji[6]. 18 listopada 2007 zainicjował powołanie Ludu Wolności jako federacji FI, Sojuszu Narodowego i mniejszych partii. Na kongresie rozpoczętym 27 marca 2009 PdL przekształcił się w jednolitą partię, na czele której stanął dotychczasowy lider FI. 16 listopada 2013 polityk doprowadził do reaktywowania ugrupowania Forza Italia, również obejmując w nim przywództwo[12].

Centrolewicowy rząd utracił większość w parlamencie w 2008, co doprowadziło do przedterminowych wyborów, wygranych przez Lud Wolności i koalicjantów[6]. 8 maja 2008 Silvio Berlusconi stanął na czele swojego czwartego rządu, urzędując do 16 listopada 2011[17]. Włochy zmagały się w tym okresie z kryzysem gospodarczym, odnotowano spadek PKB. Pozycję premiera osłabiały także doniesienia o skandalach seksualnych z jego udziałem[5]. W 2010 doszło do rozłamu w partii rządzącej, którą na skutek konfliktu z premierem opuścił ze swoimi zwolennikami Gianfranco Fini[5][12]. Na początku listopada 2011 ostatecznie utracił większość w Izbie Deputowanych, nie będąc w stanie przeforsować nowego budżetu[18]. 12 listopada podał się do dymisji, cztery dni później zastąpił go na urzędzie bezpartyjny Mario Monti[5].

W wyborach w 2013 polityk z powodzeniem wystartował do Senatu XVII kadencji[19]. W tym samym roku zapadł ostateczny wyrok skazujący go na karę pozbawienia wolności za przestępstwa podatkowe[20]. Konsekwencją stał się zakaz pełnienia funkcji publicznych[21], na skutek którego jeszcze w 2013 polityk utracił miejsce w Senacie[19].

Pozostał na scenie politycznej jako lider FI[12]. Jego partia utraciła jednak znaczną część poparcia, a w 2018 straciła status najsilniejszej formacji na prawicy na rzecz Ligi Północnej[22]. Jego aktywność poza problemami prawnymi ograniczały także problemy zdrowotne[23]. W 2019 Silvio Berlusconi wystartował w wyborach europejskich z ramienia Forza Italia, uzyskując mandat deputowanego do PE IX kadencji[24].

Postępowania sądowe | edytuj kod

Wielokrotnie oskarżany w postępowaniach karnych, według stanu na 2011 był objęty ponad dwudziestoma różnymi postępowaniami, głównie o korupcję[2]. W licznych sprawach doszło do przedawnienia karalności (finansowanie Włoskiej Partii Socjalistycznej, łapówka dla prawnika Davida Millsa, fałszowanie bilansu holdingu Fininvest) lub ich zakończenia na skutek amnestii (krzywoprzysięstwo)[6]. Część spraw w tym dotyczących dawania łapówek zakończyła się uniewinnieniem (m.in. głośny proces o przekupstwo sędziego w sprawie kompanii SME)[6]. Wszczęty został proces, w którym politykowi zarzucono przekupstwo senatora Sergia De Gregorio w trakcie XV kadencji parlamentu[25]. Proces cywilny o zniesławienie wytoczył przeciwko niemu Antonio Di Pietro[26].

W 2013 wobec Silvia Berlusconiego zapadł ostateczny wyrok skazujący za oszustwa podatkowe i defraudację w koncernie Mediaset[20][21]. Proces w tej sprawie toczył się od 2005[27]. Były premier został ostatecznie skazany na karę 4 lat pozbawienia wolności, która z mocy obowiązujących przepisów została automatycznie skrócona do 1 roku[20][21]. Skazanie to wiązało się również z zakazem pełnienia funkcji publicznych i w konsekwencji utratą miejsca w Senacie[19]. Z uwagi na wiek nie został osadzony w zakładzie karnym. W 2014 rozpoczął odbywanie kary w formie pracy społecznej w katolickim ośrodku opieki nad osobami w podeszłym wieku[28].

W 2011 został oskarżony o nadużycie zależności i płatny stosunek seksualny z małoletnią (siedemnastoletnią) prostytutką używającą pseudonimu Ruby Rubacuori[29]. Miało do tego dojść podczas przyjęć w prywatnych willach polityka, które miały mieć charakter orgii (stąd afera otrzymała nazwę „bunga bunga”)[30]. W 2013 Silvio Berlusconi został skazany w tej sprawie w pierwszej instancji na karę 7 lat pozbawienia wolności i dożywotni zakaz pełnienia funkcji publicznych[31]. W postępowaniu odwoławczym został jednak uniewinniony[32], a wyrok uniewinniający utrzymano następnie w mocy w postępowaniu kasacyjnym[33].

Krytyka | edytuj kod

Jako politykowi zarzucano mu m.in. konflikt interesów wynikający z kontrolowania kilku głównych kanałów telewizyjnych, a jednocześnie pełnienia funkcji politycznych[34]. Wskazywano też, że za jego rządów przyjmowano rozwiązania prawne mające służyć interesom kontrolowanych przez niego przedsiębiorstw i rozwiązywaniu jego osobistych problemów[35][36]. Niejednokrotnie pojawiały się oskarżenia co do jego związków z mafią (m.in. w związku z procesem jego wieloletniego współpracownika Marcella Dell’Utriego)[37]; sam Silvio Berlusconi nie był formalnie sądzony za kontakty z organizacjami przestępczymi.

Lewicowy publicysta Slavoj Žižek oskarżał go o sprzyjanie gospodarczym interesom wyższej klasy politycznej[38]. Paul Ginsborg dostrzegał w jego rządach niebezpieczny precedens: kumulację władzy politycznej, mediów prywatnych i publicznych[39]. Z drugiej strony Gianfranco Pasquino zauważył, że Silvio Berlusconi skutecznie zagospodarował przestrzeń wypełnioną po skandalach korupcyjnych z początku lat 90., który doprowadził do upadku większości ugrupowań z włoskiej sceny politycznej[40].

Wzbudzał wielokrotnie kontrowersje swoimi wypowiedziami i gestami. W 2003, po słowach krytyki ze strony Martina Schulza, stwierdził, że niemiecki europoseł mógłby zagrać rolę kapo, tłumacząc to później nawiązaniem do komediowego serialu wojennego Hogan's Heroes i postaci mało rozgarniętego sierżanta[41]. W kampanii wyborczej w 2006 osoby głosujące na centrolewicową koalicję określił mianem „fiutów” (wł. coglioni)[42]. W 2008 Baracka Obamę nazwał „opalonym”[43]. W 2009, po trzęsieniu ziemi w L’Aquili, sugerował osobom, które utraciły swoje domy, by potraktowały tymczasowe zakwaterowanie jako weekendowy pobyt na campingu[44]. W tym samym roku został uderzony w twarz miniaturką mediolańskiej katedry przez Massima Tartaglię, doznając m.in. pęknięcia kości nosowej[45].

Odznaczenia i wyróżnienia | edytuj kod

Życie prywatne | edytuj kod

W 1965 Silvio Berlusconi zawarł związek małżeński z Carlą Dall’Oglio. Ze związku tego urodziło się dwoje dzieci: Maria Elvira (w 1966) i Pier Silvio (w 1968). Jego partnerką życiową w trakcie małżeństwa została aktorka Veronica Lario, z tego związku urodziło się troje dzieci: Barbara (w 1984), Eleonora (w 1986) oraz Luigi (w 1988). W 1985 rozwiódł się z pierwszą żoną, pięć lat później zawarł drugi związek małżeński ze swoją drugą partnerką[6]. W 2009 Veronica Lario złożyła pozew o rozwód, zarzucając mężowi utrzymywanie relacji i przyjmowaniu przez niego młodych kobiet w swojej rezydencji[52]. W 2012 orzeczeniem sądowym Silvio Berlusconi został zobowiązany do płacenia byłej żonie alimentów w wysokości 36 milionów euro rocznie[53][54]. Ostatecznie w 2014 na skutek kolejnych odwołań wysokość alimentów została ustalona na 2 miliony euro miesięcznie[55].

Pod koniec lat 70. został członkiem loży masońskiej Propaganda Due[5]. Jako kawaler Orderu Zasługi za Pracę zyskał we Włoszech przydomek il Cavaliere[56].

W kulturze masowej | edytuj kod

Jego życie i działalność polityczna była kanwą m.in. następujących filmów:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c Silvio Berlusconi (wł.). camera.it. [dostęp 2019-06-24].
  2. a b c d The secret of Silvio Berlusconi's success (ang.). bbc.co.uk, 12 listopada 2011. [dostęp 2019-06-24].
  3. a b #90 Silvio Berlusconi & family (ang.). forbes.com, 3 maja 2008. [dostęp 2019-06-24].
  4. #12 Silvio Berlusconi (ang.). forbes.com, 11 listopada 2009. [dostęp 2019-06-24].
  5. a b c d e f g h i j k l m n o Silvio Berlusconi (hiszp.). cidob.org. [dostęp 2019-06-24].
  6. a b c d e f g h i j k l m n Silvio Berlusconi età altezza figli anni biografia fidanzata Francesca (wł.). theitaliantimes.it, 21 czerwca 2019. [dostęp 2019-06-24].
  7. Mariano Apicella (ang.). discogs.com. [dostęp 2019-06-24].
  8. Official: Berlusconi sells Milan (ang.). football-italia.net, 13 kwietnia 2017. [dostęp 2019-06-24].
  9. Da Edwards a Li: Scaroni è il 23esimo presidente del Milan (wł.). tuttomercatoweb.com, 21 lipca 2018. [dostęp 2019-06-24].
  10. Silvio Berlusconi w bazie IMDb (ang.). [dostęp 2019-06-24].
  11. THE RICHEST PEOPLE IN THE WORLD (ang.). forbes.com. [dostęp 2019-06-24].
  12. a b c d Leaders of Italy (ang.). zarate.eu. [dostęp 2019-06-24].
  13. a b Governo Berlusconi I (wł.). governo.it. [dostęp 2019-06-24].
  14. Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2019-06-24].
  15. a b Governo Berlusconi II (wł.). governo.it. [dostęp 2019-06-24].
  16. Governo Berlusconi III (wł.). governo.it. [dostęp 2019-06-24].
  17. Governo Berlusconi IV (wł.). governo.it. [dostęp 2019-06-24].
  18. Governo, la maggioranza non c'è più. Berlusconi si arrende: „Mi dimetto” (wł.). repubblica.it, 8 listopada 2011. [dostęp 2019-06-24].
  19. a b c Silvio Berlusconi na stronie Senatu XVII kadencji (wł.). [dostęp 2019-06-24].
  20. a b c Holding Italy Hostage (ang.). nybooks.com, 24 sierpnia 2013. [dostęp 2019-06-24].
  21. a b c Berlusconi vows to stay in politics as ban approaches (ang.). reuters.com, 18 września 2013. [dostęp 2019-06-24].
  22. Elezioni politiche: vincono M5s e Lega. Crollo del Partito democratico. Centrodestra prima coalizione. Il Carroccio sorpassa Forza Italia (wł.). repubblica.it, 4 marca 2018. [dostęp 2019-06-24].
  23. Berlusconi przeszedł operację. tvn24.pl, 1 maja 2019. [dostęp 2019-06-24].
  24. Europee, i candidati promossi e quelli bocciati: tutti i numeri dei signori delle preferenze (wł.). youtrend.it, 28 maja 2019. [dostęp 2019-06-24].
  25. Berlusconi indagato, De Gregorio svela: „Presi 3 milioni per sabotare il governo Prodi” (wł.). repubblica.it. [dostęp 2019-06-24].
  26. Sentenza 222/2014 (wł.). cortecostituzionale.it, 8 lipca 2014. [dostęp 2019-06-24].
  27. Milano, chiusa l'indagine MediasetBerlusconi verso il rinvio a giudizio (wł.). repubblica.it, 19 lutego 2005. [dostęp 2019-06-24].
  28. Berlusconi begins one-year community sentence (ang.). bbc.com, 9 maja 2014. [dostęp 2019-06-24].
  29. Silvio Berlusconi to face trial in underage sex case (ang.). theguardian.com, 15 lutego 2011. [dostęp 2019-06-24].
  30. Exile an option for besieged Berlusconi (ang.). abc.net.au, 9 listopada 2010. [dostęp 2019-06-24].
  31. Berlusconi found guilty after case that cast spotlight on murky premiership (ang.). theguardian.com, 25 czerwca 2013. [dostęp 2019-06-24].
  32. Processo Ruby, Berlusconi assolto in appello (wł.). ilpost.it, 18 lipca 2014. [dostęp 2019-06-24].
  33. Processo Ruby, Berlusconi assolto: „Ringrazio magistrati, prova di indipendenza” (wł.). ilfattoquotidiano.it, 11 marca 2015. [dostęp 2019-06-24].
  34. Italy – 2004 Annual report (wł.). rsf.org. [dostęp 2019-06-24].
  35. No alle leggi ad personam (wł.). repubblica.it, 5 sierpnia 2002. [dostęp 2019-06-24].
  36. Intini: no alle leggi ad personam (wł.). repubblica.it, 5 maja 2003. [dostęp 2019-06-24].
  37. Berlusconi accused of Mafia links (ang.). bbc.co.uk, 8 stycznia 2003. [dostęp 2019-06-24].
  38. Slavoj Žižek: Od tragedii do farsy, czyli Jak historia się powtarza. Maciej Kropiwnicki, Barbara Szelewa (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2011, s. 82–87.
  39. Paul Ginsborg: Silvio Berlusconi: television, power and patrimony. London: Verso, 2005, s. 1–5.
  40. Gianfranco Pasquino. The Five Faces of Silvio Berlusconi: The Knight of Anti-politics. „Modern Italy”. Nr 1. 12, s. 39–54, luty 2007. DOI: 10.1080/13532940601134817. ISSN 1353-2944 (ang.). [dostęp 2018-08-20]. 
  41. Il duello verbale Schulz-Berlusconi (wł.). repubblica.it, 2 lipca 2003. [dostęp 2019-06-24].
  42. Berlusconi: „Voto alla sinistra?Non ci sono tutti questi coglioni” (wł.). repubblica.it, 4 kwietnia 2006. [dostęp 2019-06-24].
  43. Berlusconi o Obamie: młody, przystojny, opalony. wprost.pl, 6 listopada 2008. [dostęp 2019-06-24].
  44. Premier Włoch żartuje z ofiar trzęsienia ziemi. wp.pl, 9 kwietnia 2009. [dostęp 2019-06-24].
  45. Berlusconi nose broken by protest attacker (ang.). BBC News, 14 grudnia 2009. [dostęp 2019-06-24].
  46. Cavaliere del Lavoro (wł.). quirinale.it, 1977. [dostęp 2019-06-24].
  47. COMUNICATO STAMPA (wł.). cavalieridellavoro.it, 19 marca 2014. [dostęp 2019-06-24].
  48. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 lutego 2002 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2002 r. nr 18, poz. 320).
  49. Cidadãos Estrangeiros Agraciados com Ordens Portuguesas (port.). presidencia.pt. [dostęp 2019-06-24].
  50. A Berlusconi la più alta onorificenza reale saudita (wł.). ilcittadinomb.it, 22 listopada 2009. [dostęp 2019-06-24].
  51. Lauree Honoris Causa (wł.). unical.it. [dostęp 2019-06-24].
  52. Silvio Berlusconi’s wife 'demands £3m a month' (ang.). telegraph.co.uk, 26 listopada 2009. [dostęp 2019-06-24].
  53. Berlusconi to pay 36 million euros a year divorce settlement: press (ang.). reuters.com, 28 grudnia 2012. [dostęp 2019-06-24].
  54. Silvio Berlusconi to pay $47-million-a-year divorce settlement (ang.). theglobeandmail.com, 28 grudnia 2012. [dostęp 2019-06-24].
  55. Nick Squires: Berlusconi to pay 36 million euros a year divorce settlement: press (ang.). telegraph.co.uk, 16 września 2014. [dostęp 2019-06-24].
  56. Silvio Berlusconi Premier Politico Cavaliere Pdl Milan Mediaset (wł.). libero.it. [dostęp 2019-06-24].
  57. Krzysztof Kwiatkowski. Coż tam, kinomanie, w polityce?. „Gazeta Wyborcza”. Kultura, s. 20, 27 grudnia 2018. 
Kontrola autorytatywna (osoba):
Na podstawie artykułu: "Silvio Berlusconi" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy