Skarbiec Atreusza


Na mapach: 37°43′36,5″N 22°45′14,0″E/37,726806 22,753889

Skarbiec Atreusza w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Skarbiec Atreusza także grób Agamemnona – gigantyczny grobowiec (tolos) sklepiony pozorną kopułą, zbudowany w epoce mykeńskiej ok. 1250 roku p.n.e. na wzgórzu Panagitsa w pobliżu Myken.

Grobowiec jest częścią stanowiska archeologicznego w Mykenach, które wraz ze stanowiskiem archeologicznym w Tyrynsie, zostało wpisane w 1999 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Spis treści

Nazwa | edytuj kod

Nazwa „skarbiec Atreusza” została użyta przez greckiego geografa Pauzaniasza, który opisał grobowiec w swoim dziele Wędrówki po Helladzie[1]. Odzwierciedla ona błędną interpretację przeznaczenia budowli[2].

Historia | edytuj kod

Grobowiec został wzniesiony w epoce mykeńskiej ok. 1250 roku p.n.e. na wzgórzu Panagitsa w pobliżu Myken[3][1][a]. Nie wiadomo kto rzeczywiście został pochowany w tym grobowcu. Grobowiec został splądrowany jeszcze w okresie antycznym[1]. Przez jakiś czas był używany przez pasterzy – ich ogniska osmaliły wnętrze budowli[1]. W 1878 roku grecki archeolog Panagiotis Stamatakis odsłonił dromos i oczyścił komnatę[1].

Grobowiec jest częścią stanowiska archeologicznego w Mykenach, które wraz ze stanowiskiem archeologicznym w Tyrynsie, zostało wpisane w 1999 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO[5].

Architektura | edytuj kod

Do grobowca wchodzi się od wschodu prostym i niezadaszonym korytarzem (dromos) długości 36 m i szerokości 6 m, którego ściany pokrywają gładko ciosane, w miarę równej wielkości, kamienne bloki, ułożone w systemie opus pseudoisodomum[6]. Monumentalna fasada grobowca (wysoka na 10,5 m) wykonana jest z podobnych materiału[6].

Rekonstrukcja fasady grobowca

Wejście ma 5,4 m wysokości, 2,7 m szerokości na dole i 2,5 m przy nadprożu[6]. 120-tonowa belka nadproża ma długość 9 m, szerokość 5 m i grubość 1,2 m[7][b]. Nad wejściem umieszczono otwór – tzw. trójkąt odciążający[6]. Według Spathari (2001) po obydwu stronach wejścia znajdowały się ozdobne półkolumny z zielonkawego marmuru, po których zachowały się bazy – fragmenty półkolumn znajdują się w British Museum i w Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach[3]. Na półkolumnach umieszczone były mniejsze półkolumny, które wspierały tympanon trójkąta odciążającego, ozdobiony rzeźbionymi płytami polichromowanego marmuru z motywami linii poziomych, spirali i rozet[7]. Bury (2015) pisze, że fasada była obłożona płytami z kolorowego marmuru, a po obydwu stronach wejścia znajdowały się zdobione kolumny z ciemno-szarego alabastru a trójkąt odciążający wypełniał czerwony porfir[8]. Wejście zamykały drewniane podwójne drzwi[7]. Psychogiou (2012) podaje, że trójkąt odciążający przykrywały dwie ogromne płyty granitowe[1].

Komnata główna grobowca została wzniesiona na planie koła o średnicy 14,6 m[7]. Całość przykrywa pozorna kopuła o wysokości 13,5 m[c], którą uzyskano dzięki układaniu kolejnych warstw kamiennych bloków (w sumie 33) ze stopniowym przybliżaniem ich do siebie – sklepienie pozorne[7]. Wnętrza komnaty zdobiły dekoracje z brązu[7].

W komnacie głównej, po północnej stronie, znajduje się przejście do wykutego w skale niewielkiego pomieszczenia (ossuarium) o formie sześcianu o boku 6 m[7], prawdopodobnie miejsca wcześniejszych pochówków[4].

Po pogrzebie cały tolos wraz z dromosem zasypano ziemią, tworząc kurhan[7]. Ściany zewnętrzne grobowca chroniła warstwa gliny, by zapewnić izolację od wilgoci i wody[7].

Wyposażenie grobowca nie zachowało się, gdyż tolos został splądrowany jeszcze w okresie antycznym[7].

W literaturze | edytuj kod

Skarbiec Atreusza był inspiracją dla Juliusza Słowackiego do napisania wiersza Grób Agamemnona – poeta zwiedził grób w 1836 roku[9].

Galeria | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Encyklopedia Britannica datuje budowę grobowca na lata pomiędzy ok. 1350 a 1250 rokiem p.n.e.[4]
  2. Encyklopedia Britannica podaje, że nadproże ma wysokość 0,9 m[4].
  3. Psychogiou podaje, że wysokość wynosiła 13,2 m, a średnica tolosu 14,2 m[1].

Przypisy | edytuj kod

  1. a b c d e f g Psychogiou 2012 ↓.
  2. Bury 2015 ↓, s. 17.
  3. a b Spathari 2001 ↓, s. 69–70.
  4. a b c Encyclopædia Britannica 2018 ↓.
  5. UNESCO ↓.
  6. a b c d Spathari 2001 ↓, s. 69.
  7. a b c d e f g h i j Spathari 2001 ↓, s. 70.
  8. Bury 2015 ↓.
  9. Encyklopedia PWN ↓.

Bibliografia | edytuj kod

  1. John Bagnell Bury: A History of Greece. Cambridge University Press, 2015. ISBN 978-1-108-08220-4. [dostęp 2019-04-23]. (ang.)
  2. The Editors of Encyclopaedia Britannica: Treasury of Atreus. W: Encyclopædia Britannica [on-line]. Encyclopædia Britannica, inc., 2018-09-27. (ang.)
  3. Atreusza Skarbiec. W: Encyklopedia PWN. PWN. [dostęp 2019-04-23]. (pol.)
  4. Olga Psychogiou: Treasure of Atreus (ang.). W: Ministry of Culture and Sports [on-line]. 2012. [dostęp 2019-04-23].
  5. Elsie Spathari: Mycenae: A guide to the history and archeology. Athens: HESPEROS Editions, 2001. ISBN 960-8103-05-03. (ang.)
  6. UNESCO: Archaeological Sites of Mycenae and Tiryns (ang.). [dostęp 2019-04-23].

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Skarbiec Atreusza" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy