Siogun


Siogun w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Yoritomo Minamoto (1147-1199), pierwszy siogun siogunatu Kamakura Takauji Ashikaga (1305-1358), pierwszy siogun siogunatu Ashikaga Ieyasu Tokugawa (1543-1616), pierwszy siogun siogunatu Tokugawa

Siogun (jap. 将軍 shōgun) – wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych, generalissimus. Słowo shōgun jest skróconą wersją pierwotnego tytułu oficjalnego sei’i-taishōgun (jap. 征夷大将軍 sei’i-taishōgun, dosł. „głównodowodzący wojsk ekspedycyjnych przeciwko barbarzyńcom” lub „generalissimus do podboju (ujarzmienia) barbarzyńców”[1]). Początkowo był to stopień wojskowy dowodzących cesarską armią japońską, później dziedziczny tytuł wojskowych władców Japonii, sprawujących faktyczną władzę w kraju rządzonym tylko nominalnie przez cesarza.

Okres panowania siogunów nazywany jest po japońsku bakufu (jap. 幕府, dosł.: rządy spod namiotu[2]). W języku polskim używa się w tym znaczeniu także słowa „siogunat”, pochodzącego od angielskiego "shogunate".

Spis treści

Historia | edytuj kod

Funkcję sioguna, traktowaną wówczas jako tymczasową, wprowadzono w 794 r., przyznając ją Otomaro Ōtomo na czas wojny z Ajnami. Po zakończeniu wojny w 811 r. została ona zniesiona. Przywrócono ją dopiero pod koniec XII w. W 1192 r. cesarz Go-Shirakawa przyznał ją Yoritomo Minamoto, który przekształcił ją w funkcję dożywotnią i dziedziczną.

W następnych stuleciach funkcja sioguna, jako wojskowego władcy Japonii, została umocniona przez rody Ashikaga i Tokugawa. Została zniesiona w trakcie restauracji Meiji, w drugiej połowie XIX w.

Wymowa słowa „siogun” | edytuj kod

Prawidłową wymową słowa japońskiego 将軍 w języku polskim jest „siogun” („sio-” jak w słowie siostra). Przyjęty przed laty zapis „szogun” pochodził z fonetycznego zapisu w języku angielskim "shogun". Wikipedia używa transkrypcji Hepburna i zgodnie z nią, prawidłowy zapis jest „shōgun”[3], gdzie „ō” oznacza długą samogłoskę „o”.

„Siogun ciemności” | edytuj kod

W języku współczesnym funkcjonuje zwrot yami-shōgun[4], który w formie przydomka określa polityków, którzy posiadają silne wpływy zakulisowe, także w sprawach personalnych. W dosłownym tłumaczeniu na język polski zwrot ten oznacza „sioguna ciemności”, w znaczeniu „szarej eminencji”. W języku angielskim zwrot ten jest tłumaczony jako “shadow shogun” (lub king-maker)[5].

Lista siogunów japońskich | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary. Tokyo: Kenkyusha Ltd., 1991, s. 1459. ISBN 4-7674-2015-6.
  2. Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 1984, s. 159. ISBN 83-04-01486-6.
  3. Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary. Tokyo: Kenkyusha Ltd., 1991, s. 1592. ISBN 4-7674-2015-6.
  4. 闇将軍 (Yami-shōgun) (jap.). 日本語俗語辞書 (słownik gwary, slangu), 2015. [dostęp 2015-03-01].
  5. Shadow shogun (ang.). Japan Reference, 2015. [dostęp 2015-03-01].
  6. Formalnie nie nosił tytułu sioguna, lecz „asahi-shōguna”
  7. Formalnie nie nosił tytułu sioguna
  8. Od panowania Yori'ie do restauracji Kenmu faktyczną władzę w tym okresie sprawował shikken
  9. Wojna Ōnin. W: Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii. Ossolineum, 1984, s. 197. ISBN 83-04-01486-6.
  10. W latach 1443-1449 sprawował rządy jako Yoshinari Ashikaga
  11. Wojna Ōnin. W: Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii. Ossolineum, 1984, s. 199. ISBN 83-04-01486-6.
  12. Faktyczni władcy wojskowi Japonii bez tytułu sioguna

Bibliografia | edytuj kod

  • Karl.F.Friday Hired Swords, Stanford University Press 1992, ​ISBN 0-8047-2696-5
  • JolantaJ. Tubielewicz JolantaJ., Historia Japonii, Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1984, ISBN 83-04-01486-6, OCLC 830236012 .
  • R.H.P. Mason, J.G. Caiger, A History of Japan, Charles E. Tuttle Comapny Tokyo 1977, 0221-000349-4615
Na podstawie artykułu: "Siogun" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy