Sośnicowice


Na mapach: 50°16′20″N 18°31′47″E/50,272222 18,529722

Sośnicowice w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Sośnicowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Kieferstädtel[2]) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Sośnicowice.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 1715 mieszkańców[3], co czyni je najmniejszym pod względem zaludnienia miastem województwa śląskiego.

Spis treści

Położenie | edytuj kod

Sośnicowice są położone w zachodniej części województwa śląskiego i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), na Wyżynie Katowickiej w międzyrzeczu Kłodnicy i Bierawki. Historycznie leżą na Górnym Śląsku.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 11,67 km²[4].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Podział administracyjny | edytuj kod

Osiedla | edytuj kod

Nazwa | edytuj kod

Pierwotna nazwa wywodzi się od polskiego określenia drzewa – sosny[5]. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy zaliczył ją do grupy miejscowości, których nazwy wywodzą się „von sosna = Kiefer (pinus silvestris)”. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu wymienia jako wcześniejszą od niemieckiej nazwę miasta w staropolskiej formie Sosniczowice podając jej znaczenie „Kieferstadtel”„Miasteczko sosny, sosnowe miasteczko”[5].

Podobny wywód pochodzenia nazwy miejscowości podaje topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 r., który notuje „Der Name der Stadt ist in deutscher Sprache Kieferstadtel, in lateinischer Sprache Sosnicowczca und in polnischer Sosnicowicz. Der Name soll daher entstanden sein, das der platz, wo Kieferstadtel gegrundet und erbaut wurde, mit einem Kieferwald bestanden war.”, czyli w tłumaczeniu na język polski „Nazwa miasta po niemiecku brzmi Kieferstadtel, po łacinie Sosnicowczca i po polsku Sosnicowicz. Nazwa powstała od placu, na którym założono Kieferstadtel gdzie wcześniej stał sosnowy las”[6]. Do nazwy nawiązuje herb miasta przedstawiający sosnę.

Niemcy początkowo zgermanizowali nazwę na Schosnischowitz, a później dosłownie przetłumaczyli ją z języka polskiego na Kieferstädtel[5]. W 1295 r. w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymienia w zlatynizowanej formie superiori Sossnessowitz[7].

Niemieckojęzyczne źródła, z XIX wieku wielokrotnie wymieniają polską nazwę miasta zaraz obok niemieckiej. Opis Prus z 1819 r. notuje dwie nazwy „Kieferstädtel (Sosnizewice)”[8]. Polską nazwę Sośnicowice w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 r. wymienił górnośląski pisarz i nauczyciel Józef Lompa[9]. Polską nazwę Sośnicowice i niemiecką Kieferstädtel wymienia w 1896 r. górnośląski pisarz, ksiądz Konstanty Damrot w książce o nazewnictwie miejscowym na Śląsku[10].

11 grudnia 2013 r. w miejscowości ustawiono dwujęzyczne tablice z jej nazwą[11].

Historia | edytuj kod

Sośnicowice, Rynek, widok od pd-wsch.

Wieś Sośnicowice wzmiankowana w 1305 r., założona prawdopodobnie przez księcia opolskiegoWładysława opolskiego. W 1683 r. ordynat Kozłowski witał tu króla Jana III Sobieskiego, zmierzającego na odsiecz Wiednia.

W połowie XIX w. w mieście dominowała ludność polska. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 r. notuje, że według czeskich źródeł kiedyś ludność używała także języka czeskiego jednak w momencie publikacji książki dominował już język polski, a tylko 1/3 populacji mówiła po niemiecku – „(...) jedoch hat sich die bohmische Sprache nach und nach ganz verloren, an deren Steile jetz die polnische Sprache getreten ist; auch wird jetz schon fast von 1/3 deutsch gesprochen”[12].

W 1919 r. w mieście powstaje komórka Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W czasie III powstania śląskiego w maju 1921 r. Sośnicowice zostały zdobyte przez 3 batalion Jana Woźniczka.

Demografia | edytuj kod

Piramida wieku mieszkańców Sośnicowic w 2014 r.[1]:

Zabytki | edytuj kod

Kościół św. Jakuba Starszego
  • Kapliczki – zabytkowe kapliczki przydrożne, między innymi św. Jana Nepomucena.
  • Kościół św. Jakuba Starszego – późnogotycki kościół parafialny z 1447 r., przebudowany w stylu barokowym w latach 1786–1795. Wnętrze barokowe: ołtarz, ambona i rzeźby. Obok kościoła, prawdopodobnie średniowieczny, kamienny krzyż o nieznanej przyczynie fundacji. Hipoteza, że jest to tzw. krzyż pokutny nie ma oparcia w żadnych dowodach i oparta jest wyłącznie na nieuprawnionym, błędnym założeniu, że wszystkie stare kamienne monolitowe krzyże, są krzyżami pokutnymi[13].
  • Pałac – późnobarokowy pałac z 1755 r. otoczony parkiem, w miejscu średniowiecznego zamku. Obecnie Dom Pomocy Społecznej dla Dzieci.
  • Pomnik – Obeliskpomnik wzniesiony dla uczczenia pamięci mieszkańców Sośnicowic poległych w walkach o polskość Górnego Śląska w latach 1919–1921.
  • Układ urbanistyczny – zabytkowy układ urbanistyczny z niewielkim rynkiem i domami z XIX w.
  • Budynek przy ulicy Raciborskiej 9 o historyzującej, neorenesansowej fasadzie wybudowany w 4. ćwierci XIX wieku. Mieścił niegdyś sklep mięsny, zachowała się jego dekoracyjna ceramika, metalowe wsporniki i haki oraz lampa. Na kafelkach umieszczono wzory geometryczne, na kilku sylwetki zwierząt – dwa razy owcy, raz świni, krowy i byka[14].

Turystyka | edytuj kod

Przez miasto przebiega szlak turystyczny:

Edukacja | edytuj kod

Przedszkola | edytuj kod

  • Miejskie Przedszkole, ul. Szprynek 3

Szkoły podstawowe | edytuj kod

  • Szkoła podstawowa im. Juliusza Rogera z Oddziałami Gimnazjalnymi, ul. Gliwicka 21 i ul. Gimnazjalna 6.

Wspólnoty wyznaniowe | edytuj kod

W mieście funkcjonuje jedna parafia rzymskokatolicka św. Jakuba.

Komunikacja miejska | edytuj kod

Komunikację miejską na terenie miasta organizuje KZK GOP i ZGKiM w Sośnicowicach.

Autobusy | edytuj kod

  • Linia komunikacji miejskiej numer 624[15] i 924[16] obsługiwane przez KZK GOP (połączenie z Gliwicami).
  • Linia komunikacji miejskiej numer 1 i 2 obsługiwane przez ZGKiM w Sośnicowicach (połączenie z miejscowościami gminy).

Transport | edytuj kod

Drogowy | edytuj kod

Drogi wojewódzkie:

Autostrady:

  • A4 (w odległości około 10 km od centrum Sośnicowic, węzeł Ostropa)

Współpraca międzynarodowa | edytuj kod

Miasta i gminy partnerskie[17]:

Zobacz też | edytuj kod

Przypisy | edytuj kod

  1. a b http://www.polskawliczbach.pl/Sosnicowice, w oparciu o dane GUS.
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  3. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 10 czerwca 2011, ISSN 1734-6118 .
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 10 sierpnia 2011, ISSN 1505-5507 [zarchiwizowane z adresu 2013-12-20] .
  5. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch’s Buchhandlung, 1888, s. 53.
  6. Felix Triest 1865 ↓, s. 536.
  7. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online.
  8. G. Hassel 1819 ↓, s. 255.
  9. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 31.
  10. Konstanty Damrot, „Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde”, Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896.
  11. Tablice dwujęzyczne w Sośnicowicach! (pol. • niem.). vdg.pl, 2013-12-11. [dostęp 2015-02-09].
  12. Felix Triest 1865 ↓, s. 537.
  13. Arkadiusz Dobrzyniecki. Krzyże i kapliczki pokutne ziemi złotoryjskiej – historia pewnego mitu. „Pomniki Dawnego Prawa”. 11-12 (wrzesień-grudzień 2010), s. 32–37, 2010. 
  14. Ewa Pokorska: Piękno użyteczne. Katowice: Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach, 2011, s. 97–98. ISBN 978-83-85871-60-6.
  15. Sośnicowice – wydłużenie linii nr 624.
  16. Autobus zwykły nr 924.
  17. Sośnicowice – Współpraca z zagranicą.

Bibliografia | edytuj kod

  • Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Sośnicowice" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy