Socjonika


Socjonika w encyklopedii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Socjonika (słowo powstałe z połączenia ang. societyspołeczeństwo” i bionicsbionika”) – teoria międzyludzkich stosunków psychologicznych, rozumianych jako wymiana informacji i działań.

U jej podstaw leży przede wszystkim model funkcjonowania psychiki (zwany modelem A od nazwiska litewskiej socjolog Aušry Augustinavičiūtė – twórczyni socjoniki). Socjoniczna koncepcja działania psychiki to połączenie koncepcji przedstawionych w Typach psychologicznych Carla Gustava Junga, freudowskiej teorii świadomości, przedświadomości i nieświadomości, oraz hipotezy metabolizmu energetyczno-informacyjnego Antoniego Kępińskiego[1]. Z przyjętego modelu psychiki wynika socjoniczna klasyfikacja typów psychologicznych oraz teoria relacji między nimi[2]. Teoria powstała w latach 70. XX wieku.

Kluczowym pojęciem socjoniki jest typ informacyjnego metabolizmu (socjotyp). Jest to o sposób wymiany informacji pomiędzy człowiekiem i jego otoczeniem. Jest on niezmienny, uwarunkowany genetycznie. Charakteryzuje się on specyficznym układem 8 funkcji psychicznych wzorowanych na Jungowskich, jednak zmienionych przez Augustinavičiūtė. Nazewnictwo podstawowych dychotomii jest podobne jak u Junga – wyróżnia się więc opozycje:

  • ekstratyczno-introtyczną[a]
  • intuicyjno-sensoryczną
  • logiczno-etyczną
  • racjonalistyczno-irracjonalistyczną

W 1991 założono w Kijowie Międzynarodowy Instytut Socjoniki[3].

Spis treści

Model A | edytuj kod

Elementy informacyjne | edytuj kod

Aušra Augustinavičiūtė stworzyła model opierający się na 8 elementach informacyjnych (nazwany na cześć twórczyni modelem A). Najczęściej oznacza się je przy pomocy symboli graficznych lub dwuliterowych skrótów. Wyróżniamy następujące elementy:

  • Neintuicja ekstratyczna (intuicja możliwości)
  • Niintuicja introtyczna (intuicja czasu)
  • Sesensoryka ekstratyczna (silna wola)
  • Sisensoryka introtyczna (sensoryka odczuć)
  • Telogika ekstratyczna (logika biznesowa)
  • Tilogika introtyczna (logika relacji)
  • Feetyka ekstratyczna (etyka emocji)
  • Fietyka introtyczna (etyka relacji)

Element informacyjny jest podstawową jednostką funkcjonalną procesu metabolizmu informacyjnego.

Funkcje | edytuj kod

Każdy element spełnia pewną funkcję (rolę) w procesie przemiany informacji, odmienną w przypadku każdego socjotypu. Takich funkcji jest 8 i wyróżnione są kolejno:

  1. Funkcja programowa – najsilniejsza z funkcji. Jest to pryzmat przez który patrzy się na rzeczywistość. Przez funkcję programową odbierane są informacje z otoczenia.
  2. Funkcja kreatywna – przetwarza, uzupełnia i wzbogaca informacje z funkcji programowej.
  3. Funkcja roli – stanowi dobre narzędzie w kontaktach międzyludzkich, ale na krótki czas. Rozwijana jest do tego stopnia, by w uproszczony sposób, na miarę potrzeb, wykonywać swoje zadania.
  4. Funkcja czuła, PoLR (ang.: Point or Place of Least Resistance) – najsłabsza z funkcji kręgu mentalnego. Informacje przez nią przetworzone są niepewne. Uwagi dotyczące tej funkcji są odbierane jako drażniące.
  5. Funkcja sugestywna – najsłabsza z funkcji kręgu witalnego. Podświadomie wyszukuje i odbiera informacje dotyczące swojej dziedziny, a ich brak jest negatywnie odczuwany. Jej zdolność do ewaluacji otrzymanych informacji jest bardzo niska.
  6. Funkcja aktywacyjna – informacje odbierane przy pomocy tej funkcji bywają niezrozumiałe, ale są uważane za interesujące.
  7. Funkcja ignorująca – odruchowo operuje informacjami z funkcji programowej i je uzupełnia.
  8. Funkcja demonstracyjna – odruchowo operuje informacjami z funkcji kreatywnej i uzupełnia je o odniesienia w swojej dziedzinie.

Funkcje są przedstawiane schematycznie jako układ pól ponumerowanych w charakterystyczny sposób (jak po prawej). Taka numeracja wyznacza kierunek przepływu informacji, który odbywa się w dwóch kręgach. Wyróżnia się:

  • Krąg mentalny – funkcje 1, 2, 3, 4
  • Krąg witalny – funkcje 5, 6, 7, 8

W takim układzie istnieją też układy dwóch funkcji nazywane blokami. Są to (oznaczone kolorami):

     Blok ego – funkcje silne i cenione

     Blok super-ego – funkcje słabe i niecenione

     Blok super-id – funkcje słabe i cenione

     Blok id – funkcje silne i niecenione


Socjotypy | edytuj kod

Rozmieszczenie elementów | edytuj kod

Po odpowiednim rozmieszczeniu symboli elementów w takich polach można otrzymać model A socjotypu. Typów powstałych przez dobór ośmiu funkcji jest 16.

SEI
ESE
LII
EIE
LSI
SLE
IEI
SEE
ILI
LIE
ESI
LSE
EII
IEE
SLI

Kwadry | edytuj kod

Socjotypy należą do kwadr. Jest ich cztery i do każdej należą 4 typy. Są to:

Kwadra Alfa

ENTp (ILE), ISFp (SEI), ESFj (ESE), INTj (LII)

Kwadra Beta

ESTp (SLE), INFp (IEI), ISTj (LSI), ENFj (EIE)

Kwadra Gamma

ENTj (LIE), ISFj (ESI), INTp (ILI), ESFp (SEE)

Kwadra Delta

ENFp (IEE), ISTp (SLI), ESTj (LSE), INFj (EII)

Kwadry Alfa i Gamma oraz Beta i Delta są dla siebie przeciwne, co odzwierciedla się często w postaci słabych relacji pomiędzy typami z tych kwadr.

Zobacz też | edytuj kod

Uwagi | edytuj kod

  1. Zobacz też: ekstrawersja i introwersja

Przypisy | edytuj kod

  1. G.G. Fink G.G., W.W. Mayrhofer W.W., Cross-cultural competence and management .
  2. R.R. Blutner R.R., E.E. Hochnadel E.E., Two qubits for C.G. Jung’s theory of personality, „Cognitive Systems Research”, 11 (3), 2010, s. 243-259 .
  3. The International Institute of Socionics [dostęp 2015-08-28]  (ang.).

Bibliografia | edytuj kod

Linki zewnętrzne | edytuj kod

Na podstawie artykułu: "Socjonika" pochodzącego z Wikipedii
OryginałEdytujHistoria i autorzy