Skoki łyżwiarskie


Skoki łyżwiarskie w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Skoki łyżwiarskie – jeden z elementów łyżwiarstwa figurowego w konkurencjach jazdy indywidualnej kobiet i mężczyzn oraz parach sportowych. Różnice między poszczególnymi rodzajami skoków są identyfikowane na podstawie krawędzi startowej, kierunku ruchu i liczby prawidłowo wykonanych obrotów tj. od jednego do czterech obrotów wokół własnej osi (zwykle przez lewe ramię). Ich nazwy zazwyczaj pochodzą od nazwisk osób, które je wymyśliły.

Przygotowanie do odbicia (Gabrielle Daleman) Obrót (Alina Zagitowa) Lądowanie (Wakaba Higuchi)

Międzynarodowa Unia Łyżwiarska (ISU) dopuszcza wykonywanie sześciu rodzajów skoków łyżwiarskich dzielących się na dwie grupy:

  • skoki kopane (ang. Toe jumps) – odbicie z wykorzystaniem ząbków łyżwy – Toe loop, Flip, Lutz
  • skoki krawędziowe (ang. Edge jumps) – wyskok bezpośrednio z krawędzi – Salchow, Euler (znany też jako Half-loop), Loop (znany też jako Rittberger), Axel

Dodatkowo pary sportowe wykonują:

  • skoki równoległe (ang. Side-by-side jumps)
  • skoki wyrzucane (ang. Throw jumps)

Oprócz sześciu skoków podstawowych, istnieją inne skoki wykonywane od połowy do nawet czterech obrotów. Z powodu ich niskiego zakwalifikowania punktowego przez ISU, są spotykane najczęściej w ramach elementów łączących. Skoki są wykonywane przez łyżwiarzy solo, w kombinacjach (kilka skoków jeden po drugim) lub sekwencjach (kilka skoków połączonych innymi elementami łyżwiarskimi m.in. krokami łyżwiarskimi lub elementami łączącymi).

Spis treści

Skoki podstawowe | edytuj kod

Różnica pomiędzy podstawowymi skokami wykonywanymi przez łyżwiarzy pojawia się w momencie najazdu, a właściwie wybicia – obroty i lądowanie wyglądają w nich tak samo. Wszystkie z podstawowych skoków rozpoczynane są z najazdu tyłem (z wyjątkiem Axla) oraz lądowane tyłem, na zewnętrznej krawędzi prawej łyżwy (z wyjątkiem Eulera).

Oto sześć najczęściej wykonywanych skoków figurowych od najłatwiejszych do najtrudniejszych, zgodnie z rosnącymi wartościami punktowymi w systemie oceniania ISU:

  • Toe loop – jeden ze skoków kopanych rozpoczynany z najazdu tyłem z zewnętrznej krawędzi prawej łyżwy i lądowany na tej samej zewnętrznej krawędzi. W Europie bywa nazywany cherry flip. Może być wykonywany w kombinacji od razu po poprzednim skoku. Toe loop rozpoczynany i lądowany na krawędzi wewnętrznej nazywany nosi nazwę toe valley i jest traktowany na równi z klasycznym toe loopem.
  • Salchow – skok krawędziowy rozpoczynany z najazdu tyłem z wewnętrznej krawędzi lewej łyżwy. Łyżwiarz nabiera rotacji zamachując się prawą nogą i ląduje tyłem na zewnętrznej krawędzi prawej łyżwy. Salchow najczęściej poprzedzany jest przez obrót trójkowy lub obrót Mohawk.
  • Loop – skok krawędziowy rozpoczynany z najazdu tyłem jedna noga przed drugą, z zewnętrznej krawędzi prawej łyżwy i lądowany na tej samej zewnętrznej krawędzi. W Europie znany jest pod nazwą Rittberger od nazwiska pomysłodawcy, niemieckiego łyżwiarza figurowego Wernera Rittbergera.
  • Euler – skok krawędziowy wywodzący się z loopa, rozpoczynany z najazdu tyłem jedna noga przed drugą, z zewnętrznej krawędzi i lądowany wewnętrznej krawędzi lewej łyżwy.
  • Flip – skok kopany rozpoczynany z najazdu tyłem z wewnętrznej krawędzi lewej łyżwy. Wykonywany z prawej nogi po wbiciu ząbków łyżwy w lód. Niekiedy łyżwiarze zmieniają krawędź z wewnętrznej na zewnętrzną, co sprawia, że łyżwiarze skaczą nieprawidłowego lutza i jest uznawane za błąd nazywany lipa. Lądowanie flipa następuje tyłem na zewnętrzną krawędź prawej łyżwy.
  • Lutz – skok kopany w którym łyżwiarz rozpoczyna go tyłem na zewnętrznej krawędzi lewej łyżwy, a prawą łyżwę wbija w lód. Ląduje na zewnętrznej krawędzi prawej łyżwy. Dość często, łyżwiarze ułatwiają sobie skok, zmieniając krawędź z zewnętrznej na łatwiejszą wewnętrzną i skaczą w zasadzie flipa. Określa się to mianem flutza i uznaje za błąd.
  • Axel – jeden z podstawowych i najtrudniejszych skoków krawędziowych. Jako jedyny rozpoczynany z najazdu przodem po zmianie nogi przed samym skokiem, z zewnętrznej krawędzi lewej łyżwy. Łyżwiarz zamachuje się prawą nogą. Trudność skoku wynika z tego, że skok rozpoczynany jest do przodu, a lądowanie następuje tyłem. Powoduje to konieczność wykonania o pół obrotu więcej, niż wskazuje nazwa skoku. Skok po raz pierwszy wykonał jego pomysłodawca Norweg Axel Paulsen w 1882 r.

Skoki par sportowych | edytuj kod

Skoki równoległe | edytuj kod

Skoki równoległe (ang. Side-by-side jumps) są skokami wykonywanymi jednocześnie (synchronicznie) przez oboje partnerów. Są obowiązkowym elementem łyżwiarskim w konkurencji par sportowych. Na niższych poziomach rywalizacji mogą być wymagane podwójne skoki np. podwójne flipy (2F), zaś wśród elity łyżwiarskiej pary sportowe w swoich programach umieszczają co najmniej jednego podwójnego axla (2A), potrójnego toe loopa (3T) lub potrójnego salchowa (3S). W przypadku rozbieżności między jakością wykonania skoku przez każdego z partnerów wartość bazowa elementu i ocena skoku są punktowane na niekorzyść pary sportowej, czyli oceniany jest gorzej wykonany skok. Upadek jednego z partnerów jest punktowany ujemnie tak jakby upadło oboje partnerów, czyli -1 pkt jest przyznawany obojgu[1].

W terminologii ISU skoki równoległe są oznaczane skrótem sbs przed skrótem skoku podstawowego wykonanego przez parę sportową np. równoległy potrójny lutz to sbs 3Lz.

Skoki wyrzucane | edytuj kod

Skok wyrzucany (Alona Sawczenko / Robin Szolkowy)

Skoki wyrzucane (ang. Throw jumps) to obowiązkowy element łyżwiarski w konkurencji par sportowych. W skoku wyrzucanym partnerka wykonuje jeden ze skoków podstawowych przy pomocy partnera i standardowo ląduje go tyłem na zewnętrznej krawędzi łyżwy. Pary sportowe używają różnorodnych technik i chwytów do wykonywania tego rodzaju skoków[1].

W terminologii ISU skoki wyrzucane są oznaczane skrótem Th dodawanym po skrócie skoku podstawowego wykonanego przez partnerkę np. wyrzucany potrójny axel to 3ATh.

Kombinacje | edytuj kod

Kombinacje są definiowane jako dwa lub więcej skoków, w których krawędź startowa drugiego (lub trzeciego) skoku jest taka sama jak krawędź lądowania pierwszego skoku. Najczęściej wykonywane skoki na końcu kombinacji to toe loop (T) lub loop (Lo), ponieważ wykonywane są z tylej zewnętrznej krawędzi łyżwy. Do wykonania kombinacji zakończonej salchowem (S) lub flipem (F), jako skok łączący wykorzystywany jest half loop (inaczej euler), dzięki któremu łyżwiarz może wylądować tyłem do kierunku jazdy na wewnętrznej krawędzi łyżwy i następnie wykonać salchowa lub flipa.

W zawodach międzynarodowych na najwyższym poziomie elity łyżwiarskiej wymaganym elementem dla solistów i solistek w programie krótkim jest kombinacja dwóch skoków. W programie dowolnym solistów i solistek system oceniania ISU ogranicza ilość skoków w jednej kombinacji do trzech.

Sekwencje | edytuj kod

Sekwencje to kolejno wykonane skoki łyżwiarskie nie połączone bezpośrednio momentem lądowania pierwszego i rozpoczęciem drugiego. Sekwencje często obejmują tzw. skoki dekoracyjne. Długie sekwencje pojedynczych i podwójnych skoków były powszechne w łyżwiarstwie figurowym w latach 80., ale stały się rzadsze, ponieważ łyżwiarze zaczęli skupiać się na wprowadzeniu do swoich programów skoków potrójnych i poczwórnych.

Zgodnie z systemem oceniania ISU, sekwencje skoków są warte 80% punktów, które łyżwiarz mógłby otrzymać za wykonanie tych samych skoków w kombinacji, a w niektórych przypadkach są warte mniej punktów niż wykonanie solo najtrudniejszego skoku w sekwencji.

Inne skoki | edytuj kod

Split (Alona Kostorna) Russian split (Tomoki Hiwatashi) Stag (Sjoukje Dijkstra)
  • Skakana trójka – zawodnik, podobnie jak w Axlu wyskakuje do przodu. Wykonuje jednak tylko pół obrotu i ląduje tyłem.
  • Waltz – podobny do skakanej trójki, jednakże noga wolna (zamachująca) jest w trakcie skoku maksymalnie wyprostowana i uniesiona do góry.
  • Walley – zawodnik wyskakuje z jazdy tyłem na prawej wewnętrznej krawędzi, wykonuje obrót i ląduje na prawej zewnętrznej. Choć możliwe jest wykonanie walleya z większą ilością obrotów, to w praktyce się one nie pojawiają. Walleye występują zwykle w sekwencjach kroków.
  • Half flip – najazd tyłem na wewnętrznej krawędzi lewej nogi. Prawa jest uniesiona nad lodem i wyciągnięta to tyłu. Łyżwiarz wbija jej ząbek w lód i wykonuje pół obrotu. Lądowanie następuje przodem, na ząbku lewej łyżwy, po czym następuje natychmiastowe przejście do jazdy na prawej nodze.
  • Skoki szpagatowe (żaby, żabki) – wejście i lądowanie są jak w wyżej omówionym skokuhalf flip. Różnica wynika ze sposobu ułożenia nóg.
  • Split – nogi są w pozycji szpagatu i wraz z twarzą, ustawione w kierunku jazdy.
  • Russian split – nogi w szpagacie, ale i one, i twarz, ustawione w kierunku prostopadłym do jazdy.
  • Stag – noga wyciągnięta do przodu jest ugięta, a pozostająca z tyłu – wyprostowana.
  • Jelonek – łyżwiarz najeżdża przodem, na obojętnie której nodze. Wykonuje zamach drugą i wyskakuje w powietrze. W skoku tym nie wykonuje się obrotu, lecz od razu ląduje na ząbku zamachującej nogi i natychmiast przechodzi do jazdy na drugiej.
    Jelonek, to także potoczna nazwa dla nieudanego (nieściągniętego) skoku, w trakcie którego łyżwiarz rezygnuje z obrotów i ląduje po wykonaniu maksymalnie jednego.
  • Mazurek – najazd następuje po kole, tyłem na zewnętrznej krawędzi prawej łyżwy. Zawodnik odwrócony jest na zewnątrz koła. Odbicie następuje z ząbka lewej łyżwy. Nogę prawą łyżwiarz krzyżuje przed lewą (jak w nożyczkach) i wykonuje pół obrotu. Lądowanie następuje na ząbku prawej łyżwy, z której szybko przechodzi się do jazdy na lewej.
  • Skok baletowy – najazd tyłem, po kole, na zewnętrznej krawędzi prawej nogi. Łyżwiarz odwrócony jest na zewnątrz koła. Odbicie jest z ząbka lewej nogi. Wykonuje się pół obrotu i ląduje na ząbku lewej łyżwy, z którego następuje przejście do jazdy na prawej.
  • Falling Leaf – najazd po kole, tyłem na zewnętrznej krawędzi, przy odwróceniu ciała na zewnątrz koła. Noga lewa jest wyciągnięta w kierunku jazdy. Wyskok następuje z prawej nogi, bez odbicia z ząbka lewej. Następnie wykonuje się pół obrotu i ląduje, na ząbku lewej łyżwy i przechodzi na prawą.
  • Istnieje odmiana zwana Split Falling Leaf, w której noga wolna jest wyprostowana i wyciągnięta do przodu, a lewa do tyłu.
  • Salto w tył – wyskok następuje, jak do flipa (stąd nazwa angielska – back flip), tj. z jazdy tyłem, na wewnętrznej krawędzi lewej nogi, przy wbiciu w lód ząbka nogi prawej. Łyżwiarz ciągnie nogi w górę, wykonując obrót równolegle do lodu i ląduje na obu nogach, a następnie natychmiast przechodzi do jazdy na prawej. Salto jest elementem zabronionym i widuje się je jedynie w programach pokazowych.

Historia skoków | edytuj kod

Soliści | edytuj kod

Solistki | edytuj kod

Pary sportowe | edytuj kod

Skoki równoległe | edytuj kod

Skoki wyrzucane | edytuj kod

Historia kombinacji lub sekwencji skoków | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b Figure skating 101: Jumps, spins and steps (ang.). wwlp.com, 2017-05-08. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-27)].
  2. a b Karen Rosen: Dick Button Reflects On First Olympic Gold Medal 70 Years Later And State Of Figure Skating Today (ang.). Team USA, 2018-02-05. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-25)].
  3. a b Evolution of figure skating's quad jump (ang.). NBC Olympics, 2018-02-15. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-05)].
  4. Alexis Allison: Japan's Yuzuru Hanyu lands 1st-ever quad loop in competition (ang.). CBC Sports, 2016-10-02. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-11)].
  5. Uno accomplishes first confirmed quad flip at Team Challenge Cup; Team Asia takes lead (ang.). The Japan Times, 2016-04-23. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-07)].
  6. Alice Park: 'There Was Nothing I Could Lose.' Nathan Chen Redeems His Dismal Olympics and Makes Skating History (ang.). Time, 2018-02-17. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-03-23)].
  7. Brandon Mroz lands historic quad lutz (ang.). ESPN, 2011-11-12. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-04-12)].
  8. Elizabeth Entenman: 17-year-old Vincent Zhou just made Olympic history with a "quad lutz" (ang.). Hello Giggles, 2018-02-16. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-26)].
  9. Philip Hersh: Biellmann A Spinning Legend (ang.). Chicago Tribune, 1995-11-03. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-26)].
  10. a b Dvora Meyers: The First Woman To Do A Triple Axel Is Still Skating (ang.). Deadspin, 2018-05-25. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-11-04)].
  11. 13-Year-Old Russian Figure Skater Makes History by Landing 2 Quads in a Routine (ang.). Sputnik News, 2018-03-11. [dostęp 2018-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-05-06)].
  12. a b Bruce Heidman: Duhamel adds another pairs skating first (ang.). The Sudbury Star, 2014-09-15. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-26)].
  13. Beverley Smith: Pair land historic triple Lutzes (ang.). The Globe and Mail, 2005-01-21. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-01-21)].
  14. Denney, Barrett relish the Olympic experience (ang.). Figure Skaters Online, 2010-02-16. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-26)].
  15. Scott Reid: Baldwin, Inoue blast judges after third-place finish (ang.). The OCR, 2010-01-16. [dostęp 2018-07-26].
  16. Inoue, Baldwin land first throw triple axel in Olympic history (ang.). ESPN, 2006-02-17. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-26)].
  17. Jo Ann Schneider Farris: All About the Salchow Figure Skating Jump. ThoughtCo, 2018-01-02. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-04-17)].
  18. Erene Oberholzer: Watch: Figure Skating duo pulls off an epic and historic move at the Winter Olympics [video (ang.). The South African, 2018-02-15. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-26)].
  19. a b c d Skating Firsts (ang.). jacksonskates.com. [dostęp 2018-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-06-10)].

Bibliografia | edytuj kod


Na podstawie artykułu: "Skoki łyżwiarskie" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy