Skarżysko-Kamienna (stacja kolejowa)


Na mapach: 51°06′57″N 20°52′54″E/51,115833 20,881667

Skarżysko-Kamienna (stacja kolejowa) w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Stacja Skarżysko-Kamienna nocą - widoczne wszystkie perony (od lewej: 3, 2, 1, w głębi przedłużenie peronu 1 - peron 1a)

Skarżysko-Kamiennastacja kolejowa w Skarżysku-Kamiennej, w województwie świętokrzyskim, w Polsce. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca regionalnego[1]. Powstała w 1885 roku w ramach budowy kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej. Jedna z czterech stacji kolejowych w Polsce posiadających status stacji rozrządowej i jednocześnie jeden z większych[od czego?] kolejowych węzłów towarowych w kraju.

W roku 2018 stacja obsługiwała ok. 2500 pasażerów na dobę[2].

Położenie stacji kolejowej oraz jej znaczne rozmiary uwarunkowały specyficzne rozwiązania komunikacyjne w mieście. Część osobowa stacji znajduje się w centralnej części miasta, pomiędzy osiedlami: Przydworcowym i Dolna Kamienna, a część towarowa w północno-wschodniej części, przy granicy ze Skarżyskiem Kościelnym[3]. Dworzec kolejowy znajduje się przy Al. Niepodległości 90A[4].

Spis treści

Historia | edytuj kod

Historia stacji kolejowej w Skarżysku-Kamiennej sięga końca XIX wieku – w 1885 roku nastąpiło uruchomienie linii Iwangorodzko-Dąbrowskiej. W ówczesnej miejscowości Kamienna, która dała początek obecnemu miastu, linia ta rozgałęziała się w kierunku wschodnim – do Ostrowca i Bodzechowa, oraz zachodnim – do Koluszek. W miejscu rozwidlenia zbudowano stację II klasy, której nadano nazwę pobliskiej wsi Bzin, chociaż obiekt zlokalizowany był na terenie Kamiennej. Obiekt posiadał parowozownie, warsztaty naprawy taboru kolejowego, 3 remizy, kuźnię, pompownię oraz warsztat obróbki metalu. Nazwa Skarżysko dla stacji przyjęła się w 1897 r. po upaństwowieniu kolei.

Linie kolejowe | edytuj kod

Stacja Skarżysko-Kamienna ma charakter stacji węzłowej. Przebiegają przez nią dwie linie kolejowe o znaczeniu państwowym: linia kolejowa nr 8 Warszawa Zachodnia – Kraków Główny i linia kolejowa nr 25 Łódź Kaliska – Dębica. Z wyjątkiem odcinka linii nr 25 od Skarżyska do Tomaszowa Mazowieckiego, obie linie są zelektryfikowane i dwutorowe. Kilometraże linii przebiegających przez stację Skarżysko-Kamienna przedstawia poniższa tabela[5]:

Infrastruktura | edytuj kod

Budynek dworca | edytuj kod

Podczas I wojny światowej w 1916 r. budynek dworca został spalony przez Rosjan – odbudowano go jednak w podobnym kształcie i do dnia dzisiejszego spełnia on swoją funkcję. Wewnątrz znajduje się czynna całodobowo hala poczekalni, gdzie znajduje się kiosk i sklepiki, a także dwie kasy biletowe spółki PKP Intercity, prowadzące również sprzedaż biletów Przewozów Regionalnych oraz Kolei Mazowieckich. W budynku dworca swoją siedzibę ma ponadto Świętokrzyski Oddział Przewozów Regionalnych[6] oraz Zespół Drużyn Konduktorskich Zakładu Południowego spółki PKP Intercity.

Perony | edytuj kod

Stacja posiada 4 perony – 1, 1a, 2 oraz 3. W chwili obecnej peron 1a nie jest wykorzystywany, wcześniej zatrzymywały się przy nim pociągi do Łodzi i Tomaszowa Mazowieckiego[7]. Peron ten nie figuruje w chwili obecnej w wykazie zarządcy infrastruktury[8], choć fizycznie nadal oznaczony jest tabliczką.

Wszystkie perony wykonane są z utwardzonej nawierzchni bitumicznej[8]. Do peronu pierwszego dojście możliwe jest z ulicy oraz z budynku dworca[8]. Do pozostałych peronów dostęp jest przez kładkę dla pieszych oraz przejścia w poziomie szyn[8], zarezerwowane dla osób niepełnosprawnych i pracowników kolei.

Szczegółowy wykaz wszystkich peronów na stacji znajduje się w poniższej tabeli[8].

Stacja wyposażona jest w megafony, obsługiwane z pomieszczenia dyżurnego ruchu peronowego, mieszczącego się na peronie drugim. W przeszłości, począwszy od drugiej połowy lat 80. XX w., stacja wyposażona była ponadto w paletowe tablice informacyjne typu „Pragotron[9]. Obecnie na stacji brak tego typu urządzeń.

Urządzenia sterowania ruchem kolejowym | edytuj kod

Część rozrządowa | edytuj kod

Ruch w części rozrządowej stacji obsługiwany jest z nastawni SKA, SKB, SKC i SKE. W przeszłości wykorzystywana była także nastawnia SKD, obecnie przeznaczona do rozbiórki[10]. Rozrządem wagonów na górce rozrządowej steruje nastawnia rorządowa SKBr[11].

Przed modernizacją stacja rozrządowa wyposażona była w dwie górki rozrządowe, pracujące na kierunku północ-południe, oddzielone głównymi torami zasadniczymi. Obie górki, tzw. „warszawska” i „dęblińska” wyposażone były w mechaniczne urządzenia sterowania ruchem kolejowym. Stacja rozrządowa przeszła modernizację w latach 1986–1988. Zmodernizowana stacja jest stacją jednokierunkową dwugrupową, o kierunku pracy północ-południe. Obecnie wyposażona jest w jedną górkę rozrządową wraz z całością infrastruktury towarzyszącej[11]:

  • 16 torów przyjazdowych,
  • 32 tory kierunkowo-odjazdowe,
  • 3 tory odjazdowe do Radomia,
  • 3 tory odjazdowe do Stalowej Woli Rozwadowa,
  • 2 tory wyciągowe,
  • 2 tory komunikacyjne w grupie kierunkowo-odjazdowej,
  • 1 tor komunikacyjny w grupie przyjazdowej,
  • 1 tor na górce rozrządowej.

W okręgach SKA, SKB i SKC stacji rozrządowej zabudowane zostały przekaźnikowe urządzenia typu E z napędami zwrotnicowymi EEA4 w łącznej ilości 149 sztuk[11]. Na górce rozrządowej (okręg SKBr) zastosowano urządzenia automatycznego rozrządu[11]:

  • systemy automatycznego sterowania hamulcami ZWH i HAD sterujące:
    • 4 hamulcami odstępowymi typu ETH-11026,
    • 32 hamulcami docelowymi typu ETH-10013;
  • system pomiaru wolnej długości torów kierunkowych SKT-1,
  • system indywidualnego nastawiania zwrotnic SNZ-2 (33 zwrotnice).

Od listopada 1998 roku systemy ZWH i HAD w okręgu SKBr są wyłączone z eksploatacji z powodu uszkodzenia pakietów cyfrowych MC02 i MA11 oraz braku możliwości ich naprawy (części zamienne nie są już produkowane). Z powodu uszkodzenia głowic EFM 2101 czujników ELS-7 wyłączono z eksploatacji także system licznikowy do stwierdzania zajętości rozjazdów EOL[11]. Sprawne są: system pomiaru wolnej długości torów kierunkowych SKT-1 oraz system sterowania hamulcami SHT-1. System nastawiania zwrotnic SNZ-2 wymaga regeneracji[11]. W wyniku prac wykonanych w latach 2004–2007 sprawność techniczna hamulców odstępowych oraz głównego rurociągu ich zasilającego została przywrócona[11].

Zarządca infrastruktury stacji, PKP PLK, jako priorytetowe potrzeby modernizacyjne w obrębie stacji rozrządowej określa przede wszystkim zabudowę systemu nadrzędnego automatyki rozrządu, który umożliwiałby realizację:

  • identyfikacji odsprzęgów,
  • regulacji prędkości napychania składów oraz automatycznej regulacji prędkości odsprzęgów w strefie podziałowej,
  • automatycznego sterowania rozjazdami,
  • rejestracji zdarzeń oraz diagnostyki urządzeń,
  • rejestracji ilości rozrządzanych wagonów.

Część osobowa | edytuj kod

Modernizacja stacji w latach 80. XX w. ominęła część osobową. Ruchem w tej części stacji zarządzają nastawnia dysponująca SY[12] i wykonawcza SY2. Te dwa okręgi nastawnicze do dziś wyposażone są w mechaniczne urządzenia SRK z sygnalizacją świetlną[11].

Połączenia | edytuj kod

Peron II na dworcu kolejowym

Zgodnie z rozkładem wprowadzonym 16 października 2016 roku, ze Skarżyska-Kamiennej kursują pociągi do stacji[13]: Częstochowa, Gliwice, Kielce, Kołobrzeg, Kraków Główny, Krynica-Zdrój, Lublin, Ostrowiec Świętokrzyski, Przemyśl Główny, Radom, Warszawa Rembertów, Warszawa Wschodnia, Warszawa Zachodnia, Wrocław Główny, Zagórz, Zakopane.

Transport towarowy | edytuj kod

W północno-wschodniej części miasta znajduje się oddana do użytku we wrześniu 1988 r. stacja rozrządowa; Skarżysko-Kamienna jest siedzibą zakładu przewozów towarowych [14] oraz zakładu taboru [15] spółki PKP Cargo. Poniższa tabela przedstawia statystyki załadunku towarów na stacji Skarżysko-Kamienna w wybranych latach.

Komunikacja z dworcem | edytuj kod

W bezpośrednim sąsiedztwie dworca znajduje się bezpłatny parking oraz dworzec autobusowy przewoźników dalekobieżnych. Odjeżdżają stąd m.in. autokary Polskiego Busa[16], czy PKS Polonus. Po drugiej stronie Al. Niepodległości znajduje się natomiast pętla autobusowa Miejskiej Komunikacji Samochodowej w Skarżysku-Kamiennej.

Planowane inwestycje | edytuj kod

Przejście pomiędzy osiedlami Przydworcowym i Dolna Kamienna zapewnia kładka dla pieszych, która znajduje się w obrębie stacji i jednocześnie umożliwia przejście między peronami stacji. Połączenie drogowe między poszczególnymi osiedlami, rozdzielonymi stacją, jest nieco bardziej utrudnione[17]. Nad zachodnią głowicą stacji znajduje się wiadukt drogowy, a za północną głowicą przejazd kolejowy. Takie rozwiązanie komunikacyjne powoduje w godzinach szczytu duże zatory na wiadukcie na Al. Piłsudskiego albo konieczność pokonania ponad 2 kilometrów celem ominięcia części towarowej.

Na liście projektów Krajowego Programu Kolejowego znalazła się budowa tunelu pod dworcem kolejowym[18], sfinansowana w 85% ze środków Unii Europejskiej[17]. Początkowo w planach była budowa tunelu pieszego z infrastrukturą towarzyszącą, jednak ze względu na wspomniane uwarunkowania transportu drogowego, postanowiono rozszerzyć projekt o budowę tunelu pieszo-samochodowego[18]. Podobnie jak obecnie istniejąca kładka dla pieszych, tunel ten miałby służyć zarówno mieszkańcom miasta komunikującym się pomiędzy dwoma osiedlami, jak i pasażerom przemieszczającym się w obrębie dworca. Koszt budowy tunelu ma wynieść około 50 mln zł[18]. Termin rozpoczęcia prac nie jest jeszcze znany. Deklarowany termin zakończenia realizacji inwestycji to 2023 rok[18].

Na lata 2017–18 zaplanowany został remont budynku dworca i najbliższego otoczenia. Skarżyski dworzec znalazł się gronie pierwszych dziesięciu dworców w Polsce wytypowanych do remontu przez PKP S.A. Środki na remont pochodzić będą z Programu Operacyjnego Polska Wschodnia[19].

Galeria | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 403
  2. Urząd Transportu Kolejowego: Wymiana pasażerska na stacjach w Polsce w 2018 r.. 2020-01-27. [dostęp 2020-01-30].
  3. Skarżysko-Kamienna (pol.). mapa.targeo.pl. [dostęp 2016-06-26].
  4. Polskie Koleje Państwowe S.A.: Wykaz czynnych dworców kolejowych (pol.). 2016-05-31. [dostęp 2016-06-26].
  5. Załącznik 2.4. Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych. W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  6. Przewozy Regionalne: Kontakt - świętokrzyskie (pol.). przewozyregionalne.pl. [dostęp 2016-06-26].
  7. Skarżysko-Kamienna w Ogólnopolskiej Bazie Kolejowej – bazakolejowa.pl
  8. a b c d e Załącznik 2.4A Wykaz peronów. W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  9. Mieczysław Szczurkiewicz. Przygotowanie stacji kolejowych do wzmożonych przewozów letnich. „Eksploatacja kolei”, 1980 (pol.). [dostęp 2016-06-26]. 
  10. Polskie Koleje Państwowe S.A., Oddział Gospodarowania Nieruchomościami. Załącznik nr 2 do: Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia. . 
  11. a b c d e f g h PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.. Aktualny stan techniczny urządzeń na stacji rozrządowej Skarżysko-Kamienna, okręg SKBr. , 2011. 
  12. MS: Życzenia dla Kolejarzy.... skarzysko24.pl, 2008-11-27. [dostęp 2016-06-27].
  13. Portal Pasażera: Plakatowy rozkład jazdy pociągów. PKP Polskie Linie Kolejowe SA, 2016-10-16. [dostęp 2016-12-04].
  14. PKP Cargo - Zakład Przewozów Towarowych w Skarżysku-Kamiennej
  15. PKP Cargo - Zakład Taboru w Skarżysku-Kamiennej
  16. Souter Holdings Poland Sp. z o.o.: Rozkład jazdy. polskibus.com. [dostęp 2016-06-26].
  17. a b Mateusz Bolechowski: Ponad dwa miliardy na świętokrzyskie koleje. Będzie tunel pod torami w Skarżysku za 23,6 miliona (pol.). echodnia.eu, 2016-05-31. [dostęp 2016-06-26].
  18. a b c d żuk: Tunel połączy Skarżysko-Kamienną. kielce.tvp.pl, 2016-04-21. [dostęp 2016-06-26].
  19. Paweł Wełpa: Dworzec PKP przejdzie remont. proskarzysko.pl, 2016-08-09. [dostęp 2016-12-07].

Bibliografia | edytuj kod

  • Krzysztof Zemeła: Skarżysko-Kamienna – nadanie praw miejskich. Skarżysko-Kamienna: Muzeum im. Orła Białego, 2003. ISBN 83-918854-1-0. OCLC 749302248.
  • Miasto Skarżysko-Kamienna w statystyce, Urząd Miejski w Skarżysku-Kamiennej, 1987-1995
  • Miasto Skarżysko-Kamienna: Informator statystyczny, Urząd Miasta w Skarżysku-Kamiennej, 1999-2005

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Skarżysko-Kamienna (stacja kolejowa)" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy