Smagliczka skalna


Smagliczka skalna w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Morfologia Zwykle tworzy kępy Odmiana ogrodowa

Smagliczka skalna, smagliczka Arduina[3], złotka skalna[4] (Aurinia saxatilis (L.) Desv.) – gatunek byliny należący do rodziny kapustowatych.

Spis treści

Rozmieszczenie geograficzne | edytuj kod

Występuje w górach Europy: w Alpach, Jurze, Karpatach i górach Półwyspu Bałkańskiego. W Polsce dziko rośnie wyłącznie w Pieninach i jest tam rośliną pospolitą, występującą w całym paśmie Pienin. W dużych ilościach rośnie m.in. zarówno na skale, na której wznoszą się ruiny zamku czorsztyńskiego, jak i w szczelinach samych murów. W Europie Zachodniej czasami dziczeje i jest tam kenofitem[5]. Według niektórych danych występuje również w Turcji[6]. Poza tym jest uprawiana jako roślina ozdobna[7].

Nazewnictwo | edytuj kod

  • W literaturze polskiej zwykle opisywana jako Alyssum saxatile L[3][8].
  • Według nowszych ujęć taksonomicznych prawidłowa nazwa gatunku to Aurinia saxatilis (L.) Desv.[9]. Synonimy[2]:
    • Adyseton saxatile (L.) Sweet
    • Adyseton sibiricum G.Don
    • Alyssum cheirifolium Steud.
    • Alyssum minus subsp. micranthum (C.A. Mey.) Breistr.
    • Alyssum saxatile L.
    • Alyssum saxatile subsp. arduinii (Fritsch) Hayek
    • Aurinia saxatilis subsp. arduinii (Fritsch) Dostál
    • Aurinia saxatilis subsp. saxatilis (L.) Desv.
    • Crucifera saxatilis (L.) E.H.L.Krause

Morfologia | edytuj kod

Pokrój
Niska roślina tworząca kępki. Cała roślina gęsto, gwiazdkowato owłosiona[10].
Łodyga
Wzniesiona, o wysokości 10–25 cm. Ulistnione tylko w dolnej części[10].
Liście
Tworzą gęstą różyczkę. Liście łodygowe łopatkowate do równowąskich, ze zwężoną nasadą, znacznie mniejsze od liści różyczkowych. Wszystkie liście pokryte gęstym, gwiazdkowatym kutnerem[5].
Kwiaty
Liczne, promieniste, żółte, zebrane w baldachogrona na górnej, nieulistnionej części łodygi. Tworzą rozetę. U nasady nitek pręcików uszkowate skrzydełka[10].
Owoc
Łuszczynki zawierające po 2 wąsko oskrzydlone nasiona w każdej komorze. Łuszczynki są, podobnie jak cała roślina, gwiazdkowato owłosione.

Biologia i ekologia | edytuj kod

Bylina, chamefit, roślina wapieniolubna. Kwitnie od kwietnia do maja, jest owadopylna. Po suchym i upalnym lecie zakwita jeszcze drugi raz pod koniec lata. Siedlisko: szczeliny i ściany skał wapiennych, szczególnie pionowych i silnie nasłonecznionych, oraz piargi u podnóży wapiennych skał. Rośnie także w szczelinach murów wapiennych – np. na Zamku w Czorsztynie[5]. Rośnie na jałowych glebach, wymaga wapnia w podłożu Przystosowuje się do stanowiska, bardzo silnie się rozrasta. Liczba chromosomów 2n = 16[5].

Zastosowanie | edytuj kod

Roślina ozdobna. Jest jedną z 5 podstawowych ogrodowych bylin wiosennych (pozostałe to ubiorek wiecznie zielony, floks szydlasty, gęsiówka kaukaska i żagwin ogrodowy). Nadaje się szczególnie do ogrodów skalnych, gdzie ładnie prezentuje się między kamieniami lub na murkach. Bardzo ozdobna w czasie kwitnienia, ale również po przekwitnięciu jej kutnerowate liście stanowią ozdobę ogrodu nawet do późnej jesieni. Może być również sadzona na rabatach w kompozycji z niebieskimi cebulicami, szafirkami, różnobarwnymi tulipanami i in. Zwykle sadzona pojedynczo lub w grupach po 2–3 sztuki. W celu uzyskania zadarnień sadzi się ją w zagęszczeniu do 11 roślin na m²[11].

Uprawa | edytuj kod

Może być rozmnażana z nasion, lub sadzonek wierzchołkowych, które najlepiej jest pobrać w czerwcu-lipcu. Bardziej wskazane jest rozmnażanie przez sadzonkowanie, w przypadku bowiem odmian ozdobnych nasiona źle zachowują cechy rośliny matecznej. Najlepiej rośnie na przewiewnej, dość suchej i kamienistej, wapnowanej glebie[7]. Uprawiana z nasion zakwita w drugim roku po ich wysianiu[5]. Wymaga stanowiska słonecznego. Jest odporna na mróz (strefa mrozoodporności 6), suszę i jest długowieczna[12].

Przypisy | edytuj kod

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. a b The Plant List. [dostęp 2017-02-28].
  3. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina botanica, 2008, s. 35. ISBN 978-83-925110-5-2.
  5. a b c d e Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  6. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-15].
  7. a b Eugeniusz Radziul: Skalniaki. Warszawa: PWRiL, 2007. ISBN 978-83-09-01013-5.
  8. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  9. Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: http://dx.doi.org/10.3372/wi.46.46105
  10. a b c Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  11. Agnieszka Mike-Jeziorska: Smagliczka skalna (pol.). 2013. [dostęp 2013-22-05].
  12. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 83-8331-1916-0.
Na podstawie artykułu: "Smagliczka skalna" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy