Skala Torino


Skala Torino w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Skala Torino – 11-stopniowa skala (od 0 do 10), według której NASA ocenia potencjalne zagrożenie katastrofą kosmiczną, jakie stwarzają rozmaite obiekty nadlatujące w kierunku Ziemi z kosmosu:

Skala dotyczy tylko prawdopodobieństwa zderzenia w ciągu najbliższych 100 lat i z tego powodu np. nie została w niej określona wartość w tej skali dla (29075) 1950 DA, której średnica ma 1,16 ± 0,12 km[1], dla szansy na kolizję w 2880 roku, wynoszącej 0,33%[2].

Spis treści

Ustalenie skali | edytuj kod

W stosunkowo bliskim otoczeniu Ziemi, według danych z 2018 roku, obserwuje się ponad 17 tysięcy planetoid, w tym ponad 1800 potencjalnie niebezpiecznych asteroid[3] i tylko kwestią czasu pozostaje kolejne zderzenie z takim obiektem. Aby temu zapobiec, niezbędne jest określenie orbity danego obiektu i ocena stopnia zagrożenia. W tym celu powstały dwie skale – Torino i skala Palermo. Skala Torino została ustalona w 1995 roku przez profesora Richarda Binzela z Massachusetts Institute of Technology. W czerwcu 1999 roku na międzynarodowej konferencji w Turynie we Włoszech skala została poprawiona i od tej pory ma obecny kształt i nazwę[4].

Odczytywanie skali | edytuj kod

Zagrożenie określa się za pomocą liczb od 0 do 10 oraz kolorów – od białego przez zielony, żółty i pomarańczowy do czerwonego. Zero oznacza brak zagrożenia, a wartości 8, 9 oraz 10 – pewne zderzenie. Bardzo ważny jest także rozmiar NEO – 0 otrzymuje bardzo mały obiekt, mimo że przewiduje się jego zderzenie z atmosferą Ziemi, który jednak ulegnie spaleniu w atmosferze. Natomiast 10 otrzymuje tak duży obiekt, że spowoduje katastrofę klimatyczną. Skala została tak stworzona, by w łatwy sposób przekazywać informację opinii publicznej. Kolory przypisywane odpowiednim stopniom intuicyjnie określają stopień zagrożenia[4].

Klasyfikacja obiektu | edytuj kod

Aby przypisać danemu obiektowi odpowiedni stopień zagrożenia, należy wyznaczyć energię kinetyczną zderzenia i określić jego prawdopodobieństwo. Jeżeli jakiś obiekt w ciągu stu lat kilka razy zbliży się do Ziemi, to dla każdego bliskiego przejścia przypisany będzie nowy stopień. W tej skali stopień zagrożenia może ulegać zmianie. Pierwsza ocena orbity następuje po niewielu obserwacjach. Kolejne obserwacje pozwalają uściślić parametry orbity[4].

Obiekty, które uzyskały wysoki stopień w skali Torino | edytuj kod

Skala Torino. Skala pionowa przedstawia energię kinetyczną oraz szacunkową średnicę obiektu, a skala pozioma prawdopodobieństwo zderzenia.

Dotychczasowym rekordzistą, który uzyskał najwyższy stopień zagrożenia w skali Torino jest ponad 300-metrowa asteroida (99942) Apophis. 23 grudnia 2004 roku Centrum Obserwacji Obiektów Bliskich Ziemi (ang. Near Earth Object Program Office) ogłosiło, że obiekt, znany wtedy pod prowizorycznym oznaczeniem 2004 MN4, otrzymał 2 stopień w skali Torino. Niedługo później otrzymał on już 4 stopień[5]. Według danych z 2018 roku, obiekt minie Ziemię 13 kwietnia 2029 roku, w odległości około 38 000 km[6]. Dokładne wyznaczenie orbity asteroidy poza rok 2029 jest bardzo trudne ze względu na wpływ bliskiego spotkania z Ziemią na trajektorię jej lotu oraz ze względu na trudny do oszacowania efekt Jarkowskiego. Z tego powodu przez dłuższy czas skalę zagrożenia ze strony Apophisa określano jako 1 punkt w skali Torino.

Obiekty z oceną większą niż zero w skali Torino | edytuj kod

Według stanu z 28 stycznia 2018 roku nie było żadnego obiektu ze stopniem w skali Torino większym od zera[7].

Niektóre obiekty zdegradowane do zera | edytuj kod

Poniższa lista zawiera wybrane obiekty, które w pewnym czasie, zwykle niedługo po odkryciu, miały przypisany stopień w skali Torino wyższy niż zero, a później obniżono go do zera:

Przypisy | edytuj kod

  1. doi:10.1016/j.icarus.2007.03.032.
  2. J.D. Giorgini et al. Asteroid 1950 DA’s Encounter with Earth in 2880: Physical Limits of Collision Probability Prediction. „Science”. 296, 2002-04-05 (ang.). 
  3. JPL Small-Body Database Search Engine (ang.). [dostęp 2018-01-01]. – baza danych małych ciał Układu Słonecznego Jet Propulsion Laboratory.
  4. a b c Magda Siuda: Skale Torino i Palermo.. Poznań: Oxford Educational Sp. z o.o., 2011, s. 12–13, seria: Kosmos. Tajemnice Wszechświata. Encyklopedia Astronomii i Astronautyki.. ISBN 978-83-252-1267-4.
  5. Planetoidy.
  6. JPL Small-Body Database Browser: 99942 Apophis (2004 MN4) (ang.). 2015-01-03 last obs. used. [dostęp 2018-01-27].
  7. Sentry Risk Table (ang.). W: Near Earth Object Program [on-line]. NASA. [dostęp 2018-01-28].
  8. Current Impact Risks (ang.). NASA, Near Earth Object Program, 2009-12-28. [dostęp 2009-12-28].
  9. 2005 YU55 Impact Risk (ang.). NASA, Near Earth Object Program, 2010-02-20. [dostęp 2010-02-25].
  10. 2010 XC25 Impact Risk (ang.). NASA, Near Earth Object Program, 2010-12-27. [dostęp 2010-12-28].
  11. 2011 BM45 Impact Risk (ang.). NASA, Near Earth Object Program, 2011-02-25. [dostęp 2011-02-25].
  12. 2011 UL21 Impact Risk (ang.). NASA, Near Earth Object Program. [dostęp 2011-10-27].
  13. 2011 AG5 Impact Risk (ang.). NASA, Near Earth Object Program, 2011-02-07. [dostęp 2011-02-07].
  14. 2015 PU228 Impact Risk (ang.). NASA, Near Earth Object Program, 2015-08-31. [dostęp 2015-08-31].
  15. Sentry Risk Table (ang.). W: Near Earth Object Program [on-line]. NASA. [dostęp 2016-12-27].
  16. Sentry Risk Table (ang.). W: Near Earth Object Program [on-line]. NASA. [dostęp 2018-01-27].
  17. Sentry: Earth Impact Monitoring. [dostęp 2018-01-28].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Skala Torino" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy