Socjalistyczna Partia Ameryki


Socjalistyczna Partia Ameryki w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania Eugene Debs, założyciel partii i pięciokrotny kandydat na prezydenta Norman Thomas, sześciokrotny kandydat na prezydenta

Socjalistyczna Partia Ameryki[1] (ang. Socialist Party of America) – partia polityczna istniejąca i działająca w Stanach Zjednoczonych w latach 1901–1972.

Spis treści

Historia | edytuj kod

Początki ruchu robotniczego w Stanach Zjednoczonych sięgają lat 20. XIX wieku[2]. W 1824 roku osadnik z Indiany Robert Owen zakupił ziemię, by stworzyć osiedle robotnicze[2]. Wygłaszał wówczas przemowy, w których pojawiały się lewicowe hasła o poprawie sytuacji i płacy robotników, a także organizował pierwsze związki zawodowe[2]. Kryzys finansowy w 1837 roku spowodował jednak upadek wszelkich ruchów socjalistycznych[2]. Kolejne ugrupowania powstawały dopiero głównie po wojnie secesyjnej, jednakże były one niezbyt liczebne i pozostawały bez znaczących sukcesów w wyborach[3]. Pierwszą większą organizacją była Amerykańska Federacja Pracy, powstała w 1881 roku[4]. W 1893 roku jej działacz, Thomas J. Morgan opublikował 11-punktowy socjalistyczny program polityczny[4]. Dwoma głównymi teoretykami socjalizmu w USA byli Laurence Gronlund i Edward Bellamy[4]. Na ich podstawie działacz związkowy i pracownik American Railway Union, Eugene Debs, doprowadził do zawiązania koalicji ruchów robotniczych i w 1901 roku założył Socjalistyczną Partię Ameryki[5].

Działalność | edytuj kod

Głównymi postulatami socjalistów było żądanie wprowadzenia 8-godzinnego dnia pracy, zniesienie kontraktowego systemu zatrudnienia, zakaz pracy dzieci i inspekcja sanitarna w zakładach przemysłowych[4]. Na konwencji założycielskiej ustalono także, że kandydatem w wyborach prezydenckich w 1904 roku będzie Debs[5]. Otrzymał on około 400 tysięcy głosów powszechnych, podobnie jak 4 lata później[5]. Przed wyborami w 1912 roku, oprócz swoich standardowych postulatów, socjaliści domagali się także pomocy dla bezrobotnych i otwarcia robót publicznych[5]. Hasła te i sytuacja w kraju sprawiła, że Debs uzyskał niemalże 900 tysięcy głosów, a ponadto Partia Socjalistyczna odniosła sukces w wyborach lokalnych, obsadzając około 1000 stanowisk różnego szczebla swoimi działaczami[5]. Po zwycięstwie Woodrowa Wilsona poparcie dla socjalistów zaczęło słabnąć[5]. Częściowo było to spowodowane reformami demokratycznego gabinetu, a częściowo atakami na kierownictwo, które sprzeciwiało się dołączeniu do I wojny światowej[6]. Rozłam nastąpił także wewnątrz ugrupowania, gdzie Upton Sinclair, John Spargo, Gustavus Myers i William E. Halling wystąpili przeciwko pacyfistycznie nastawionym liderom[6].

Po zakończeniu I wojny światowej nastąpił kryzys gospodarczy, który przyniósł ponowny wzrost poparcia[6]. Usiłowali oni zawiązać sojusz z Amerykańską Federacją Pracy, jednak lider AFL, Samuel Gompers, był temu przeciwny[6]. Mimo to w wyborach prezydenckich, Debs uzyskał 915 tysięcy głosów[6]. Cztery lata później głosy elektoratu socjalistycznego przesunęły się w większości do Partii Postępowej i jej kandydata Roberta La Follette’a[6]. W latach 20. Partię Socjalistyczną popierali głównie robotnicy przemysłu obuwniczego i stoczniowego, marynarze oraz pakowacze mięsa[6]. Rozwinęło się wówczas lewe, komunistyczne skrzydło ugrupowania, do którego należeli m.in. John Dos Passos, Sherwood Anderson czy Edmund Wilson[6].

Na początku lat 30. przewodnictwo w partii przejął Norman Thomas, który, podobnie jak wcześniej Eugene Debs, był regularnym (sześciokrotnym) kandydatem na prezydenta[6]. Po kryzysie finansowym z 1929 roku poparcie dla socjalistów wzrosło, dzięki czemu odnieśli sukces w wyborach lokalnych, uzyskując około 1600 mandatów na różnych szczeblach[7]. W wyborach prezydenckich w 1932 roku Thomas nie uzyskał znaczącego poparcia, a część działaczy poparła Herberta Hoovera, którego kierownictwo socjalistów oskarżało o doprowadzenie do krachu i wielomilionowego bezrobocia[7]. Reformy wprowadzane przez Franklina Delano Roosevelta spotkały się z aprobatą społeczeństwa, przez co elektorat socjalistów przesuwał się w stronę demokratów[7]. Partia Socjalistyczna, tracąc coraz większą liczbę członków, w 1960 roku postanowiła poprzeć Johna F. Kennedy’ego i przyłączyć się do ruchu praw obywatelskich[7].

Przypisy | edytuj kod

  1. L. Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. s. 549.
  2. a b c d I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 245.
  3. I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 246.
  4. a b c d I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 247.
  5. a b c d e f I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 248.
  6. a b c d e f g h i I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 249.
  7. a b c d I. Rusinowa: Z dziejów amerykańskich partii politycznych. s. 250.
  8. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-11].
  9. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-12].
  10. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-13].
  11. US President – National Vote (ang.). Our Campaigns. [dostęp 2017-10-14].
  12. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-14].
  13. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-15].
  14. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-17].
  15. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-17].
  16. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-17].
  17. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-17].
  18. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-17].
  19. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-17].
  20. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-17].
  21. US President – National Vote (ang.). Our Campaign. [dostęp 2017-10-17].
  22. Party Divisions of the House of Representatives (ang.). United States House of Representatives. [dostęp 2018-02-27].

Bibliografia | edytuj kod

Kontrola autorytatywna (partia polityczna):
Na podstawie artykułu: "Socjalistyczna Partia Ameryki" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy