Skidel


Na mapach: 53°35′10″N 24°15′07″E/53,586111 24,251944

Skidel w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Skidel (biał. Скідзель) – białoruskie miasto położone koło Grodna w rejonie grodzieńskim obwodu grodzieńskiego, 10,7 tys. mieszkańców (2018). Siedziba sielsowietu Skidel (w skład którego nie wchodzi).

Nazwa miejscowości pochodzi najprawdopodobniej od bałtyjskiego słowa „kedelis”, co oznacza „strażnicę” – „czatę” – „posterunek”[2].

Znajduje się tu stacja kolejowa Skidel na linii MostyGrodno oraz rzymskokatolicka parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Józefa Rzemieślnika w Skidlu.

Spis treści

Historia | edytuj kod

W czasach I Rzeczypospolitej był centrum targowym, położonym na trakcie z Grodna do Słonimia. Miasto królewskie położone w drugiej połowie XVI wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[3]. Od 1796 r. do 1939 Skidel należał do rodu Czetwiertyńskich, którzy na terenie swojego majątku, znajdującego się w północno-wschodniej części miasteczka, wybudowali dwór z założeniem parkowym. W XIX wieku nastąpił upadek miasteczka. Na początku XX wieku 80% mieszkańców stanowili Żydzi.

Za II RP siedziba wiejskiej gminy Skidel. W II Rzeczypospolitej stał się ośrodkiem agitacji komunistycznej.

Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku miasto zamieszkiwało 2.907 osób, wśród których 122 było wyznania rzymskokatolickiego, 464 prawosławnego, 1 ewangelickiego, 2231 mojżeszowego i 89 mahometańskiego. Jednocześnie 504 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 359 białoruską, 1.996 żydowską, 35 rosyjską, 11 tatarską, 1 rusińską i 1 litewską. Było tu 388 budynków mieszkalnych[4].

Społeczność żydowska posiadała w mieście synagogę[5] oraz jesziwę[6]. Przy obecnej ul. Gagarina znajduje się cmentarz żydowski[7].

W czasie ataku radzieckiego na Polskę, w dniu 18 września 1939 w mieście miała miejsce akcja dywersyjna, znana w terminologii sowieckiej jako „powstanie skidelskie”, zainicjowana przez miejscowych Żydów i Białorusinów, którzy zaatakowali posterunki polskiej policji. Bunt uśmierzyło dopiero przybycie oddziałów Wojska Polskiego z Grodna[8].

Zabytki | edytuj kod

  • Kaplica grobowa z 1870 roku w stylu neogotyckim – nazywana „kościołem książęcym”. Poświęcona została pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i jako kaplica dołączona do parafii Kaszubińce. Jest to prostokątna w planie świątynia z pięcioboczną apsydą i zakrystią. Wejście główne flankowane jest dwoma okrągłymi wieżami-dzwonnicami. Kościół nakryty dwuspadowym blaszanym dachem. Wnętrze świątyni przykryte sklepieniem gwiaździstym w stylu neogotyckim. W ołtarzu głównym mieści się tytułowy obraz Wniebowzięcia NMP, namalowany w 1991 r.
  • Dworzec kolejowy w stylu dworkowym z lat 20. XX wieku
  • Założenie dworskie Czetwertyńskich z parkiem, bramą, dwoma kanałami, alejami lipowymi i kasztanowymi – północno–wschodnia część miasta (Staryj Park)

Galeria | edytuj kod

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. Численность населения на 1 января 2018 г. и среднегодовая численность населения за 2017 год по Республике Беларусь в разрезе областей, районов, городов и поселков городского т..., www.belstat.gov.by [dostęp 2019-03-09] .
  2. Aleś Czobat: Ziemia św. Łukasza. Krynki: Stowarzyszenie Villa Sokrates, 2003, s. 3. ISBN 83-913706-2-3.
  3. Национальный атлас Беларуси, Mińsk 2002, s. 266-267.
  4. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych., t. T. 5, województwo białostockie, 1924, s. 30 .
  5. Drewniana synagoga w Skidlu | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2020-03-18] .
  6. Jesziwa w Skidlu | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2020-03-18] .
  7. Cmentarz (ul. Gagarina) | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2020-03-18] .
  8. Marek Wierzbicki. Powstanie skidelskie 1939 r.. „Białoruskie Zeszyty Historyczne”. 7. 

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (city of rajon surbodinance):
Na podstawie artykułu: "Skidel" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy